Bước tới nội dung

Pokémon Ruby và Sapphire

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(Đổi hướng từ Pokémon Ruby and Sapphire)
  • Pokémon Ruby
  • Pokémon Sapphire
Tập tin:Pokemon Ruby Art Box.jpg
Bìa hộp trò chơi Pokémon Ruby mô tả Pokémon huyền thoại Groudon phát hành tại Nhật Bản
Nhà phát triểnGame Freak
Nhà phát hành
Đạo diễnMasuda Junichi
Nhà sản xuất
  • Jinnai Hiroyuki
  • Izushi Takehiro
  • Tsuru Hiroaki
Thiết kếMorimoto Shigeki
Masuda Junichi
Ohmori Shigeru
Lập trìnhWatanabe Tetsuya
Họa sĩSugimori Ken
Biên kịch
  • Matsumiya Toshinobu
  • Tomisawa Akihito
Âm nhạc
Loạt trò chơiPokémon
Nền tảngGame Boy Advance
Phát hành
  • JP: 21 tháng 11 năm 2002
  • NA: 19 tháng 3 năm 2003
  • AU: 3 tháng 4 năm 2003
  • EU: 25 tháng 7 năm 2003
Thể loại Nhập vai
Chế độ chơiChơi đơn và nhiều người chơi thông qua cáp kết nối

Lỗi Lua trong Mô_đun:Unicode_data tại dòng 487: attempt to index field 'scripts' (a boolean value). và Lỗi Lua trong Mô_đun:Unicode_data tại dòng 487: attempt to index field 'scripts' (a boolean value). là những trò chơi điện tử nhập vai (RPG) ra mắt năm 2002 do Game Freak phát triển, The Pokémon Company và Nintendo phát hành cho máy chơi trò chơi điện tử cầm tay Game Boy Advance. Chúng là những phần đầu tiên trong thế hệ thứ ba của loạt trò chơi điện tử Pokémon, còn được gọi là "thế hệ nâng cao". Sau nhiều năm Nintendo là nhà xuất bản độc quyền của thương hiệu này ở tất cả các khu vực, The Pokémon Company đã đồng xuất bản các trò chơi này lần đầu tiên kể từ khi công ty liên doanh được thành lập vào năm 1998. Chúng được phát hành lần đầu tiên tại Nhật Bản vào cuối năm 2002 và trên toàn thế giới vào năm 2003. Pokémon Emerald, phiên bản thứ ba, được phát hành hai năm sau đó ở mỗi khu vực. Bản làm lại của hai trò chơi, có tựa đề Pokémon Omega Ruby và Alpha Sapphire, đã được phát hành cho Nintendo 3DS trên toàn thế giới vào tháng 11 năm 2014, chính xác mười hai năm kể từ ngày phát hành phiên bản gốc Ruby và Sapphire, ngoại trừ châu Âu, nơi nó được phát hành muộn hơn một tuần.

Lối chơi hầu như không thay đổi so với các phiên bản trước; người chơi điều khiển nhân vật chính từ góc nhìn từ trên xuống, và cách điều khiển phần lớn giống với các phiên bản trước. Cũng như các phiên bản trước, mục tiêu chính là bắt tất cả Pokémon và đánh bại Tứ Đại Thiên Vương cùng Nhà vô địch Liên minh Pokémon; tương tự như các phiên bản trước, cốt truyện phụ xoay quanh việc nhân vật người chơi đánh bại một tổ chức tội phạm âm mưu chiếm đoạt khu vực. Các tính năng mới như đấu đôi, khả năng của Pokémon, các cuộc thi Pokémon và 135 Pokémon mới đã được thêm vào.[1][2][3] Nhờ khả năng được nâng cao của Game Boy Advance, bốn người chơi có thể kết nối với nhau cùng một lúc thay vì giới hạn hai người như trước đây. Ngoài ra, các trò chơi có thể được kết nối với e-Reader hoặc các trò chơi Pokémon thế hệ thứ ba khác.

Ruby và Sapphire nhận được phần lớn các đánh giá tích cực; các tính năng mới và thiết kế Pokémon được khen ngợi, mặc dù giới phê bình có ý kiến ​​trái chiều về trò chơi, đặc biệt là về lối chơi và đồ họa. Hầu hết các lời phàn nàn tập trung vào việc lối chơi không thay đổi nhiều so với các thế hệ trước. Với hơn 16,22 triệu bản được bán ra, chúng là một thành công về mặt thương mại và trở thành trò chơi bán chạy nhất cho Game Boy Advance; tuy nhiên, doanh số bán ra của các trò chơi này thấp hơn các thế hệ trước, với "Red" và "Blue" bán được gần 31 triệu bản trên toàn thế giới, và "Gold" và "Silver" bán được hơn 23,10 triệu bản.

Lối chơi

Xem thêm: Lối chơi của Pokémon

Cơ chế cơ bản của Ruby và Sapphire phần lớn giống với các phiên bản tiền nhiệm. Cũng như tất cả các trò chơi Pokémon dành cho máy chơi trò chơi cầm tay, lối chơi được thể hiện ở góc nhìn từ trên xuống (góc nhìn thứ ba) và bao gồm ba màn hình cơ bản: bản đồ thế giới, nơi người chơi điều khiển nhân vật chính; màn hình chiến đấu; và menu, nơi người chơi thiết lập đội hình, vật phẩm hoặc cài đặt lối chơi. Người chơi bắt đầu trò chơi với một Pokémon và có thể bắt thêm bằng Poké Ball. Họ cũng có thể sử dụng Pokémon của mình để chiến đấu với các Pokémon khác. Khi người chơi gặp Pokémon hoang dã hoặc bị một huấn luyện viên thách đấu, màn hình sẽ chuyển sang màn hình chiến đấu theo lượt, nơi các Pokémon đấu với nhau.[4] Trong một trận chiến, người chơi có thể sử dụng một chiêu thức, sử dụng vật phẩm, đổi Pokémon đang hoạt động hoặc bỏ chạy, mặc dù bỏ chạy không phải là một lựa chọn trong các trận chiến với huấn luyện viên. Tất cả Pokémon đều có điểm máu (HP); khi HP của Pokémon giảm xuống 0, nó sẽ bất tỉnh và không thể chiến đấu cho đến khi được hồi sinh. Nếu Pokémon của người chơi đánh bại Pokémon đối phương (khiến nó bất tỉnh), nó sẽ nhận được điểm kinh nghiệm. Sau khi tích lũy đủ điểm kinh nghiệm, nó sẽ lên cấp; hầu hết Pokémon tiến hóa thành một loài Pokémon mới khi chúng đạt đến một cấp độ nhất định.[5]

Ngoài việc chiến đấu, bắt Pokémon là yếu tố quan trọng nhất trong lối chơi của Pokémon. Trong trận chiến với Pokémon hoang dã, người chơi có thể sử dụng Poké Ball để bắt chúng. Nếu thành công, Pokémon sẽ được thêm vào đội hình hiện tại của người chơi, hoặc được lưu trữ nếu người chơi đã có tối đa sáu Pokémon trong đội hình của mình.[6] Các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ bắt thành công bao gồm HP, các hiệu ứng trạng thái như Tê liệt hoặc Ngủ, và sức mạnh của Poké Ball được sử dụng: HP của mục tiêu càng thấp và Poké Ball càng mạnh, tỷ lệ bắt thành công càng cao.[7] Không thể bắt các Pokémon của các huấn luyện viên khác.

Tính năng mới

Xem thêm: Danh sách Pokémon thế hệ III

Thay đổi nổi bật nhất trong cơ chế chiến đấu là sự ra mắt của các trận đấu đôi, trong đó mỗi bên sử dụng hai Pokémon cùng một lúc. Do đó, một số chiêu thức Pokémon có thể ảnh hưởng đến nhiều người tham chiến cùng một lúc.[8] Các trận đấu nhiều người chơi được thêm vào cùng với các trận đấu đôi. Chúng giống hệt với các trận đấu đôi, nhưng có hai huấn luyện viên ở mỗi bên, mỗi người điều khiển một trong hai Pokémon được tung ra. Cũng mới trong trò chơi là khả năng bẩm sinh và tính cách; khả năng bẩm sinh được chia sẻ bởi mọi Pokémon thuộc một loài nhất định, trong khi tính cách có thể khác nhau giữa các Pokémon trong cùng một loài. Khả năng ban cho người sở hữu chúng những sức mạnh nhất định trong trận chiến, chẳng hạn như miễn nhiễm với một số loại chiêu thức nhất định hoặc tăng cường một loại chiêu thức nhất định. Tính cách, giống như khả năng bẩm sinh, ảnh hưởng đến sức mạnh của Pokémon trong trận chiến; Tuy nhiên, chúng ảnh hưởng đến chỉ số của Pokémon chứ không trực tiếp ảnh hưởng đến sức mạnh của các chiêu thức.[9] Một chỉ số khác được giới thiệu trong Pokémon Ruby và Sapphire là Tình trạng (Condition), một yếu tố quan trọng trong các Cuộc thi Pokémon, các trò chơi nhỏ mà người tham gia thực hiện các chiêu thức trước một giám khảo. Cả Pokémon và chiêu thức của chúng đều có Tình trạng, được tăng lên bằng cách sử dụng Pokéblocks, là những viên kẹo được làm từ quả mọng.[10] Các căn cứ bí mật được thêm vào như một tính năng độc nhất vô nhị, nơi người chơi có thể mở ra một lỗ hổng trong thế giới và tùy chỉnh khu vực đó với nhiều vật phẩm khác nhau được thu thập trong trò chơi. Người chơi nào liên kết với những người khác đã thiết lập căn cứ bí mật có thể chiến đấu với một phiên bản NPC của huấn luyện viên đó trong căn cứ bí mật của họ.

Giống như Pokémon Gold, Silver và Crystal, Pokémon Ruby và Sapphire đi theo hướng thời gian thực; điều này ảnh hưởng đến các sự kiện như thủy triều và sự phát triển của cây mọng. Tuy nhiên, không giống như các phiên bản trước, Ruby và Sapphire không phân biệt ngày và đêm. Ngoài ra, do sự khác biệt về thông số kỹ thuật của cáp kết nối Game Boy và cáp kết nối Game Boy Advance, Ruby và Sapphire không thể kết nối với các trò chơi Pokémon của các thế hệ trước; người chơi không thể chiến đấu hoặc trao đổi với các thế hệ trước.[11]

Kết nối với các thiết bị khác

Tập tin:Eon Ticket.jpg
Vé Eon có thể được quét bằng e-Reader để đi bắt Latios hoặc Latias, tùy thuộc vào trò chơi..

Các phiên bản Ruby và Sapphire có hỗ trợ hạn chế cho e-Reader. Nintendo đã phát hành Battle-e Cards, một bộ thẻ e-Reader chứa các trận chiến giữa các huấn luyện viên, trong đó người chơi có thể nhìn thấy những Pokémon ẩn trước đó.[12] Một thẻ e-Reader đặc biệt có tên là Eon Ticket cũng được phát hành; nhận thông qua chức năng Quà tặng Bí ẩn (Mystery Gift), Ticket cho phép người chơi đến một nơi gọi là Đảo phía Nam (Southern Island). Ở đó, người chơi sẽ đối mặt với Latios hoặc Latias, tùy thuộc vào phiên bản đang sử dụng.[13]

Phiên bản Ruby và Sapphire cũng có thể kết nối với các trò chơi GameCube "Pokémon Colosseum", "Pokémon XD: Gale of Darkness" và "Pokémon Box: Ruby and Sapphire". Trong hai trò chơi đầu tiên, khi người chơi đạt đến một điểm nhất định trong trò chơi, họ có thể chuyển Pokémon giữa "Colosseum" / "XD" và Ruby / Sapphire.[14] Ngoài ra, những người đặt trước "Colosseum" có thể truy cập Pokémon Jirachi và xem trước bộ phim "Pokémon: Jirachi Wish Maker" (Gekijōban Pocket Monsters Advanced Generation: Nanayo no Negaiboshi Jirāchi). "Pokémon Box" cho phép người chơi lưu trữ và sắp xếp Pokémon của họ trên GameCube.[15] Ngoài ra, trong phiên bản châu Âu của "Pokémon Channel", người chơi có thể nhận được một Jirachi ở một thời điểm nhất định trong trò chơi, sau đó họ có thể chuyển nó sang Ruby hoặc Sapphire.

Cốt truyện

Bối cảnh

Tập tin:Hoenn (map).jpg
"Ruby" và "Sapphire" lấy bối cảnh ở vùng Hoenn, được thiết kế sao cho giống với đảo Kyūshū của Nhật Bản nếu xoay 90° (hình ảnh bên dưới).
Tập tin:Kyushu relief map.svg
Đảo Kyūshū, Nhật Bản

Pokémon Ruby và Sapphire xuất hiện ở Vùng Hoenn, cách xa Vùng Kanto và Johto trong các trò chơi trước. Thiết kế của Hoenn dựa trên đảo và vùng Kyūshū của Nhật Bản; tuy nhiên, Hoenn được xoay 90° so với Kyushu, vì Masuda Junichi cảm thấy rằng nó sẽ mang lại sự cân bằng trong lối chơi tốt hơn.[16] Giống như Kyushu, Hoenn có nhiều hòn đảo nhỏ hơn, và một phần của khu vực này bị chi phối bởi các tuyến đường biển, trong đó có một số khu vực mà người chơi có thể lặn xuống nước.

Câu chuyện

Xem thêm: Danh sách nhân vật Pokémon và Danh sách Pokémon

Giống như các trò chơi Pokémon khác, lối chơi của Ruby và Sapphire là tuyến tính; các sự kiện chính diễn ra theo một trình tự cố định.[17] Nhân vật chính của Pokémon Ruby và Sapphire là Brendan và May, những người vừa chuyển đến một thị trấn nhỏ tên là Littleroot Town. Khi bắt đầu trò chơi, người chơi chọn một trong ba Pokémon: Treecko, Torchic, hoặc Mudkip để bảo vệ Giáo sư Birch, giáo sư vùng, khỏi bị Poochyena tấn công. Sau khi bảo vệ Birch, người chơi được đưa đến phòng thí nghiệm của ông và nhận được Pokémon đã chọn làm Pokémon khởi đầu. Sau đó, người chơi gặp May/Brendan, con của Giáo sư Birch. Đối thủ của người chơi, xuất hiện dưới hình dạng con của giáo sư, cũng là một Huấn luyện viên Pokémon và thỉnh thoảng sẽ đấu với người chơi.[18] Hai mục tiêu chính của trò chơi là đánh bại tám thủ lĩnh nhà thi đấu, chứng minh bản thân xứng đáng thách đấu Tứ Đại Thiên Vương và Nhà vô địch Liên minh Hoenn để trở thành Nhà vô địch Liên minh Hoenn mới, và hoàn thành Pokédex bằng cách bắt, tiến hóa và trao đổi để có được tất cả 202 Pokémon có sẵn giữa Ruby và Sapphire. Có thể có được tất cả 386 Pokémon, nhưng điều này yêu cầu trao đổi với Pokémon FireRed và LeafGreen hoặc Pokémon XD: Gale of Darkness và Pokémon Colosseum.[19]

Ngoài nhiệm vụ chính là đánh bại các Thủ lĩnh Nhà thi đấu, còn có các nhiệm vụ phụ trong đó người chơi có thể giúp đỡ các NPC bằng cách hoàn thành các nhiệm vụ, thường là bằng cách thu thập vật phẩm. Cốt truyện phụ nổi bật nhất liên quan đến Team Aqua và Team Magma, các tổ chức tội phạm muốn sử dụng Pokémon để thay đổi khí hậu của Hoenn: trong Ruby, phe phản diện, Team Magma, muốn sử dụng Pokémon huyền thoại Groudon để làm khô cạn các đại dương của Hoenn và tăng diện tích đất liền của khu vực; trong Sapphire, Team Aqua là phe phản diện và chúng cố gắng sử dụng đối thủ của Groudon, Kyogre, để làm ngập lụt các vùng đất liền của Hoenn và tăng diện tích đại dương của khu vực.[20] Trước khi đối mặt với Thủ lĩnh Nhà thi đấu thứ tám, người chơi sẽ có một cuộc đối đầu với Magma hoặc Aqua, trong đó thủ lĩnh của mỗi đội sẽ sử dụng một quả cầu thần bí để đánh thức Pokémon đang ngủ say, tin rằng nó có sức mạnh mê hoặc mục tiêu của họ, nhưng Pokémon lại trở nên tức giận và gây ra những thay đổi khí hậu thảm khốc trên diện rộng - hạn hán trong Ruby và mưa lớn trong Sapphire - cho đến khi nó bị đánh bại hoặc bị nhân vật chính bắt giữ.[21] Cha của người chơi, Norman, cũng giới thiệu họ với Wally, một cậu bé ốm yếu mà người chơi giúp bắt một Pokémon để làm bạn đồng hành khi cậu rời khỏi thành phố lớn. Wally cuối cùng đã vượt qua bệnh tật và trở thành một Huấn luyện viên Pokémon thành công, cuối cùng trở thành người thách đấu cuối cùng mà người chơi phải đối mặt trước Tứ Đại Thiên Vương.

Phát triển

Tập tin:JunichiMasudaJI1.jpg
Giám đốc phát triển Masuda Junichi

Pokémon Ruby và Sapphire do Game Freak và Nintendo phát triển dưới sự chỉ đạo của Masuda Junichi. Cũng như các phiên bản trước, Sugimori Ken là giám đốc nghệ thuật, mặc dù đây là những trò chơi đầu tiên mà ông không tự mình thực hiện toàn bộ phần đồ họa.[22] Khi được hỏi nhóm thiết kế của ông đã lấy ý tưởng cho tất cả các Pokémon mới từ đâu, Sugimori cho biết họ lấy ý tưởng từ những trải nghiệm thời thơ ấu liên quan đến thiên nhiên, động vật và truyền thông, sau đó dựa trên hình mẫu côn trùng. Thậm chí, việc nhìn thế giới từ một góc độ khác đôi khi cũng mang lại nguồn cảm hứng cho các sinh vật này. "Đầu tiên, chúng tôi chọn một loại côn trùng, sau đó thêm các yếu tố cần thiết vào côn trùng để làm cho nó giống Pokémon hơn, chẳng hạn như thêm một số hình dạng cứng cáp, để giống thép hơn," Sugimori nói, mô tả quá trình tạo ra một Pokémon.[23]

Nhờ khả năng xử lý đồ họa nâng cao của Game Boy Advance, Ruby và Sapphire là những tựa đầu tiên trong loạt cho phép tối đa bốn người cùng chia sẻ thông tin một lúc, thay vì giới hạn hai người như trước đây. Tuy nhiên, nhóm phát triển đã sử dụng một công cụ đồ họa cơ bản hơn để giữ cho trò chơi đơn giản và không quá phức tạp. Nhóm muốn trò chơi thu hút được nhiều người chơi, vì vậy trò chơi được thiết kế đủ dễ để thế hệ trẻ em nhỏ tuổi có thể chơi được, nhưng các tính năng mới cũng được thêm vào để thu hút những game thủ kỳ cựu quay trở lại.[23]

Masuda cho biết triết lý cơ bản của tất cả các trò chơi Pokémon là giao tiếp; trong loạt Pokémon, điều này được thể hiện qua việc trao đổi và chiến đấu với những người chơi khác. Khi được hỏi về khái niệm mới của trận đấu đôi, các nhà phát triển lưu ý rằng họ đã cố gắng tập trung nhiều hơn vào các trận đấu một chọi một truyền thống như là loại hình cạnh tranh chính và chỉ thêm trận đấu đôi như một "thử thách mới". Họ cho biết nếu nhận được phản hồi tích cực về trận đấu đôi, tính năng này có thể xuất hiện nhiều hơn trong các thế hệ tiếp theo.[23]

Đây là loạt đầu tiên không bao gồm tất cả Pokémon từ các thế hệ trước. Sugimori cho biết nhóm phát triển đã cố gắng đưa vào tất cả các Pokémon mới cũng như một số Pokémon từ các thế hệ trước. Khi được hỏi về những tính năng không thể đưa vào do hạn chế kỹ thuật, Masuda lưu ý rằng ông muốn mỗi Pokémon có thể phát ra tối đa ba tiếng kêu khác nhau tùy thuộc vào tâm trạng của nó.[23]

Phát hành

Pokémon Ruby và Sapphire phát hành tại Nhật Bản vào ngày 21 tháng 11 năm 2002,[24] tại Bắc Mỹ vào ngày 19 tháng 3 năm 2003,[25] tại Úc vào ngày 3 tháng 4 năm 2003,[26][24] và ở châu Âu vào ngày 25 tháng 7 năm 2003.[24] Nintendo đã không quảng bá Ruby và Sapphire tại E3 2002;[27][28] tuy nhiên, công ty đã triển khai một chiến dịch quảng bá trị giá 7 triệu đô la Mỹ kéo dài từ tháng 3 đến tháng 5 năm 2003.[29] Vào tháng 7 và tháng 8 năm 2002, họ đã được quảng bá thông qua một chuyến lưu diễn khắp Nhật Bản tại Pokémon Festa 2002.[30] Ngoài việc tặng quà lưu niệm cho những người đặt trước trò chơi, Nintendo còn tổ chức một cuộc thi mà người tham gia gửi video tự quay cảnh mình hát bài hát chủ đề của Pokémon với lời bài hát do chính họ viết lại; giải thưởng lớn nhất của cuộc thi đó là một chiếc Lugia PT Cruiser.[31][32] Cuối năm đó, Nintendo đã khởi động chương trình EON Ticket Summer Tour, trong đó 125 cửa hàng Toys "R" Us trên khắp Hoa Kỳ cung cấp thẻ điện tử Eon Ticket tại các cửa hàng từ ngày 19 tháng 7 đến ngày 1 tháng 9.[13][33] Nintendo đã phát sóng hai quảng cáo truyền hình, "Khuôn mặt" và "Tên gọi", trên các kênh truyền hình chính, truyền hình cáp và truyền hình phát lại vào giờ vàng. "Khuôn mặt" có hình ảnh Pokémon được đặt cạnh những người có ngoại hình giống họ; "Tên gọi" có hình ảnh mọi người hô to tên của Pokémon và nhấn mạnh thực tế rằng trò chơi đã giới thiệu 100 Pokémon mới.[29] Ngoài ra, Nintendo đã hợp tác với thương hiệu đồ uống Vimto của Vương quốc Anh để quảng bá trò chơi.[34]

Pokémon Emerald

Bài chi tiết: Pokémon Emerald

Lỗi Lua trong Mô_đun:Unicode_data tại dòng 487: attempt to index field 'scripts' (a boolean value). là phiên bản thứ ba sau Pokémon Ruby và Sapphire, do Game Freak phát triển, The Pokémon Company và Nintendo phát hành cho hệ máy Game Boy Advance. Trò chơi phát hành lần đầu tại Nhật Bản vào năm 2004, và sau đó phát hành quốc tế vào năm 2005.[35] "Emerald" nhận được phản hồi nhìn chung tích cực, [36] và đến năm tài chính 2007, doanh số đã đạt 6,32 triệu bản.[37]

Đánh giá

Phản hồi từ giới phê bình

Các trò chơi nhận được hầu hết các đánh giá tích cực. Tạp chí IGN đã chấm điểm "Tuyệt vời" 9,5 trên 10 và trao tặng chúng Giải thưởng Lựa chọn của Biên tập viên; vào năm 2007, các trò chơi này được xếp hạng thứ mười trong danh sách các trò chơi Game Boy Advance hay nhất mọi thời đại trong một bài báo của IGN.[49] GameZone cũng chấm điểm 9,5 trên 10 và trao tặng giải thưởng Xuất sắc.[47] GamePro chấm điểm trò chơi 5 trên 5 sao và chọn chúng là Lựa chọn của Biên tập viên.[50] ComputerAndVideoGames.com chấm điểm 9 trên 10, và GameSpot chấm điểm 8,1 trên 10,[43] gọi đây là trò chơi Game Boy Advance hay nhất tháng 3 năm 2003.[51] Tuy nhiên, Eurogamer và 1UP.com lại không mấy hào hứng với các trò chơi này; Eurogamer chấm điểm 7/10, còn 1UP.com chấm điểm B−.[42][44]

Các nhà phê bình có những ý kiến ​​trái chiều về trò chơi, đặc biệt là về lối chơi và đồ họa. IGN khen ngợi "thiết kế sâu sắc" và nhận xét rằng việc bổ sung các tính năng như đấu đôi đã làm tăng đáng kể khía cạnh chiến lược của trò chơi. GamePro cũng cho rằng việc bổ sung đấu đôi "đã tăng thêm thử thách" và "làm cho các trận chiến khó khăn trở nên mang tính chiến lược hơn trước - đúng như cách trò chơi nên có".[50] Tương tự, ComputerAndVideoGames.com nhận xét lối chơi của trò chơi là "vô cùng hấp dẫn và gây nghiện".[43] Trang GameZone nhận xét rằng lối chơi được trau chuốt và thử thách hơn so với các phiên bản trước.[47] Tuy nhiên, GameSpot gọi các trò chơi này là "dễ như ăn bánh từ đầu đến cuối" và cho rằng Ruby và Sapphire "không mang lại nhiều thử thách".[46] Eurogamer cũng cảm thấy rằng cơ chế chơi "rất dễ nhanh nhàm chán".[44] 1UP.com cũng cảm thấy rằng các trò chơi này rập khuôn và các trận đấu đôi chưa được tận dụng triệt để.[42]

Doanh số bán hàng

Pokémon Ruby và Sapphire được mong đợi rất nhiều.[52][53] Tại Nhật Bản, trò chơi này đã bán được 1,25 triệu bản chỉ trong bốn ngày đầu tiên phát hành và trở thành trò chơi bán chạy nhất mùa lễ hội năm 2002;[54] Doanh số bán ra đạt khoảng 4,4 triệu bản chỉ trong vòng sáu tuần kể từ khi phát hành.[55] Chúng cũng trở thành những tựa trò chơi đầu tiên bán được 2 triệu bản tại Nhật Bản kể từ Final Fantasy X năm 2001 và là những tựa trò chơi đầu tiên dành cho máy chơi trò chơi cầm tay đạt được thành tích này kể từ Yu-Gi-Oh! Duel Monsters 4 năm 2000.[56][a]

Với 16,22 triệu bản được bán ra trên toàn thế giới tính đến năm 2023, chúng là các trò chơi bán chạy nhất cho Game Boy Advance.[57][58] Tuy nhiên, các nhà phân tích lưu ý rằng với "trẻ em...đang hướng đến Yu-Gi-Oh!", sự nổi tiếng của Pokémon đã giảm sút ngay cả trước khi phiên bản Mỹ của Ruby và Sapphire được phát hành.[59][60][61][62][63] Điều này được phản ánh qua doanh số bán hàng của trò chơi so với các thế hệ trước: Red và Blue đã bán được gần 31 triệu bản trên toàn thế giới.[64] và Gold và Silver đã bán được hơn 23 triệu bản.[65][66]

Giải thưởng

Năm Giải thưởng Hạng mục Kết quả
2003 Golden Joystick Awards Trò chơi cầm tay của năm Đề cử
2004 Interactive Achievement Awards Trò chơi cầm tay của năm Đề cử
British Academy Game Awards Trò chơi cho trẻ em Đề cử
Trò chơi Game Boy Advance Đề cử

Kế thừa

Phiên bản làm lại

Bài chi tiết: Pokémon Omega Ruby and Alpha Sapphire

Lỗi Lua trong Mô_đun:Unicode_data tại dòng 487: attempt to index field 'scripts' (a boolean value). và Lỗi Lua trong Mô_đun:Unicode_data tại dòng 487: attempt to index field 'scripts' (a boolean value). Đây là những phiên bản làm lại được nâng cấp của Pokémon Ruby và Sapphire. Các tựa trò chơi mới do Game Freak phát triển và Nintendo phát hành cho hệ máy Nintendo 3DS trên toàn thế giới vào ngày 21 tháng 11 năm 2014, chính xác mười hai năm sau ngày phát hành bản gốc của Ruby và Sapphire, trong khi phiên bản châu Âu được phát hành vào tuần tiếp theo.[67][68]

Trò chơi liên quan

Bài chi tiết: Pokémon Pinball: Ruby & Sapphire, Pokémon Colosseum, và Pokémon XD: Gale of Darkness

Pokémon Box: Ruby và Sapphire

Lỗi Lua trong Mô_đun:Unicode_data tại dòng 487: attempt to index field 'scripts' (a boolean value). hay đon giản là Lỗi Lua trong Mô_đun:Unicode_data tại dòng 487: attempt to index field 'scripts' (a boolean value)., là một trò chơi Pokémon spin-off dành cho GameCube, được bán kèm với cáp kết nối GameCube – Game Boy Advance và Thẻ nhớ 59.[69] Trò chơi phát hành tại Nhật Bản vào ngày 30 tháng 5 năm 2003 và tại Bắc Mỹ vào ngày 12 tháng 7 năm 2004.[70] Nhưng chỉ có thể mua được thông qua Trung tâm Pokémon ở Thành phố New York và cửa hàng trực tuyến của nó, hiện không còn bán ở cả hai địa điểm. Trò chơi phát hành ở một số khu vực của Châu Âu với tên gọi Pokémon Memory Magic do vấn đề dịch thuật[71] và game thủ châu Âu chỉ có thể nhận được trò chơi bằng cách sử dụng điểm từ chương trình khách hàng thân thiết của Nintendo châu Âu hoặc bằng cách mua "Gói Mega Pokémon Colosseum".[72]

Về cơ bản, trò chơi này là một hệ thống lưu trữ cho các trò chơi Pokémon trên Game Boy Advance, cho phép người chơi trao đổi và lưu trữ Pokémon mà họ đã bắt được trong Ruby, Sapphire, Emerald, FireRed và LeafGreen vào thẻ nhớ GameCube.[73][74] Người chơi sau đó có thể sắp xếp và tương tác với Pokémon của mình trên GameCube, chẳng hạn như cho phép chúng sinh sản. Người chơi cũng có thể thu thập được những Pokémon độc đáo. Một tính năng khác cho phép chơi Ruby và Sapphire trên tivi thông qua cáp kết nối GameCube – Game Boy Advance. Các tùy chọn như chụp ảnh màn hình trò chơi cũng có sẵn ở chế độ này.[75] Một tính năng mới khác là "Showcase", nơi người chơi có thể tạo và trưng bày các mô hình Pokémon trong trò chơi.[76]

Nintendo gọi trò chơi này là "phần mềm Pokémon độc quyền nhất từng được cung cấp cho người hâm mộ Pokémon ở Bắc Mỹ","[77] nhưng nhìn chung nó được coi là không cần thiết, chỉ nhận được 50% điểm trên GameRankings từ 1 bài đánh giá.[78] Craig Harris của "IGN" đã chấm điểm trò chơi "Meh" (tạm được) là 5.0 trên 10, khen ngợi giao diện giúp việc sắp xếp Pokémon dễ dàng hơn nhiều so với giao diện của Game Boy Advance, cũng như trình giả lập cho phép chơi Ruby và Sapphire trên GameCube. Ông cũng cho rằng trò chơi này đáng giá là nhờ việc đi kèm thẻ nhớ và cáp kết nối. Tuy nhiên, Harris cho rằng phần "Showcase" (Trưng bày) "hoàn toàn không cần thiết và lạc lõng", và nói rằng nhìn chung trò chơi thiếu nhiều nội dung để chơi. Ông viết, "Nó nhắm mục tiêu cụ thể vào những người hâm mộ Pokémon thực sự cuồng nhiệt, nhưng cần rất nhiều yếu tố đặc thù để thực sự hữu ích cho bất kỳ ai."[76] Trang Allgame đã chấm điểm 3,5 trên 5 sao.[77]

Chú thích

  1. ^ Nếu hai trò chơi được tính là một trận.

Tham khảo

  1. ^ Leane, Rob (ngày 21 tháng 6 năm 2019). "How Pokemon Ruby and Sapphire Saved Poke-Mania". Den of Geek (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 1 năm 2021. Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2023.
  2. ^ "Pokémon Ruby/Sapphire are still the series' most groundbreaking titles, 20 years on". GAMINGbible (bằng tiếng Anh). ngày 7 tháng 11 năm 2022. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 11 năm 2023. Truy cập ngày 19 tháng 10 năm 2023.
  3. ^ Rochlin, Jason (ngày 21 tháng 11 năm 2022). "Pokemon Ruby and Sapphire Marked Evolutions for the Series that Continue 20 Years Later". Game Rant (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 9 năm 2023. Truy cập ngày 19 tháng 10 năm 2023.
  4. ^ Harris, Craig (ngày 17 tháng 3 năm 2003). "Pokemon: Ruby Version". IGN. News Corporation. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 8 năm 2011. Truy cập ngày 2 tháng 8 năm 2008.
  5. ^ Sách hướng dẫn Pokémon Sapphire Version, trang 35
  6. ^ Sách hướng dẫn Pokémon Sapphire Version, trang 37
  7. ^ Sách hướng dẫn Pokémon Sapphire Version, trang 32
  8. ^ Hollinger, tr.3
  9. ^ Hollinger, tr. 6
  10. ^ Hollinger, tr. 76
  11. ^ Sách hướng dẫn sử dụng Pokémon Sapphire Version, trang 50.
  12. ^ Harris, Craig (ngày 12 tháng 9 năm 2003). "Pokemon Battle-e Cards". IGN. News Corporation. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 3 tháng 8 năm 2008.
  13. ^ a b "The Pokémon Ruby & Sapphire "EON Ticket" Summer Tour is coming to Toys 'R Us!". Pokemon-games.com. Nintendo. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 8 năm 2007. Truy cập ngày 18 tháng 7 năm 2008.
  14. ^ "Pokemon Colosseum Linkup Revealed". IGN. News Corporation. ngày 15 tháng 10 năm 2003. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 6 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2008.
  15. ^ Harris, Craig (ngày 3 tháng 7 năm 2004). "Pokemon Box: Ruby & Sapphire". IGN. News Corporation. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 12 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2008.
  16. ^ "Hidden Power of Masuda". Game Freak. ngày 9 tháng 9 năm 2004. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 3 năm 2012. Truy cập ngày 2 tháng 8 năm 2008.
  17. ^ Hollinger, tr. 12
  18. ^ "Walkthrough: Badge #1". IGN. News Corporation. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 7 năm 2008. Truy cập ngày 2 tháng 8 năm 2008.
  19. ^ "Guides: Pokemon Ruby/Sapphire Guide (GBA) Walkthrough: Pokemon League Championship". IGN. News Corporation. Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 8 năm 2011. Truy cập ngày 2 tháng 8 năm 2008.
  20. ^ "Walkthrough: Badge #2". IGN. News Corporation. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 7 năm 2008. Truy cập ngày 2 tháng 8 năm 2008.
  21. ^ Hollinger, trang 61–62
  22. ^ "Pokemon Ruby Version Info". GameFAQs. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 8 năm 2011. Truy cập ngày 18 tháng 7 năm 2008.
  23. ^ a b c d Masuda, Junichi; Morimoto, Shigeki; Sugimori, Ken (ngày 30 tháng 5 năm 2003). "Nintendo Interviews: Game Freak on Pokemon!". Computer and Video Games (Phỏng vấn). Phỏng vấn viên Stuart Bishop. Future plc. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 2 năm 2007. Truy cập ngày 18 tháng 7 năm 2008.
  24. ^ a b c "Pokemon Ruby Version for Game Boy". GameSpot. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 3 năm 2007. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2009.
  25. ^ "Pokémon Ruby Version and Pokémon Sapphire Version". Pokemon.com. Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 5 năm 2018. Truy cập ngày 27 tháng 5 năm 2018.
  26. ^ Kosmina, Ben. "Pokémon Ruby/Sapphire Australian Release Date". Nintendo World Report. Lưu trữ bản gốc ngày 31 tháng 1 năm 2021. Truy cập ngày 15 tháng 1 năm 2003.
  27. ^ "Preview: Pokemon: Ruby and Sapphire Versions". GamePro. IDG Entertainment. ngày 15 tháng 7 năm 2002. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 4 năm 2009. Truy cập ngày 30 tháng 11 năm 2008.
  28. ^ Villoria, Gerald. "E3 2002: Pokemon GBA details confirmed". GameSpot. Red Ventures. Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 1 năm 2021. Truy cập ngày 6 tháng 12 năm 2002.
  29. ^ a b Elkin, Tobi (tháng 3 năm 2003). "Pokemon grows up with its demographic; Nintendo puts $7 mil behind latest versions". Advertising Age, Bnet. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 1 năm 2009. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2008.
  30. ^ Lake, Max (ngày 25 tháng 6 năm 2002). "It's Pokemon Festa 2002!". Nintendo World Report. NINWR, LLC. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 8 năm 2021. Truy cập ngày 4 tháng 4 năm 2021.
  31. ^ Harris, Craig (ngày 12 tháng 3 năm 2003). "Pokemon Hit the Road". IGN. News Corporation. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 1 năm 2008. Truy cập ngày 18 tháng 7 năm 2008.
  32. ^ Harris, Craig (ngày 11 tháng 2 năm 2003). "Pokemon Pre-Sell Goodies". IGN. News Corporation. Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 8 năm 2011. Truy cập ngày 18 tháng 7 năm 2008.
  33. ^ Harris, Craig (ngày 29 tháng 8 năm 2003). "Nintendo Celebrates Pokemoniversary". IGN. News Corporation. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 6 năm 2011. Truy cập ngày 18 tháng 7 năm 2008.
  34. ^ "Nintendo teams up with Vimto for new Pokemon games". Brand Republic. Haymarket Group. ngày 24 tháng 6 năm 2003. Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 4 năm 2009. Truy cập ngày 2 tháng 12 năm 2008.
  35. ^ "Pokemon Emerald Info". GameFAQs. CBS Interactive. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 8 năm 2011. Truy cập ngày 2 tháng 8 năm 2008.
  36. ^ "Pokemon Emerald Version". Metacritic. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 1 năm 2021. Truy cập ngày 2 tháng 11 năm 2013.
  37. ^ "Million-Seller Titles of NINTENDO Products" (PDF). Nintendo Co. Ltd. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 27 tháng 9 năm 2007. Truy cập ngày 2 tháng 11 năm 2013.
  38. ^ "Pokemon Ruby Version Reviews". GameRankings. CBS Interactive. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 8 năm 2013. Truy cập ngày 2 tháng 8 năm 2008.
  39. ^ "Pokemon Sapphire Version Reviews". GameRankings. CBS Interactive. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 5 năm 2013. Truy cập ngày 2 tháng 8 năm 2008.
  40. ^ "Pokemon Sapphire Reviews". Metacritic. CBS Interactive. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 5 năm 2008. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2008.
  41. ^ "Pokemon Ruby Reviews". Metacritic. CBS Interactive. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 5 năm 2008. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2008.
  42. ^ a b c "Pokemon Ruby and Sapphire Review". 1UP.com. Ziff Davis Media. ngày 1 tháng 1 năm 2000. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 6 năm 2011. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2008.
  43. ^ a b c Sutton, Maura (ngày 8 tháng 5 năm 2003). "Review: Pokémon Ruby & Sapphire". ComputerAndVideoGames.com. Future Publishing. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 4 năm 2009. Truy cập ngày 13 tháng 11 năm 2008.
  44. ^ a b c Taylor, Martin (ngày 8 tháng 9 năm 2003). "Pokemon Ruby & Sapphire Review". Eurogamer. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 8 năm 2013. Truy cập ngày 13 tháng 11 năm 2008.
  45. ^ ゲームボーイアドバンス - ポケットモンスター ルビー・サファイア. Weekly Famitsu. No. 915 Pt.2. Pg.120. June 30, 2006.
  46. ^ a b Kasavin, Greg (ngày 18 tháng 3 năm 2003). "Pokemon Ruby Version". GameSpot. CBS Interactive. Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 10 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2008.
  47. ^ a b c Bedigian, Louis (ngày 24 tháng 3 năm 2008). "Pokemon Ruby Review". GameZone. Gamezone Online. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 11 năm 2008. Truy cập ngày 13 tháng 11 năm 2008.
  48. ^ "IGN: Pokemon Ruby Version". IGN. News Corporation. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 7 năm 2013. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2008.
  49. ^ Harris, Craig (ngày 16 tháng 3 năm 2007). "Top 25 Game Boy Advance Games of All Time". IGN. News Corporation. Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 8 năm 2011. Truy cập ngày 18 tháng 3 năm 2007.
  50. ^ a b "Review: Pokemon: Ruby and Sapphire Versions". GamePro. IDG Entertainment. ngày 17 tháng 3 năm 2003. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 6 năm 2008. Truy cập ngày 13 tháng 1 năm 2026.
  51. ^ The Editors of GameSpot (ngày 5 tháng 4 năm 2003). "GameSpot's Month in Review: March 2003". GameSpot. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 1 năm 2005.
  52. ^ "Japan Catches A Light Case of Pokemania". GamePro. IDG Entertainment. ngày 21 tháng 12 năm 2002. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 4 năm 2009. Truy cập ngày 2 tháng 12 năm 2008.
  53. ^ "America Braces for Next Huge Pokemon Wave; Pokemon Ruby, Pokemon Sapphire for Game Boy Advance Give New Game-Play and Learning Experience". AccessMyLibrary (Thông cáo báo chí). Business Wire. ngày 17 tháng 3 năm 2003. Truy cập ngày 30 tháng 11 năm 2008. {{Chú thích thông cáo báo chí}}: |ngày lưu trữ= cần |url lưu trữ= (trợ giúp)
  54. ^ "EU Wraps Up Microsoft Inquiry". Wired. Condé Nast Publications. ngày 19 tháng 12 năm 2002. Truy cập ngày 30 tháng 11 năm 2008. {{Chú thích tạp chí}}: |ngày lưu trữ= cần |url lưu trữ= (trợ giúp)
  55. ^ "Nintendo Makes Money". IGN. News Corporation. ngày 4 tháng 4 năm 2003. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 6 năm 2004. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2008.
  56. ^ "Top 30 Japanese Video Games 12/08/02". GamePro. IDG Entertainment. ngày 18 tháng 12 năm 2002. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 4 năm 2009. Truy cập ngày 30 tháng 11 năm 2008.
  57. ^ Harris, Golin (ngày 15 tháng 10 năm 2013). "Pokémon X and Pokémon Y Sell More Than 4 Million Units Worldwide in First Two Days". Business Wire. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 1 năm 2019. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2019.
  58. ^ Rose, Mike (ngày 15 tháng 10 năm 2013). "Pokemon X & Y sell 4M copies in first weekend". Gamasutra. Think Services. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 16 tháng 10 năm 2013.
  59. ^ Chronis, George T. (ngày 24 tháng 2 năm 2003). "Pokemon pundits see luster fading: new games seen a solid, no record breakers". AccessMyLibrary. Video Business. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 1 năm 2009. Truy cập ngày 30 tháng 11 năm 2008.
  60. ^ Finney, Daniel P. (ngày 13 tháng 7 năm 2003). "Made in Japan, Played in U.S.A.: Yu-Gi-Oh! Is the Latest Big Draw". Washington Post (bằng tiếng Anh). ISSN 0190-8286. Truy cập ngày 19 tháng 10 năm 2023.
  61. ^ "CNN.com - Yu-Gi-Oh: An animation sensation - Jun. 27, 2003". www.cnn.com. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 8 năm 2024. Truy cập ngày 19 tháng 10 năm 2023.
  62. ^ "Yu-Gi-Oh is the next Pokemon for 4Kids Entertainment. - Dec. 4, 2002". money.cnn.com. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 11 năm 2023. Truy cập ngày 19 tháng 10 năm 2023.
  63. ^ "Bye-bye Pokemon, Yu-Gi-Oh! is here". Baltimore Sun. ngày 23 tháng 2 năm 2003. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 11 năm 2023. Truy cập ngày 23 tháng 10 năm 2023.
  64. ^ Safier, Joshua; Nakaya, Sumie (ngày 7 tháng 2 năm 2000). "Pokemania: Secrets Behind the International Phenomenon" (PDF). Columbia Business School. doi:10.7916/D8V12CPD. hdl:10022/AC:P:28. Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2011.
  65. ^ "Japan Platinum Chart Games". The Magic Box. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 8 năm 2019. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2008.
  66. ^ "US Platinum Chart Games". The Magic Box. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 5 năm 2008. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2008.
  67. ^ "Pokémon Omega Ruby and Pokémon Alpha Sapphire". Nintendo. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 12 năm 2019. Truy cập ngày 7 tháng 5 năm 2014.
  68. ^ Watts, Steve (ngày 7 tháng 5 năm 2014). "Pokemon: Omega Ruby and Alpha Sapphire announced". Shacknews LTD. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 5 năm 2014. Truy cập ngày 7 tháng 5 năm 2014.
  69. ^ Harris, Craig (ngày 20 tháng 7 năm 2004). "IGN: Pokemon Box: Ruby and Sapphire Preview". IGN. News Corporation. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 4 năm 2012. Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2008.
  70. ^ Harris, Craig (ngày 8 tháng 6 năm 2004). "Pokemon Box Coming Stateside". IGN (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 5 năm 2024. Truy cập ngày 13 tháng 5 năm 2024.
  71. ^ Tim (ngày 28 tháng 9 năm 2008). "N-Europe: News: Pokémon Name Change". N-Europe. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2009.
  72. ^ Boyd, Ashley (ngày 15 tháng 5 năm 2004). "N-Europe: News: Pokémon Box Gets Starring Role". N-Europe. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 10 năm 2011. Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2008.
  73. ^ "Pokémon Box E3 2003 Preshow Report". GameSpot (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 6 năm 2022. Truy cập ngày 29 tháng 6 năm 2022.
  74. ^ "Pokémon Box Ruby and Sapphire Impressions". GameSpot (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 6 năm 2022. Truy cập ngày 29 tháng 6 năm 2022.
  75. ^ "Pokémon Box Ruby and Sapphire Impressions". GameSpot. CBS Interactive. ngày 10 tháng 7 năm 2003. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 11 năm 2012. Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2008.
  76. ^ a b Harris, Craig (ngày 23 tháng 7 năm 2004). "IGN: Pokemon Box: Ruby and Sapphire Review". IGN. News Corporation. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 12 năm 2011. Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2008.
  77. ^ a b Marriott, Scott Alan. "Pokémon Box > Overview". Allgame. Macrovision Corporation. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 1 năm 2010. Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2008.
  78. ^ "Pokemon Box: Ruby and Sapphire Reviews". GameRankings. CBS Interactive. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 10 năm 2012. Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2008.

Liên kết ngoài

Lỗi Lua trong Mô_đun:Authority_control tại dòng 152: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).

Lấy từ “https://wikibeta.org/index.php?title=Pokémon_Ruby_và_Sapphire&oldid=7016528”