Tốn tần
| Thanh Nhân Tông Tốn tần 清仁宗逊嫔 | |
|---|---|
| Gia Khánh Đế Tần | |
| Thông tin chung | |
| Sinh | ? |
| Mất | 1787 Tử Cấm Thành, Bắc Kinh |
| Phối ngẫu | Thanh Nhân Tông Gia Khánh Hoàng đế |
| Hậu duệ | Hòa Thạc Tuệ An Công chúa |
| Tước hiệu | Cách cách (格格) Tốn tần (逊嫔) (truy phong) |
| Thân phụ | Vĩnh Hòa (永和) |
Tốn tần Thẩm Giai thị (chữ Hán: 逊嫔沈佳氏, ? - 1787), còn gọi Thẩm thị (沈氏). Là một phi tần của Thanh Nhân Tông Gia Khánh Hoàng đế trong lịch sử Trung Quốc.
Thân thế
Tốn tần Thẩm Giai thị không rõ năm sinh, xuất thân Bao y Chính Hoàng kỳ. Theo Khâm định Bát kỳ Mãn Châu thị tộc thông phổ, tổ tiên của bà là Thẩm Đoạt (沈夺) vốn là Hán nhân ở Thẩm Dương, đến những năm đầu Hậu Kim thì hậu duệ của ông là Bỉnh Công (秉功) dắt theo gia quyến quy thuận nên tông tộc được nhập vào Bao y, đương thời nhậm chức Hà Nam Binh bị đạo. Con trai của Bỉnh Công là Thẩm Du (沈瑜), từng làm Nội vụ phủ Viên ngoại lang dưới trướng của Di Thân vương Dận Tường,[1] làm quan đến chức Nội các Thị độc Học sĩ kiêm Tá lĩnh, từng quản lý Tá lĩnh thứ 2 thuộc Tham lĩnh thứ 5 Bao y Chính Hoàng kỳ Nội vụ phủ, lại có tài hội họa, giỏi vẽ sơn thủy, lâu các; vị này chính là cao tổ phụ của Tốn tần.
Con trai của Thẩm Du là Tô Bách (苏伯) nhậm chức Lang trung kiêm Tá lĩnh, từng quản lý Tá lĩnh thứ 1 thuộc Tham lĩnh thứ 4 Bao y Chính Hoàng kỳ Nội vụ phủ, qua đời ngay tại nhiệm sở. Cháu trai của Tô Bách là Vĩnh Hòa (永和) từng nhậm Tá lĩnh, Nội vụ phủ Hộ quân Thống lĩnh, Tổng quản đồn trú tại Cát Lâm Đả Sênh Ô Lạt, Vũ bị viện Khanh, những năm Càn Long rất được trọng dụng, từng giữ chức Tổng quản Nội vụ phủ Đại thần kiêm Nhiệt Hà Tổng quản, quyền chức Nhiệt Hà Phó Đô thống; vị này chính là thân phụ của Tốn tần.
Gia tộc của Tốn tần đời đời đảm nhiệm các chức quan trung cấp trong Nội vụ phủ, được coi là một thế gia quan liêu trung cấp của cơ quan này. Ngoài thân phụ Vĩnh Hòa, các thúc phụ của bà cũng lần lượt nhậm những chức quan tương đối cao trong triều, như Nha Nhĩ Đại (雅尔岱) và Trác Nhĩ Đại (卓尔岱) nhậm Nội vụ phủ Viên ngoại lang kiêm Tá lĩnh, Tra Nhĩ Đại (查尔岱) làm đến Tam đẳng Thị vệ.
Nhập cung
Căn cứ theo hồ sơ, ngày mồng 8 tháng 2 năm Càn Long thứ 47 (1782), cha của Tốn tần là Vĩnh Hòa thượng tấu tạ ơn, trong đó nói: “Ngày mồng 3 tháng này, khi Chủ tử tuyển chọn Sử nữ, đã thi ân chỉ thưởng con gái của Nô tài cho Thập ngũ A ca.” Có thể biết vào ngày mồng 3 tháng 2 bà tham gia tuyển chọn Nội vụ phủ tuyển tú, được Càn Long trực tiếp chỉ cho Thập ngũ A ca khi đó là Gia Thân vương làm Cách cách.[2] Năm Càn Long thứ 51 (1786), bà hạ sinh người con gái thứ năm của Gia Khánh Đế, tức Hòa Thạc Tuệ An Công chúa. Năm Càn Long thứ 52 (1787), bà qua đời, đến tháng 5 năm Càn Long thứ 60 (1795), Hoàng ngũ nữ cũng mất sớm khi lên 10.[3]
Truy phong
Năm Càn Long thứ 60 (1796), Càn Long Đế chỉ định Gia Thân vương làm Hoàng thái tử. Sang năm (1796), tháng giêng, Hoàng thái tử Vĩnh Diễm nối ngôi, tức [Gia Khánh Đế]. Càn Long Đế thoái vị, trở thành Thái Thượng hoàng.
Sau khi đăng cơ, vào ngày 22 tháng 4 (âm lịch) năm Gia Khánh thứ 2 (1797), tặng Hoàng thái tử Cách cách Thẩm Giai thị làm Tốn tần (逊嫔). Căn cứ Hồng xương thông dụng (鴻稱通用) của Nội vụ phủ, chữ "Tốn" có Mãn văn là 「Anashūn」, có nghĩa là "Khiêm hư", "Khiêm tốn".[4] Khi được truy phong cháu trai của bà là Bút thiếp thức Phúc An đã cùng với anh trai của Thứ phi là Giám sinh Khánh Bảo và em trai của Giản tần là Bách đường a Ái Bảo dâng tấu sớ tạ ơn lên Gia Khánh.[5]
Chỉ dụ tặng làm Tần cho Thẩm Giai thị của Gia Khánh Đế năm đó:
| “ |
从前朕之侧福晋完颜氏、格格关氏、沈氏，或系皇父指赏，或生有公主，今俱已溘逝著加恩将侧福晋完颜氏追封恕妃，格格关氏追封简嫔，格格沈氏追封逊嫔，交内务府大臣内等，按其追封品级，照例办理，暂停于静安庄之傍所，俟万年吉地完竣，再随同皇后梓宫送往。 . Đi theo Trẫm từ Tiềm để có Trắc Phúc tấn Hoàn Nhan thị, Cách cách Quan thị, Cách cách Thẩm thị, hoặc được Hoàng phụ ban thưởng, hoặc sinh dục Công chúa, nay đều đã sớm qua đời, nên nhớ đến mà truy phong. Do đó Trắc Phúc tấn Hoàn Nhan thị truy phong Thứ phi, Cách cách Quan thị truy làm Giản tần, Cách cách Thẩm thị truy làm Tốn tần. Giao cho các Nội vụ phủ Đại thần hãy ấn vào phẩm cấp truy phong mà xử lý theo lệ đã có sẵn. Tạm thời cứ sử dụng phòng bên cạnh của Tĩnh An trang làm việc tang và truy phong, đến khi Vạn Niên Cát Địa hoàn tất, đều cùng phụ táng theo Tử cung của Hoàng hậu (ý chỉ Hiếu Thục Duệ Hoàng hậu) vào bên trong. |
” |
| — Chỉ dụ truy tặng Tiềm đề cố thiếp của Gia Khánh đế | ||
Kim quan của Tốn tần được thời kỳ đầu được tạm an tại biệt viện cạnh Tĩnh An trang (静安庄) - nơi thương tạm quàn quan tài của hậu phi triều Thanh. Sang năm Gia Khánh thứ 3 (1797), kim quan của bà cùng Thứ phi Hoàn Nhan thị và Giản tần Tô Hoàn Qua Nhĩ Giai thị mới được đưa vào an táng tại phi viên tẩm của Xương lăng.
Trong văn hóa đại chúng
| Năm | Phim ảnh | Diễn viên | Nhân vật |
| 2005 | Mẹ chồng khó tính | Khang Hoa | Tốn phi |
Chú thích
- ^ 载顾工《怡亲王允祥与雍正宫廷造作》。
- ^ 乾隆四十七年二月初八日熱河總管永和《奏因允准其女嫁給十五阿哥而謝恩折》，中國第一歷史檔案館藏，檔案號：03-0189-2914-022
- ^ 《愛新覺羅宗譜‧星源集慶》，頁79。
- ^ "Bản sao chép văn bản tiếng Mãn nguyên bản đính kèm gửi Nội vụ phủ về việc truy phong Trắc Phúc tấn Hoàn Nhan thị làm Thứ phi, Cách cách họ Quan làm Giản tần, Cách cách họ Thẩm làm Tốn tần", tháng 4 năm Gia Khánh thứ 2, số hồ sơ: 05-13-002-000075-0135, lưu trữ tại Bảo tàng Lưu trữ Lịch sử Quốc gia thứ nhất Trung Quốc. (Bằng tiếng Trung) 《为侧福晋完颜氏追封为恕妃关氏格格追封简嫔沈氏格格追封逊嫔抄录原奉清字粘单事致内务府》，嘉庆二年四月，档案号：05-13-002-000075-0135，中国第一历史档案馆藏。
- ^ Bài văn trình tấu về việc tạ ơn vì đã truy phong cho Thứ phi, Giản tần và Tốn tần (Trích đoạn): Người dâng tấu trình gồm có Giám sinh Khánh Bảo thuộc hạ mục Bảo Minh tá lĩnh, Mãn Châu Tương Hồng kỳ; Bái đường a Ái Bảo thuộc hạ mục Tường Thụy tá lĩnh, Nội vụ phủ Tương Hoàng kỳ; Bút thiếp thức Phúc An thuộc hạ mục Thông Nguyên tá lĩnh, Chính Hoàng kỳ dâng sớ, vì đại diện tấu trình để cảm tạ ơn sâu, cung kính tạ ơn trời, ngày 22 tháng 4 nhận được ân chỉ: đem em gái của Khánh Bảo truy phong làm Thứ phi; chị gái của Ái Bảo truy phong làm Giản tần; cô của Phúc An truy phong làm Tốn tần. (Bằng tiếng Trung) 《为追封恕妃、简嫔、逊嫔谢恩事呈文》(節錄) ：具呈人镶红旗满洲保明佐领下监生庆宝、内务府镶黄旗祥瑞佐领下拜唐阿爱保、正黄旗通源佐领下笔帖式福安等呈，为感恩代奏，恭谢天恩事，四月二十二日蒙恩旨：将庆宝之妹追封恕妃；爱保之姐追封简嫔；福安之姑母追封逊嫔。
 | Bài viết tiểu sử nhân vật Trung Quốc này vẫn còn sơ khai. Bạn hãy giúp Wikipedia mở rộng nội dung để bài được hoàn chỉnh hơn. |