Tăng Cổn
Tăng Cổn 曾袞 (tiếng Trung: 曾袞, bính âm: Zeng Gun, Wade–Giles: Tseng Kun) là một vị quan của triều đại nhà Đường giữ chức Tiết độ sứ tại Tĩnh Hải quân từ năm 878 đến năm 880[1] (hoặc đến tận năm 892 khi Chu Toàn Dục - anh của Chu Toàn Trung - sang thay).[2] Tiết độ sứ trước đó là Cao Tầm, một người cháu của Cao Biền. Trước kia, Tăng Cổn cũng đã phục vụ dưới trướng Cao Biền trong các cuộc chiến chống lại Nam Chiếu.[3]
Theo An Nam chí lược, khi đang làm Tiết độ sứ, ông bị quân Nam Chiếu tấn công nên bỏ chạy về Ung Châu.[4] Đại Việt sử ký toàn thư thì nói quân ở phủ đô hộ nổi loạn nên ông bỏ chạy.[5] Khâm định Việt sử Thông giám cương mục thì nghiêng theo An Nam kỷ yếu của Cao Hùng Trưng mà cho rằng Tăng Cổn ổn định được cuộc nổi loạn và cai trị 14 năm, cho đến khi Chu Toàn Dục sang thay năm 892.[2]
Trong những năm ông sống ở miền bắc Việt Nam, ông có quan tâm đến văn hóa địa phương và dành nhiều năm để thu thập văn hóa dân gian địa phương.[6] Các tác phẩm của ông bao gồm các câu chuyện "Tản Viên sơn thánh" và "Cao Lỗ". Những đóng góp của Tăng Cổn và Triệu Xương (từ 791 đến 802) sau đó được trích dẫn bởi tác giả Việt Nam thế kỷ 14 là Lý Tế Xuyên trong Việt Điện U Linh Tập (1329).[7]
Vì trị dân có tiếng, dân trong châu gọi ông là Tăng Thượng thư (曾尚書). Ông có soạn một thiên "Giao Châu ký" (交州記).[8]
Chú thích
- ^ Taylor 1983, tr. 256-257.
- ^ a b "欽定越史通鑑綱目/前編/卷之五 - 维基文库，自由的图书馆". zh.wikisource.org (bằng tiếng Trung). Truy cập ngày 14 tháng 7 năm 2025.
- ^ Taylor 1983, tr. 247.
- ^ "安南志畧/卷九 - 维基文库，自由的图书馆". zh.wikisource.org (bằng tiếng Trung). Truy cập ngày 14 tháng 7 năm 2025.
- ^ "大越史記全書/外紀卷之五 - 维基文库，自由的图书馆". zh.wikisource.org (bằng tiếng Trung). Truy cập ngày 14 tháng 7 năm 2025.
- ^ Taylor 1983, tr. 354.
- ^ Dutton, Werner & Whitmore 2012, tr. 13.
- ^ "Biên dịch:Việt sử lược/Quyển thượng – Wikisource tiếng Việt". vi.wikisource.org. Truy cập ngày 14 tháng 7 năm 2025.
Tài liệu tham khảo
- Dutton, George; Werner, Jayne; Whitmore, John K., biên tập (2012). Sources of Vietnamese Tradition. Columbia University Press. ISBN 978-0-231-51110-0.
- Taylor, Keith Weller (1983), The Birth of the Vietnam, University of California Press, ISBN 9780520074170
- An Nam chí lược
- Việt sử lược
- Đại Việt sử ký toàn thư
- Khâm định Việt sử thông giám cương mục
Lỗi Lua trong Mô_đun:Authority_control tại dòng 152: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).