Nguyễn Thị Kim Tiến

Thầy thuốc nhân dân Nguyễn Thị Kim Tiến
Nguyễn Thị Kim Tiến tháng 12 năm 2020 tại Hà Nội
Chức vụ
Trưởng Ban Bảo vệ, Chăm sóc sức khỏe cán bộ trung ương (Đã bị cách chức)
Nhiệm kỳ	5 tháng 7 năm 2019 – 19 tháng 11 năm 2021 2 năm, 137 ngày
Tiền nhiệm	Nguyễn Quốc Triệu
Kế nhiệm	Nguyễn Thanh Long
Bộ trưởng Bộ Y tế Việt Nam (Đã bị xóa tư cách)
Nhiệm kỳ	3 tháng 8 năm 2011 – 22 tháng 11 năm 2019 8 năm, 111 ngày
Thứ trưởng	Nguyễn Thị Xuyên Phạm Lê Tuấn Nguyễn Viết Tiến Nguyễn Thanh Long Lê Quang Cường Trương Quốc Cường
Tiền nhiệm	Nguyễn Quốc Triệu
Kế nhiệm	Vũ Đức Đam
Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng khóa X Ủy viên Trung ương Đảng khóa XI (Đã bị cách chức)
Nhiệm kỳ	25 tháng 4 năm 2006 – 26 tháng 1 năm 2016 9 năm, 276 ngày
Tổng Bí thư	Nông Đức Mạnh Nguyễn Phú Trọng
Phó Chủ tịch Ủy ban Phòng chống HIV/AIDS
Nhiệm kỳ	3 tháng 8 năm 2011 – 22 tháng 11 năm 2019 8 năm, 111 ngày
Tiền nhiệm	Nguyễn Quốc Triệu
Kế nhiệm	Nguyễn Thanh Long
Thứ trưởng Bộ Y tế Việt Nam
Nhiệm kỳ	7 tháng 2 năm 2007 – 3 tháng 8 năm 2011 4 năm, 177 ngày
Bộ trưởng	Trần Thị Trung Chiến Nguyễn Quốc Triệu
Thông tin cá nhân
Quốc tịch	Việt Nam
Sinh	1 tháng 8, 1959 xã Cẩm Hưng, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
Nơi ở	Hà Nội
Nghề nghiệp	Tiến sĩ Y khoa, chính khách
Dân tộc	Kinh
Tôn giáo	không
Đảng chính trị	Đảng Cộng sản Việt Nam (Đã bị khai trừ)
Chồng	Hoàng Quốc Hòa
Họ hàng	Hà Huy Tập
Học vấn	Phó Giáo sư, Tiến sĩ Y khoa
Website	Facebook cá nhân

Nguyễn Thị Kim Tiến (thứ 3 từ trái sang), tháng 12 năm 2020 tại Hà Nội

Nguyễn Thị Kim Tiến (sinh ngày 1 tháng 8 năm 1959) là một cựu chính trị gia và bác sĩ người Việt Nam. Bà từng giữ chức vụ Bộ trưởng Bộ Y tế từ tháng 8 năm 2011 đến tháng 11 năm 2019, Trưởng ban Bảo vệ, Chăm sóc sức khỏe cán bộ Trung ương từ tháng 7 năm 2019 đến tháng 11 năm 2021, và là Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII (2007-2011) và khóa XIII (2011-2016). Trong Đảng Cộng sản Việt Nam, bà từng là Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương khóa X, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương khóa XI.

Xuất thân và gia đình

Nguyễn Thị Kim Tiến sinh ngày 1 tháng 8 năm 1959 tại xã Cẩm Hưng, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh. Bà là cháu ngoại của Hà Huy Tập – Tổng Bí thư thứ ba của Đảng Cộng sản Việt Nam (giai đoạn 1936-1938). Theo báo Tuổi Trẻ, cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập chỉ có một người con duy nhất là bà Hà Thị Hồng, và bà Nguyễn Thị Kim Tiến là cháu gái duy nhất của dòng họ này.

Chồng bà là Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Hoàng Quốc Hòa, nguyên Giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định (Thành phố Hồ Chí Minh), sau đó chuyển về làm Giám đốc Bệnh viện Quốc tế Vinmec Central Park thuộc Tập đoàn Vingroup.

Con trai duy nhất của bà là Hoàng Quốc Cường, Tiến sĩ Dịch tễ học, Bác sĩ đa khoa. Ông Cường từng là Phó Viện trưởng Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh. Ngày 26 tháng 8 năm 2022, ông được bổ nhiệm giữ chức Giám đốc Sở Y tế thành phố Cần Thơ với thời hạn 5 năm.

Học vấn và sự nghiệp khoa học

Quá trình đào tạo

Từ tháng 10 năm 1976 đến tháng 10 năm 1982, Nguyễn Thị Kim Tiến theo học tại Trường Đại học Y Hà Nội. Sau khi tốt nghiệp, bà làm bác sĩ và phụ trợ lý giảng dạy tại trường từ tháng 11 năm 1982 đến tháng 10 năm 1985. Tiếp đó, bà là cán bộ giảng dạy tại Bộ môn Vệ sinh dịch tễ, Đại học Y Hà Nội từ tháng 11 năm 1985 đến tháng 12 năm 1986.

Tháng 1 năm 1987, bà chuyển vào Thành phố Hồ Chí Minh, làm nghiên cứu viên tại Phòng Dịch tễ, Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh. Trong giai đoạn 1990-1995, bà là nghiên cứu sinh tại Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh và bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ vào năm 1995. Năm học 1993-1994, bà sang Pháp làm nghiên cứu sinh chuyên sâu (D.E.A), tương đương cao học tại Đại học Bordeaux.

Từ năm 2000 đến 2002, bà theo học lớp chính trị cao cấp tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh. Năm 2002, bà được phong hàm Phó Giáo sư.

Sự nghiệp tại Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh

Tháng 6 năm 1993, Nguyễn Thị Kim Tiến được bổ nhiệm làm Phó phòng Kế hoạch tổng hợp Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời là Ủy viên Hội đồng khoa học của Viện. Tháng 12 năm 1998, bà trở thành Phó Viện trưởng Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng ủy Viện, và Phó Chủ nhiệm Bộ môn Vi sinh cộng đồng Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh.

Từ tháng 1 năm 2002 đến tháng 1 năm 2007, bà giữ chức Viện trưởng Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh. Trong thời gian này, bà cũng đảm nhiệm các vị trí: Trưởng ban điều hành Chương trình mục tiêu Quốc gia khu vực phía Nam về phòng chống sốt xuất huyết, Tiêm chủng mở rộng, phòng chống HIV/AIDS; Trưởng ban tư vấn kỹ thuật phòng chống dịch phía Nam; và Chủ nhiệm Bộ môn Vi sinh cộng đồng Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh. Bà cũng là Giáo sư thỉnh giảng tại Đại học Oxford, Vương quốc Anh.

Ứng viên Giáo sư bị loại (2018)

Năm 2017, Nguyễn Thị Kim Tiến nộp hồ sơ xét công nhận chức danh Giáo sư ngành Y học. Tuy nhiên, ngày 5 tháng 3 năm 2018, trước sức ép dư luận và yêu cầu rà soát lại danh sách công nhận Phó Giáo sư và Giáo sư của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phùng Xuân Nhạ đã công bố danh sách mới, trong đó hồ sơ ứng viên Giáo sư của bà Nguyễn Thị Kim Tiến bị loại cùng với nhiều quan chức khác. Theo báo Thanh Niên, đây không phải là lần đầu hồ sơ Giáo sư của bà bị loại; hồ sơ của bà đã bị Hội đồng chức danh Giáo sư Nhà nước "gác lại" từ năm 2017.

Sự nghiệp chính trị

Thứ trưởng Bộ Y tế và Đại biểu Quốc hội

Tháng 2 năm 2007, Nguyễn Thị Kim Tiến được bổ nhiệm làm Thứ trưởng Bộ Y tế. Cùng năm, bà trúng cử Đại biểu Quốc hội khóa XII (2007-2011) tại tỉnh Hà Tĩnh. Trong Đảng, bà là Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X từ tháng 4 năm 2006 đến tháng 1 năm 2011.

Tháng 5 năm 2010, bà được bầu làm Bí thư Đảng ủy Cơ quan Bộ Y tế, kiêm Thứ trưởng Bộ Y tế. Tháng 1 năm 2011, tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam, bà trúng cử Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI. Tháng 5 năm 2011, bà trúng cử Đại biểu Quốc hội khóa XIII tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Bộ trưởng Bộ Y tế (2011-2019)

Ngày 3 tháng 8 năm 2011, Nguyễn Thị Kim Tiến được Quốc hội phê chuẩn bổ nhiệm làm Bộ trưởng Bộ Y tế, đồng thời giữ chức Bí thư Ban Cán sự Đảng Bộ Y tế. Bà là nữ Bộ trưởng Y tế đầu tiên của Việt Nam và giữ chức vụ này trong hơn 8 năm, từ tháng 8 năm 2011 đến tháng 11 năm 2019.

Trong nhiệm kỳ của mình, bà chủ trương nhiều chính sách lớn của ngành y tế như Đề án Bệnh viện vệ tinh nhằm giảm tải tuyến trung ương, chính sách bảo hiểm y tế toàn dân, và cuộc vận động "Nói không với phong bì" trong các cơ sở khám chữa bệnh. Bà cũng là người ký quyết định thành lập và chỉ đạo nhiều dự án xây dựng bệnh viện quy mô lớn, trong đó có Dự án cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.

Đối phó với đại dịch sởi năm 2014

Bài chi tiết: Dịch sởi Việt Nam 2014

Năm 2014, Việt Nam trải qua đại dịch sởi nghiêm trọng khiến hơn 100 trẻ em tử vong. Sự kiện này đã làm dấy lên làn sóng chỉ trích mạnh mẽ nhằm vào Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến và Bộ Y tế. Ngày 29 tháng 4 năm 2014, tại cuộc họp báo thường kỳ Chính phủ, bà Tiến đã rơi nước mắt khi trả lời báo chí: "Cũng là người mẹ, tôi gửi lời chia buồn sâu sắc từ lòng mình tới những người mẹ có con tử vong trong dịch sởi. Các cháu mất vì bệnh sởi là rất đau xót. Tôi thật sự đau lòng, day dứt." Khi được hỏi về việc từ chức, bà trả lời: "Đến thời điểm này, tôi không nghĩ đến việc từ chức vì toàn ngành đang tập trung nhiệm vụ cao nhất, bất kể ngày đêm với mục tiêu là giành giật sự sống cho trẻ."

Phát biểu này đã vấp phải làn sóng phản ứng dữ dội từ dư luận. Một trang Facebook có tên "Bộ trưởng Bộ Y tế hãy từ chức" đã được lập ra, kêu gọi các thành viên ký tên và biểu tình. Nhiều người nổi tiếng như nhạc sĩ Tuấn Khanh, người dẫn chương trình Phan Anh, và đại biểu Quốc hội Nguyễn Minh Thuyết đã lên tiếng kêu gọi bà từ chức. Tuy nhiên, bà Tiến khẳng định "Tôi không nghĩ đến từ chức ngay" và tiếp tục tại vị.

Cuộc chiến chống "phong bì" trong bệnh viện

Một trong những vấn đề nổi bật trong nhiệm kỳ của bà là cuộc chiến chống tệ nạn "phong bì" – tiền lót tay cho bác sĩ trong các bệnh viện công. Ngày 14 tháng 11 năm 2012, phát biểu trước Quốc hội, bà đã đưa ra lời kêu gọi gây chú ý: "Bệnh nhân và người nhà hãy dứt khoát không đưa phong bì và nếu thấy bác sĩ, điều dưỡng nào nhận thì chụp ảnh, gửi cho chúng tôi."

Thừa nhận thực trạng xuống cấp y đức và tiêu cực trong ngành, bà cho rằng đây là cuộc đấu tranh giữa cái thiện và cái ác, còn lâu dài. Theo bà, nguyên nhân của tình trạng này bao gồm tình trạng quá tải bệnh viện, cơ sở vật chất chật chội, và lương bác sĩ quá thấp. Bà nêu ví dụ: "Bệnh viện Bạch Mai và Việt-Pháp chỉ cách nhau bức tường nhưng ở Việt-Pháp không có phong bì còn Bạch Mai thì phải phát động phong trào."

Tuy nhiên, những nỗ lực này bị đánh giá là chưa mang lại nhiều kết quả. Năm 2014, khi dư luận tiếp tục chất vấn, bà phát biểu gây tranh cãi: "Cấm cán bộ y tế nhận phong bì, quà cáp trước và trong quá trình điều trị nhưng không cấm bác sĩ nhận quà sau điều trị, vì đó là tấm lòng của người bệnh." Phát biểu này đã bị nhiều tờ báo và công luận chỉ trích là "mâu thuẫn" và "thiếu dứt khoát".

Bài viết "Áo blouse nhuốm máu" (2017)

Ngày 24 tháng 8 năm 2017, trong bối cảnh xảy ra nhiều vụ hành hung nhân viên y tế, bà Nguyễn Thị Kim Tiến đã có bài viết với tiêu đề "Áo blouse nhuốm máu" đăng trên báo VnExpress. Bài viết mô tả những khó khăn, nguy hiểm mà nhân viên y tế phải đối mặt, đồng thời kêu gọi xử lý nghiêm các hành vi hành hung thầy thuốc. Bà viết: "Với tư cách là một thầy thuốc, tôi cho rằng đã đến lúc những hành vi côn đồ hành hung thầy thuốc cần phải được xử lý như những hành vi chống đối người thi hành công vụ." Bài viết đã nhận được sự chú ý lớn từ dư luận, với nhiều ý kiến trái chiều. Trong khi một số người bày tỏ sự đồng cảm với ngành y, những người khác chỉ trích bà đã không đề cập đến những vấn đề hệ thống như nạn thuốc giả, hoa hồng trong đấu thầu thuốc và trang thiết bị y tế – những vấn đề đang gây bức xúc lớn trong xã hội vào thời điểm đó.

Miễn nhiệm chức Bộ trưởng Y tế (2019)

Ngày 22 tháng 11 năm 2019, Quốc hội Việt Nam khóa XIV đã chính thức phê chuẩn miễn nhiệm chức vụ Bộ trưởng Bộ Y tế đối với bà Nguyễn Thị Kim Tiến. Kết quả biểu quyết: 424 phiếu tán thành (87%), 30 phiếu không tán thành (6%). Tổng số đại biểu có mặt tham gia bỏ phiếu là 431 người trên tổng số 483 đại biểu. Theo Tổng Thư ký Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc, lý do miễn nhiệm là do bà Tiến đến tuổi nghỉ hưu (60 tuổi theo quy định).

Trưởng ban Bảo vệ, Chăm sóc sức khỏe cán bộ Trung ương

Ngày 4 tháng 7 năm 2019, trước khi chính thức thôi giữ chức Bộ trưởng Y tế, bà Nguyễn Thị Kim Tiến đã được Bộ Chính trị khóa XII trao Quyết định bổ nhiệm giữ chức vụ Trưởng ban Bảo vệ, Chăm sóc sức khỏe cán bộ Trung ương. Bà giữ chức vụ này từ tháng 7 năm 2019 cho đến khi bị kỷ luật và miễn nhiệm vào tháng 11 năm 2021.

Hoạt động ngoại giao nhân dân

Bên cạnh sự nghiệp chính trị, Nguyễn Thị Kim Tiến còn có nhiều hoạt động trong lĩnh vực ngoại giao nhân dân, đặc biệt là trong quan hệ Việt Nam – Pháp. Năm 2016, khi đang là Bộ trưởng Y tế, bà được bầu làm Chủ tịch Hội Hữu nghị và Hợp tác Việt Nam – Pháp (AACVF) khóa VI. Trên cương vị này, bà đã dẫn đầu nhiều đoàn công tác sang Pháp, thúc đẩy hợp tác y tế, văn hóa, giáo dục giữa hai nước.

Trong đại dịch COVID-19, tháng 4 năm 2022, đoàn AACVF do bà dẫn đầu đã tới Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam trao tặng 51.000 khẩu trang y tế để ủng hộ nước Pháp chống dịch.

Tháng 10 năm 2024, bà dẫn đầu Đoàn công tác AACVF sang thăm và làm việc tại Pháp nhằm tăng cường ngoại giao nhân dân giữa hai nước.

Bê bối và tranh cãi

Bê bối liên quan đến Công ty VN Pharma

Xem thêm: Vụ án VN Pharma

Tháng 8 năm 2017, dư luận xôn xao khi bị cáo Nguyễn Minh Hùng – nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc Công ty VN Pharma – xác nhận trước tòa rằng em chồng của Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến từng làm Phó Giám đốc công ty này, phụ trách đầu tư. Công ty VN Pharma khi đó đang bị xét xử về tội buôn lậu thuốc ung thư giả.

Trước thông tin này, bà Tiến phủ nhận: "Trong gia đình tôi không ai tham gia vào công ty này cả." Tuy nhiên, tại cuộc họp báo Chính phủ thường kỳ sau đó, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Việt Tiến giải thích: "Về việc em chồng của Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến, Bộ trưởng 'không nói' chứ không phải nói 'không có', hai việc này khác nhau. Bên cạnh đó, luật chỉ quy định cha, mẹ, vợ, chồng, con không được làm chứ không nhắc đến em chồng." Vụ việc đã gây ra nhiều tranh cãi về tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của người đứng đầu ngành y tế.

Bê bối công nhận chức danh Giáo sư (2018)

Ngày 5 tháng 3 năm 2018, sau khi Hội đồng chức danh Giáo sư Nhà nước công bố danh sách công nhận đạt tiêu chuẩn chức danh Giáo sư và Phó Giáo sư năm 2017, dư luận đã phản ứng mạnh mẽ về việc nhiều quan chức cấp cao có tên trong danh sách. Trước sức ép từ dư luận và chỉ đạo của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phùng Xuân Nhạ đã công bố danh sách mới sau khi rà soát, trong đó ứng viên Giáo sư Nguyễn Thị Kim Tiến cùng nhiều quan chức khác đã bị loại. Những người bị loại khác bao gồm: Thứ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội Lê Quân, thư ký Bộ trưởng Bộ Y tế Hà Anh Đức, và một số cán bộ cấp vụ, cục khác.

Vụ tiêm nhầm vaccine tại Quảng Trị (2013)

Tháng 7 năm 2013, tại Quảng Trị xảy ra vụ việc bệnh viện tiêm nhầm vaccine viêm gan B sơ sinh khiến 3 trẻ tử vong. Khi trả lời báo chí về vụ việc, bà Nguyễn Thị Kim Tiến phát biểu: "Vì tiêm nhầm nên 3 trẻ tử vong." Phát biểu này bị đánh giá là đơn giản hóa vấn đề và thiếu sự cảm thông. Sau sự kiện này và vụ bệnh viện thẩm mỹ phi tang xác nạn nhân cùng thời điểm, đã có nhiều ý kiến kêu gọi bà từ chức.

Kỷ luật Đảng và các vụ án hình sự

Kỷ luật cảnh cáo lần thứ nhất (2021)

Ngày 4 tháng 11 năm 2021, Ủy ban Kiểm tra Trung ương ra thông báo kết quả kỳ họp thứ tám, trong đó nêu rõ Ban cán sự đảng Bộ Y tế đã vi phạm các nguyên tắc hoạt động của Đảng, Quy chế làm việc; thiếu trách nhiệm, buông lỏng lãnh đạo, chỉ đạo, để Bộ Y tế, Cục Quản lý Dược và nhiều đơn vị vi phạm trong công tác cấp phép nhập khẩu thuốc, đấu thầu, mua sắm thuốc, trang thiết bị y tế và vật tư tiêu hao. Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã đề nghị Bộ Chính trị, Ban Bí thư xem xét, thi hành kỷ luật Ban cán sự đảng Bộ Y tế nhiệm kỳ 2016-2021 và cá nhân bà Nguyễn Thị Kim Tiến.

Ngày 19 tháng 11 năm 2021, Bộ Chính trị và Ban Bí thư dưới sự chủ trì của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã họp và quyết định: thi hành kỷ luật bằng hình thức Cảnh cáo đối với Ban cán sự đảng Bộ Y tế nhiệm kỳ 2016-2021; thi hành kỷ luật bằng hình thức Cảnh cáo, đồng thời miễn nhiệm chức vụ Trưởng ban Bảo vệ, Chăm sóc sức khỏe cán bộ Trung ương đối với bà Nguyễn Thị Kim Tiến. Cùng đợt, Ban Bí thư cũng quyết định khai trừ khỏi Đảng đối với Thứ trưởng Bộ Y tế Trương Quốc Cường.

Theo kết luận của Bộ Chính trị, bà Nguyễn Thị Kim Tiến "với cương vị Bí thư Ban cán sự đảng, Bí thư Đảng ủy, Bộ trưởng Bộ Y tế chịu trách nhiệm chính, trách nhiệm người đứng đầu về những vi phạm, khuyết điểm của Ban cán sự đảng Bộ Y tế." Những vi phạm này "đã gây hậu quả nghiêm trọng, thất thoát, lãng phí tiền, tài sản của Nhà nước, Quỹ Bảo hiểm y tế, gây bức xúc trong xã hội."

Ngày 11 tháng 12 năm 2021, bà Nguyễn Thị Kim Tiến chính thức nhận quyết định nghỉ hưu theo chế độ.

Khởi tố và khai trừ khỏi Đảng (2025)

Xem thêm: Dự án cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức

Ngày 16 tháng 7 năm 2025, bà Nguyễn Thị Kim Tiến bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố, bắt tạm giam về tội "Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ". Khoảng 5 tháng sau, tội danh được thay đổi thành "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí" theo khoản 3 Điều 219 Bộ luật Hình sự. Ngày 13 tháng 2 năm 2026, bà được tại ngoại sau khi được áp dụng biện pháp ngăn chặn bảo lĩnh.

Ngày 17 tháng 7 năm 2025, Bộ Chính trị khóa XIII đã họp và xem xét đề nghị của Ủy ban Kiểm tra Trung ương về việc thi hành kỷ luật bà Nguyễn Thị Kim Tiến. Bộ Chính trị kết luận bà Tiến trong thời gian giữ chức Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Ban cán sự đảng, Bí thư Đảng ủy, Bộ trưởng Y tế "đã suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; vi phạm nghiêm trọng quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước trong công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; gây hậu quả rất nghiêm trọng, làm bức xúc dư luận xã hội, ảnh hưởng xấu đến uy tín của tổ chức đảng và ngành y tế."

Ngày 19 tháng 7 năm 2025, tại Hội nghị lần thứ 12 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, Trung ương đã quyết định thi hành kỷ luật bà Nguyễn Thị Kim Tiến bằng hình thức khai trừ ra khỏi Đảng – mức kỷ luật cao nhất của Đảng. Theo BBC News Tiếng Việt, bà Nguyễn Thị Kim Tiến là cựu quan chức cấp cao nhất từng bị kỷ luật khai trừ Đảng trong bối cảnh Tổng Bí thư Tô Lâm phát động cuộc chiến chống lãng phí, bên cạnh tham nhũng và tiêu cực.

Trước đó, vào ngày 26 tháng 10 năm 2024, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhắc tới dự án xây dựng hai cơ sở bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức như một ví dụ điển hình của việc gây thất thoát, lãng phí tài sản công. Theo đánh giá của ông Tô Lâm, "nếu đây là dự án tư nhân thì đã hoàn thành việc thu hồi vốn."

Truy tố và xét xử (2026)

Ngày 27 tháng 2 năm 2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã hoàn tất kết luận điều tra, đề nghị truy tố bà Nguyễn Thị Kim Tiến cùng 6 bị can khác về tội "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí." Theo kết luận điều tra, trong quá trình chỉ đạo dự án Bệnh viện Bạch Mai 2 và Việt Đức 2, bà Tiến đã nhận tổng cộng 7,5 tỷ đồng từ cấp dưới. Khi bị hỏi về số tiền này, bà khai "không biết nguồn gốc số tiền." Cấp dưới của bà – ông Nguyễn Chiến Thắng – khai đã đưa cho bà Tiến số tiền trên nằm trong tổng số hơn 100 tỷ đồng mà các nhà thầu chi cho Ban Quản lý dự án.

Ngày 24 tháng 3 năm 2026, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao đã hoàn tất cáo trạng, truy tố bà Nguyễn Thị Kim Tiến về tội "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí" theo khoản 3 Điều 219 Bộ luật Hình sự, với khung hình phạt từ 10 đến 20 năm tù. Cùng bị truy tố với bà còn có 9 bị cáo khác, trong đó hai bị cáo Nguyễn Chiến Thắng và Nguyễn Hữu Tuấn bị truy tố thêm tội "Nhận hối lộ"; một bị cáo Lê Thanh Thiêm bị truy tố về tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản."

Theo cáo trạng, dự án đầu tư xây dựng mới cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt năm 2014 với tổng mức đầu tư 9.958 tỷ đồng, quy mô mỗi dự án 1.000 giường bệnh, dự kiến thực hiện từ năm 2014 đến 2019 và sau đó được gia hạn hai lần đến hết năm 2024. Tuy nhiên, hai dự án đã phải tạm dừng thi công từ tháng 1 năm 2021 đến hết tháng 12 năm 2024. Cáo trạng xác định sai phạm trong thẩm định, phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu; lập, phê duyệt hồ sơ mời thầu; tổ chức lựa chọn và triển khai gói thầu đã gây thất thoát hơn 733 tỷ đồng. Sai phạm trong việc thuê tư vấn nước ngoài lập dự án và thiết kế kỹ thuật gây thiệt hại thêm hơn 70 tỷ đồng, nâng tổng số tiền thất thoát lên hơn 803 tỷ đồng.

Ngày 20 tháng 5 năm 2026, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội mở phiên tòa xét xử sơ thẩm công khai bà Nguyễn Thị Kim Tiến cùng 9 bị cáo khác. Phiên tòa do Thẩm phán Nguyễn Xuân Văn – Phó Chánh án TAND Hà Nội – làm chủ tọa, dự kiến kéo dài trong 6 ngày (từ 20 đến 26 tháng 5). Bà Tiến có 4 luật sư đăng ký bào chữa nhưng đã từ chối 2 luật sư tại phần thủ tục.

Ngày 21 tháng 5 năm 2026 (ngày xét xử thứ hai), sau khi kết thúc phần xét hỏi, đại diện Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao đã trình bày bản luận tội và đề nghị mức án đối với các bị cáo. Cụ thể, bà Nguyễn Thị Kim Tiến bị đề nghị mức án từ 5 đến 6 năm tù về tội "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí", đồng thời phải liên đới bồi thường hơn 108 tỷ đồng. Ông Nguyễn Chiến Thắng bị đề nghị 12-13 năm tù về tội vi phạm quy định quản lý tài sản và 20 năm tù về tội nhận hối lộ, tổng hợp hình phạt 30 năm tù. Ông Nguyễn Hữu Tuấn bị đề nghị tổng hợp 23-25 năm tù.

Tại phiên tòa, Hội đồng xét xử công bố gia đình bà Nguyễn Thị Kim Tiến đã nộp tổng cộng 24 tỷ đồng để khắc phục hậu quả thay cho bà. Sau khi trừ phần đã nộp, bà còn phải nộp khoảng 91 tỷ đồng trong tổng số hơn 108 tỷ đồng bị đề nghị bồi thường. Trong phần trả lời thẩm vấn trước đó, bà Tiến thừa nhận trách nhiệm của mình với tư cách người đứng đầu ngành y tế, đồng thời bày tỏ sự "day dứt" về việc hai dự án bệnh viện quy mô lớn bị đình trệ kéo dài, không thể đưa vào phục vụ nhân dân.

Ngày 27 tháng 5 năm 2026, Hội đồng xét xử sơ thẩm án, theo đó tuyên phạt cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến mức án 6 năm tù, bồi thường 108 tỉ về tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí, cùng nhóm cán bộ cấp dưới gây thất thoát, lãng phí hơn 803 tỉ đồng.

Danh hiệu và khen tặng

Trong sự nghiệp của mình, Nguyễn Thị Kim Tiến đã được trao tặng nhiều danh hiệu và huân chương cao quý:

• Huân chương Lao động hạng Nhất – phần thưởng cao quý của Nhà nước Việt Nam cho những đóng góp trong sự nghiệp y tế.
• Thầy thuốc Nhân dân – danh hiệu cao nhất của ngành y tế Việt Nam.
• Huy chương Tuổi trẻ sáng tạo – ghi nhận đóng góp trong nghiên cứu khoa học.
• Huân chương Bắc đẩu Bội tinh (Ordre national de la Légion d'honneur) của Cộng hòa Pháp – hai lần:
  • Lần thứ nhất (năm 2009): bậc Hiệp sĩ (Chevalier), khi bà đang là Thứ trưởng Bộ Y tế.
  • Lần thứ hai (ngày 27 tháng 7 năm 2022): bậc Sĩ quan (Officier), được Đại sứ Cộng hòa Pháp tại Việt Nam Nicolas Warnery trao tặng tại Đại sứ quán Pháp ở Hà Nội. Khi trao tặng, Đại sứ Warnery đã đánh giá cao những đóng góp của bà trong việc nâng cao chất lượng y tế công cộng Việt Nam và thúc đẩy tình hữu nghị hợp tác Việt – Pháp.
• Giáo sư thỉnh giảng tại Đại học Oxford, Vương quốc Anh.

Đánh giá

Nhiệm kỳ Bộ trưởng Y tế của Nguyễn Thị Kim Tiến được đánh giá là một trong những giai đoạn có nhiều biến động nhất của ngành y tế Việt Nam. Những người ủng hộ ghi nhận nỗ lực của bà trong việc mở rộng mạng lưới y tế cơ sở, đẩy mạnh bảo hiểm y tế toàn dân, và triển khai Đề án Bệnh viện vệ tinh nhằm giảm tải tuyến trung ương. Đại sứ Pháp Nicolas Warnery từng đánh giá: "Những gì bà cống hiến cho ngành y tế đã giúp những người dân nghèo được tiếp cận với dịch vụ y tế."

Tuy nhiên, bà cũng phải đối mặt với làn sóng chỉ trích mạnh mẽ từ dư luận và báo chí về cách xử lý các cuộc khủng hoảng trong ngành y tế. Theo BBC News Tiếng Việt, "các vi phạm của bà Tiến được đánh giá là gây hậu quả rất nghiêm trọng." Việc bà bị kỷ luật hai lần – lần đầu bị cảnh cáo và miễn nhiệm (2021), lần thứ hai bị khai trừ Đảng (2025) và bị truy tố hình sự (2026) – đã đánh dấu một bước ngoặt trong công cuộc phòng chống tham nhũng, lãng phí và tiêu cực của Đảng Cộng sản Việt Nam dưới thời Tổng Bí thư Tô Lâm. BBC News Tiếng Việt nhận định, việc khai trừ Đảng đối với bà Kim Tiến "là một trong những nội dung của Hội nghị Trung ương 12", và đây là "đòn chống lãng phí" trong bối cảnh chống lãng phí được xác định là nhiệm vụ trọng tâm bên cạnh chống tham nhũng và tiêu cực.

Tại phiên tòa tháng 5 năm 2026, đại diện Bộ Y tế với tư cách nguyên đơn dân sự đã phát biểu: "rất đau xót khi chứng kiến các cựu lãnh đạo, cán bộ của ngành đứng trước sự phán xét của pháp luật."

Liên kết ngoài

• Tóm tắt tiểu sử Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến