Phạm Thiên Thư

Phạm Thiên Thư
Sinh	Phạm Kim Long 4 tháng 1 năm 1940 Lạc Viên, Hải Phòng
Mất	7 tháng 5 năm 2026(2026-05-07) (86 tuổi) Thành phố Hồ Chí Minh
Bút danh	Phạm Thiên Thư, Thái Phương Thư
Nghề nghiệp	Nhà thơ, Tu sĩ
Giai đoạn sáng tác	1964–2003
Thể loại	Thơ
Chủ đề	Phật giáo
Tác phẩm nổi bật	Đoạn Trường Vô Thanh

Phạm Thiên Thư (4 tháng 1 năm 1940 – 7 tháng 5 năm 2026) là một nhà thơ Việt Nam. Ông là một tác gia Phật giáo, đã dịch nhiều kinh Phật ra thơ, và từng là tu sĩ. Một số bài thơ của ông được nhạc sĩ Phạm Duy phổ nhạc và trở nên phổ biến, như Ngày xưa Hoàng Thị, Đưa em tìm động hoa vàng, các bài Đạo ca...

Tiểu sử

Phạm Thiên Thư tên thật là Phạm Kim Long, sinh trong một gia đình Đông y tại Lạc Viên, Hải Phòng. Ông có quê nội ở Thái Bình và quê ngoại ở Bắc Ninh. Năm 1943-1951, ông sống ở trang trại Đá Trắng, Chi Ngãi, Hải Dương. Năm 1954, ông chuyển vào sinh sống tại Sài Gòn.

Từ 1964–1973, ông là tu sĩ Phật giáo với pháp danh Tuệ Thông, làm thơ. Trong năm 1973, ông hoàn tục và đoạt giải nhất văn chương toàn quốc với tác phẩm Đoạn Trường Vô Thanh.

Đầu thập niên 1970, nhạc sĩ Phạm Duy đã phổ nhạc một số bài thơ của Phạm Thiên Thư. Qua tiếng hát Thái Thanh cùng một số ca sĩ khác, những nhạc phẩm đó đã được công chúng đón nhận và yêu thích:

• Đưa Em Tìm Động Hoa Vàng
• Ngày Xưa Hoàng Thị
• Em Lễ Chùa Này (phổ bài thơ Thoáng Hương Qua)
• Gọi Em Là Đóa Hoa Sầu (chọn một số câu trong Đoạn Trường Vô Thanh)
• 10 bài Đạo Ca

Năm 1973–2000, ông nghiên cứu, sáng lập và truyền bá môn dưỡng sinh Điện công Phathata (viết tắt chữ Pháp – Thân – Tâm).

Ngày 15/8/2007, Trung tâm sách Kỷ lục Việt Nam công nhận Phạm Thiên Thư là người Việt Nam đầu tiên sáng tác Tự điển cười bằng thơ. Tác phẩm Từ điển cười bằng thơ này của Phạm Thiên Thư có hơn 5000 “lý do” để cười, cười để vui sống và đẩy lùi tâm bệnh.

Ông qua đời ở tuổi 86 vào ngày 7 tháng 5 năm 2026.

Tác phẩm đã in

• Thơ Phạm Thiên Thư (1968)
• Kinh Ngọc (thi hoá Kinh Kim Cương)
• Động hoa vàng (thơ, 1971)
• Đoạn Trường Vô Thanh (1972)
• Kinh thơ (thi hoá Kinh Pháp Cú)
• Quyên từ độ bỏ thôn Đoài (thơ, 1974)
• Suối nguồn vi diệu (1973)
• Kinh Hiếu (thi hóa kinh)
• Hội Hoa Đàm (thi hoá Kinh Hiền, gồm 12.000 câu lục bát, 1973)
• Ngày xưa người tình (thơ)
• Trại hoa đỉnh đồi (thơ, 1975)
• Thơ Phạm Thiên Thư (Nhà xuất bản Đồng Nai tái bản)
• Tự điển cười (24.000 bài tứ tuyệt tiếu liệu pháp)
• Vua núi vua nước (tức Sơn Tinh Thủy tinh, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, 2003)
• Những lời thược dược (2007)
• Hát ru Việt sử thi (thơ, 2012)
• Tân Liêu Trai - Mỹ Nhân Hồ (2016)
• Lòng đau không tiếng (2019)

Nhận xét

Trong bài Phạm Thiên Thư, người thi hóa kinh Phật, Hà Thi viết:

Nhà thơ họ Phạm này tuy xuất hiện khá muộn (1968), nhưng cũng đã đóng góp vào văn học khá nhiều tác phẩm, đặc biệt là những thi phẩm ở dạng khá độc đáo: thơ đạo! Một trong những tác phẩm ấy của Phạm Thiên Thư đã được giải thưởng Văn Học Toàn Quốc (Việt Nam Cộng Hoà) vào năm 1973 (tác phẩm Đoạn Trường Vô Thanh). Một số thơ của ông được phổ thành ca khúc đã mang lại một số đông công chúng yêu thích thơ ông: Em lễ chùa này, Ngày Xưa Hoàng Thị, Động Hoa Vàng, Gọi Em Là Đóa Hoa Sầu... Thơ Phạm Thiên Thư cứ vấn vít nửa đời nửa đạo thật khác thường, làm cho độc giả ngẩn ngơ, bất ngờ... Thế giới thi ca Phạm Thiên Thư giúp chúng ta khám phá thêm những cửa ngõ mới lạ, phong phú về tôn giáo, tình yêu và thiên nhiên.

Hoàng Nguyên Vũ trong bài Cõi lạ Phạm Thiên Thư còn cho biết thêm:

Nhà thơ Phạm Thiên Thư sinh trong một gia đình bố mẹ làm nghề bốc thuốc nhưng thích thơ văn. Tuổi thơ của ông khá êm đềm. Những điều đó chỉ cho ông được những tiền đề thuận lợi, nhưng để một tài thơ bật hẳn lên thì phải là từ năm 1958, sau một biến động của cuộc đời...

Chuyện là ông có nhóm bạn thơ họa Hồ Quý Ly, tụ tập đàn đúm thơ phú đêm ngày. Thấy đám văn nghệ sĩ này cứ "ương ương dở dở", cảnh sát Việt Nam Cộng Hoà đã vây bắt. Ông phải ẩn tu vào một ngôi chùa. Đi tu, thực ra với ông không hẳn là tìm một chốn nương náu, mà ông ngộ ra một điều, ông đã tự tìm cho mình một cõi riêng, một kiểu tu hành riêng...

Ông viết Động hoa vàng những ngày đầu ngấm giáo lý nhà Phật, như đánh dấu mình vào một cõi của chính mình trong thi đàn. Dĩ nhiên, Động hoa vàng chưa hẳn là tác phẩm xuất sắc nhất trong đời viết của Phạm Thiên Thư, nhưng nó đã làm nên một "thương hiệu" của Phạm Thiên Thư. Những câu thơ đẩy cái đạo đời bềnh bồng trên cõi Phật, làm hiện hữu cái cuộc đời đáng sống trên cái mênh mang bao la của phù vân hư ảo:

Đợi nhau tàn cuộc hoa này

Đành như cánh bướm đồi tây hững hờ

Tìm trang lệ ố hàng thơ

Chữ xưa quyên giục bây giờ chim đi...

Nhiều người đã cho rằng Phạm Thiên Thư đi tu mà lòng vẫn hướng về cõi tục. Ông chỉ cười: "Tôi tu theo cách của mình, tu để sống cuộc đời của mình, nuôi dưỡng lối tư duy và trí tuệ của mình". Quả thực là từ cõi Phật, ông đã làm được những điều đáng nể: thi hóa kinh Phật, sáng tác những thi phẩm hay và đẹp thuộc diện hiếm hoi trong văn học Việt Nam...Thơ của ông được nhiều người có tên tuổi trong giới và rất nhiều bạn đọc mến mộ...

Liên kết ngoài

• Cõi lạ Phạm Thiên Thư Lưu trữ ngày 5 tháng 3 năm 2008 tại Wayback Machine
• Phạm Thiên Thư, người thi hóa kinh Phật Lưu trữ ngày 10 tháng 3 năm 2008 tại Wayback Machine
• Phạm Duy nói về Phạm Thiên Thư
• Phạm Thiên Thư và Ngày xưa Hoàng thị
• Phạm Thiên Thư, hồn thơ không ngủ yên Lưu trữ ngày 18 tháng 2 năm 2008 tại Wayback Machine
• Phạm Thiên Thư với hát ru sử Việt thi Lưu trữ ngày 23 tháng 3 năm 2010 tại Wayback Machine