Quách Tử Hưng
Quách Tử Hưng (chữ Hán: 郭子興, 1302 - 1355) là một trong những thủ lĩnh quân phiệt thời "Nguyên mạt Minh sơ" trong lịch sử Trung Quốc.
| Quách Tử Hưng 郭子興 | |
|---|---|
| Trừ Dương vương (滁陽王) | |
| Thông tin chung | |
| Sinh | 1302 |
| Mất | 1355 Trừ Châu |
| Phối ngẫu | Trương thị (张氏) Tiểu Trương thị (小张氏) |
| Hậu duệ | ba con trai và một con gái |
Là nhân vật đóng vai trò then chốt tạo điều kiện cho sự trỗi dậy của Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương sau này, ông đồng thời cũng là nghĩa phụ của nguyên phối thê tử của Chu Nguyên Chương - Hiếu Từ Cao Hoàng hậu Mã thị.
Tiểu sử
Quách Tử Hưng là người huyện Định Viễn (nay thuộc tỉnh An Huy), xuất thân trong một gia đình giàu có. Nhờ thế lực của gia đình nên từ trẻ, ông đã thích giao du với các nhân vật hào kiệt, tráng sĩ. Cuối thời Nguyên, ông tập hợp được hơn ngàn người và đánh chiếm thành công Hào Châu vào năm Chí Chính thứ 12 (1352)[1]. Tại Hào Châu, ông đã thu nhận Chu Nguyên Chương, trước đó vẫn còn là một hòa thượng tại chùa Hoàng Giác, giao cho ông chức Thập phu trưởng (quản lý 10 binh sĩ). Nhờ lập được nhiều chiến công xuất sắc, Chu Nguyên Chương nhanh chóng được ông tin tưởng và trọng dụng, dẫn theo đội ngũ bản thân chiêu tập được đánh nam dẹp bắc, số người thu nhập ngày càng đông. Quách Tử Hưng vì muốn thu phục Chu Nguyên Chương nên gả dưỡng nữ Mã thị cho ông làm thê tử. Vốn là người đa nghi, dễ nghe lời dèm, Quách Tử Nghi cũng từng nhiều lần ngờ vực Chu Nguyên Chương. Mã thị biết được, bà thường tự mình khuyên giải, giúp Chu Nguyên Chương giảng hòa với cha nuôi.
Mặc dù Quách Tử Hưng đã lãnh đạo đánh lui được quân Nguyên tiến xuống phía nam, nhưng trong nội bộ trận doanh của ông lại liên tục xảy ra tranh chấp quyền lực gay gắt với các tướng lĩnh khác như Tôn Đức Nhai, Triệu Quân Dụng. Năm 1355, do thất thế trong đấu tranh nội bộ, ông buộc phải rời khỏi Hào Châu và chuyển đến sinh sống tại Trừ Châu, khu vực mà Chu Nguyên Chương chiếm được không lâu trước đó. Sau khi đến Trừ Châu được một thời gian, ông qua đời tại đây, thọ 53 tuổi. Thế lực và quân đội của ông phần lớn đều do Chu Nguyên Chương kế thừa và phát triển. Đến năm Hồng Vũ thứ 3 (1370), Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương đã truy phong cho ông tước hiệu Trừ Dương vương (滁陽王)[2].
Gia quyến
Thê thiếp
- Phu nhân Trương thị (张氏), nguyên phối thê tử, sinh ba con trai. Bà là dưỡng mẫu của Hiếu Từ Cao Hoàng hậu.
- Trắc thất Tiểu Trương thị (小张氏), em gái Trương phu nhân, là dắng thiếp nhập phủ cùng lúc với chị, sinh một con gái.
Con cái
Con trai
- Trưởng tử không rõ tên, mẹ là Trương thị, tử trận.
- Nhị tử Quách Thiên Tự (郭天叙, ? - 1355), mẹ là Trương thị. Dẫn dắt bộ hạ cũ của cha quy thuận Hàn Lâm Nhi, được phong Đô nguyên soái, về sau cùng Chu Nguyên Chương vượt sông Trường Giang để đánh chiếm Giang Nam. Tại Nam Kinh, bị phản tướng Trần Dã Tiên (陈埜先) câu kết với tướng nhà Nguyên là Phúc Thọ (福壽) bao vây tấn công, Quách Thiên Tự bị giết ngay trước trận tiền[3].
- Tam tử Quách Thiên Tước (郭天爵), mẹ là Trương thị. Được phong Phó nguyên soái, sau thăng Trung thư hữu thừa, Hành trung thư tỉnh Giang Nam, oán hận Chu Nguyên Chương được trọng dụng nên tìm cách đối phó. Sự việc bại lộ, bị Chu Nguyên Chương vu cáo tạo phản và xử chém đầu thị chúng[4].
Con gái
- Trưởng nữ, mẹ là Tiểu Trương thị, sau trở thành thiếp của Chu Nguyên Chương, sinh ba hoàng tử và hai công chúa, năm Hồng Vũ thứ nhất (1368) sách phong Huệ phi (惠妃).
Vào những năm Tuyên Đức dưới triều Minh Tuyên Tông, một người cháu họ của Quách Tử Hưng là Quách Lão Xá (郭老舍) đã vào Bắc Kinh để triệu kiến hoàng đế. Đến năm Hoằng Trị thứ 6 (1493) đời Minh Hiếu Tông, có người tên Quách Hổ (郭琥) tự xưng là huyền tôn của Quách Lão Xá, đồng thời khẳng định Quách Lão Xá là con trai thứ tư của Quách Tử Hưng. Triều đình lúc bấy giờ đã tin lời, ban cho Quách Hổ quan đới và giao phó phụng tự cho Trừ Dương vương. Một thời gian sau, Lễ bộ đã điều tra lại và tấu thỉnh Hoàng đế rằng trong bia "Sắc tứ Trừ Dương vương miếu bi" (敕賜滁陽王廟碑) do chính tay Chu Nguyên Chương ngự bút đã sớm chiếu cáo rằng Quách Tử Hưng không còn con nối. Hệ quả là, quyền phụng tự và chức tước của Quách Hổ lập tức bị triều đình bãi bỏ.
Tưởng niệm
Sau khi nhà Minh thành lập, Chu Nguyên Chương đã cho xây dựng miếu Trừ Dương vương ngay trên nền cũ của đạo quán Thiên Khánh để làm nơi thờ tự cho Quách Tử Hưng. Việc xây dựng ngôi miếu này là một hành động mang tính biểu tượng cao, thể hiện sự tri ân của vị Hoàng đế khai quốc đối với người cha vợ, cũng là người đã trao cho ông những cơ hội đầu tiên trong binh nghiệp.
Đến năm 2015, các cấu kiện kiến trúc của Miếu Trừ Dương vương đã được bàn giao lại cho cơ quan quản lý văn vật (di tích văn hóa) của thành phố Trừ Châu (tỉnh An Huy) để tiến hành lưu giữ và bảo quản chuyên sâu[5].
Chú thích
- ^ 《明太祖實錄》（卷一）：“壬辰，春二月乙亥，朔定远人郭子兴、孙德崖及俞某、鲁某、潘某等起兵，自称元帅，攻拔濠州，据其城守之。辛丑，乱兵焚皇觉寺，寺僧皆逃散，上亦出避兵日暮。上归念无所逃难，甚忧之，乃祷于神，曰：『今兵难如此，吾欲出避兵，志无所定，愿于神卜之。出与处孰吉明，以告我。』祝已投卜，凡三俱不吉。上曰：『出与处既不吉，无乃欲，吾从雄而后昌乎？』一投卜而吉，上自念曰：『今豪杰纷纷，孰堪与御乱者？况从雄非易事。』乃复祝曰：『兵凶事。从雄，吾甚恐，盍许以避兵？』复投卜，珓跃而立。上知神意必欲从雄也，固守以待。未旬日，有故人自乱雄中以书来招，曰：「今四方兵乱，人无宁居，非田野间所能自保之时也，盍从我以自全。」上览毕即焚之，数日复有来告，曰：『前日，人以书招公，傍有知者，欲觉其事当柰何？』上慨然太息，曰：『吾惟德，命于天耳！』后三日，其人果至，与语，辞色无相害意，乃谢遣之。复旬日，又有来告，曰：『先欲觉者不欲自为，今属他人发之，公宜审祸福决去就是。』时元将彻里不花率兵欲来复濠城，惮不敢进，惟日掠良民为盗以徼赏，民皆恟恟相扇动不自安。上以四境逼迫，讹言日甚，不获已，乃以闰三月甲戌朔旦抵濠城。入门，门者疑以为谍，执之，欲加害。人以告子兴，子兴遣人追至，见上状貌奇伟异常人，因问所以来具告之故。子兴喜，遂留置左右，寻命长九夫，常召与谋事。久之，甚见亲爱，凡有攻讨，即命以往，往辄胜，子兴由是兵益盛。初宿州闵子乡人马公素刚直，重然诺，爱人喜施，避仇定远，与子兴为刎颈交。马公有季女，甚爱之，常言术者谓此女当大贵。及遇乱谋还宿州起兵，应子兴以女托，子兴曰：『幸公善。』抚视子兴许诺，与其妻张氏抚之如己子，已而马公死，子兴感念不已。 上时未有室，子兴欲以女妻，上与张氏谋曰：『昔马公与吾相善，以女托我，今不可负，当为择良配，然视众人中未有当吾意者。因言上度量豁达，有智略，可妻之。』张氏曰：『吾意亦如此。今天下乱，君举大事，正当收集豪杰与成功业，一旦彼或为他人所亲，谁与共成事者？』子兴意遂决乃以女妻。”
- ^ 《明史》（卷一百二十二）：“洪武三年追封子興為滁陽王，詔有司建廟，用中牢祀，複其鄰宥氏，世世守王墓。十六年，太祖手書子興事蹟，命太常丞張來儀文其碑。滁人郭老舍者，宣德中以滁陽王親，朝京師。弘治中，有郭琥自言四世祖老舍，滁陽王第四子，予冠帶奉祀。已，為宥氏所訐。禮官言：「滁陽王祀典，太祖所定，曰無後，廟碑昭然，老舍非滁陽王子。」奪奉祀。”
- ^ 中国历史大辞典·下卷.上海辞书出版社.2000
- ^ 《明史》卷一百二十二 列传第十
- ^ 市文物所对关岳庙建筑构件进行搬迁保护. 滁州市文物所. （原始内容存档于2023-07-02）.