Bước tới nội dung

Thang tuổi địa chất

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tập tin:Geologic Clock with events and periods vi.svg
Niên đại địa chất Trái Đất và lịch sử hình thành sự sống 4,55 tỉ năm

Bản mẫu:Phân biệt Thang tuổi địa chất hay thang địa niên đại[1] (tiếng Anh: Geologic time scale, viết tắt: GTS) được sử dụng bởi các nhà địa chất và các nhà khoa học khác để miêu tả thời gian và quan hệ của các sự kiện đã diễn ra trong lịch sử Trái Đất. Khái niệm này cũng có thể được dùng để miêu tả địa niên đại của các vật thể khác trong vũ trụ (ví dụ như địa niên biểu của Mặt Trăng); bài viết này chỉ tập trung vào niên đại địa chất trên Trái Đất. Thời gian được tính bằng Ma= Mega annum: triệu năm, hoặc Ka= Kilo annum: nghìn năm.

Các nhà địa chất học cho rằng Trái Đất hình thành khoảng 4,570 Ga trước đây. Khoảng thời gian địa chất trong quá khứ của Trái Đất được xây dựng thành thang thời gian địa chất có các cấp tính từ cao xuống thấp là liên đại (eon), nguyên đại hay đại (era), kỷ (period), thế (epoch), kỳ (age) và thời (chron) khác nhau, tương ứng với thang phân vị địa tầng: liên giới, giới, hệ, thống, bậc và đới. Nhưng cần lưu ý đây là 2 hệ thống khác nhau. Ví dụ 1 đại là khoảng thời gian liên tục nhất định trong lịch sử Trái Đất, trong khi địa tầng tương ứng của đại đó (nghĩa là giới) ở 1 khu vực nào đó thì là các lớp đá có niên đại thuộc đại này nhưng có thể không liên tục.

Các số liệu dưới đây phù hợp với số liệu và danh pháp được Ủy ban quốc tế về địa tầng học (ICS) khuyến nghị.

Tóm tắt

Bản mẫu:Niên đại địa chất

Bảng chi tiết

Siêu liên đại (Supereon) Liên đại (Eon) Đại (Era) Kỷ (Period) Thế / Thống (Epoch) Tầng (Age) Thời điểm khởi đầu (tính bằng triệu năm về trước)
(không có tương đương) rowspan="102" style="background:Bản mẫu:Period color"| Hiển sinh (Phanerozoic) rowspan="24" style="background:Bản mẫu:Period color"| Tân sinh (Cenozoic) rowspan="7" style="background:Bản mẫu:Period color"| Đệ tứ (Quaternary) rowspan="3" style="background:Bản mẫu:Period color"| Toàn tân (Holocene) style="background:Bản mẫu:Period color"|Meghalaya style="background:Bản mẫu:Period color"| 0.0042
style="background:Bản mẫu:Period color"|Northgrip style="background:Bản mẫu:Period color"| 0.0082
style="background:Bản mẫu:Period color"|Greenland style="background:Bản mẫu:Period color"| 0.0117
rowspan="4" style="background:Bản mẫu:Period color"| Canh tân (Pleistocene) style="background:Bản mẫu:Period color"| hậu Canh tân / Tarantia style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Trung Canh tân / Chiba style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Tiền Canh tân / Calabria style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Gelasia style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="8" style="background:Bản mẫu:Period color"| Tân cận (Neogene) rowspan="2" style="background:Bản mẫu:Period color"| Thượng tân (Pliocene) style="background:Bản mẫu:Period color"|Piacenza style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Zancle style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="6" style="background:Bản mẫu:Period color"| Trung tân (Miocene) style="background:Bản mẫu:Period color"|Messinia style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Tortona style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Serravalle style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Langhe style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Burdigala style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Aquitans style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="9" style="background:Bản mẫu:Period color"|Cổ cận (Paleogene) rowspan="2" style="background:Bản mẫu:Period color"|Tiệm tân (Oligocene) style="background:Bản mẫu:Period color"|Chatti style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Rupel style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="4" style="background:Bản mẫu:Period color"| Thủy tân (Eocene) style="background:Bản mẫu:Period color"| Priabona style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Barton style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Lutetia style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Ypres style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="3" style="background:Bản mẫu:Period color"| Cổ tân (Paleocene) style="background:Bản mẫu:Period color"| Thanet style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Seland style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Đan Mạch style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="30" style="background:Bản mẫu:Period color"| Trung sinh (Mesozoic) rowspan="12" style="background:Bản mẫu:Period color" |Phấn Trắng (Cretaceous) rowspan="6" style="background:Bản mẫu:Period color"| Hậu Phấn trắng style="background:Bản mẫu:Period color"| Maastricht style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Champagne style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Santon style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Coniac style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Tours style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Cenoman style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="6" style="background:Bản mẫu:Period color"| Tiền Phấn trắng style="background:Bản mẫu:Period color"| Alba style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Apt style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Barrême style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Hauterive style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Valangin style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Berrias style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="11" style="background:Bản mẫu:Period color"| Jura rowspan="3" style="background:Bản mẫu:Period color"| Jura muộn style="background:Bản mẫu:Period color"|Tithon style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Kimmeridge style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Oxford style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="4" style="background:Bản mẫu:Period color"| Jura giữa style="background:Bản mẫu:Period color"| Callove style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Bathon style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Bajocy style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Aalen style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="4" style="background:Bản mẫu:Period color"| Jura sớm style="background:Bản mẫu:Period color"|Toarcy style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Pliensbach style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Sinemur style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Hettange style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="7" style="background:Bản mẫu:Period color"| Tam điệp (Trias) rowspan="3" style="background:Bản mẫu:Period color"| Trias muộn style="background:Bản mẫu:Period color"| Rhaetia style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Noria style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Carnia style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="2" style="background:Bản mẫu:Period color"| Trias giữa style="background:Bản mẫu:Period color"|Ladinia style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Anisia style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="2" style="background:Bản mẫu:Period color"| Trias sớm style="background:Bản mẫu:Period color"|Olenek style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Indus style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="48" style="background:Bản mẫu:Period color"| Cổ sinh (Paleozoic) rowspan="9" style="background:Bản mẫu:Period color"| Permi rowspan="2" style="background:Bản mẫu:Period color"|Lạc Bình (Loping) style="background:Bản mẫu:Period color"| Trường Hưng (Changhsing) style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Ngô Gia Bình (Wuchiaping) style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="3" style="background:Bản mẫu:Period color"|Guadalupe style="background:Bản mẫu:Period color"| Capitan style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Word style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Road style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="4" style="background:Bản mẫu:Period color"|Cisural style="background:Bản mẫu:Period color"| Kungur style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Artinsk style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Sakmara style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Assel style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="7" style="background:Bản mẫu:Period color"|Than đá / Thạch thán (Carboniferous) rowspan="4" style="background:Bản mẫu:Period color"|Pennsylvania style="background:Bản mẫu:Period color"| Gzhel style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Kasimov style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Moskva style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Bashkiria style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="3" style="background:Bản mẫu:Period color"|Mississippi style="background:Bản mẫu:Period color"| Serpukhov style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Visé style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Tournai style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="7" style="background:Bản mẫu:Period color"| Devon rowspan="2" style="background:Bản mẫu:Period color"|Hậu Devon style="background:Bản mẫu:Period color"| Famenne style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Frasne style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="2" style="background:Bản mẫu:Period color"|Trung Devon style="background:Bản mẫu:Period color"| Givet style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Eifel style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="3" style="background:Bản mẫu:Period color"|Tiền Devon style="background:Bản mẫu:Period color"| Ems style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Praha style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Lochkov style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="8" style="background:Bản mẫu:Period color"| Silur colspan="2" style="background:Bản mẫu:Period color"|Pridoli style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="2" style="background:Bản mẫu:Period color"|Ludlow style="background:Bản mẫu:Period color"|Ludford style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Gorst style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="2" style="background:Bản mẫu:Period color"| Wenlock style="background:Bản mẫu:Period color"|Homer style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Sheinwood style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="3" style="background:Bản mẫu:Period color"| Llandovery style="background:Bản mẫu:Period color"|Telych style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"|Aeron style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Rhuddan style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="7" style="background:Bản mẫu:Period color"| Ordovic rowspan="3" style="background:Bản mẫu:Period color"| Hậu Ordovic style="background:Bản mẫu:Period color"| Hirnant style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Katy style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Sandby style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="2" style="background:Bản mẫu:Period color"| Trung Ordovic style="background:Bản mẫu:Period color"| Darriwil style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Đại Bình (Daping) style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="2" style="background:Bản mẫu:Period color"| Tiền Ordovic style="background:Bản mẫu:Period color"| Flo style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Tremadoc style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="10" style="background:Bản mẫu:Period color"|Cambri rowspan="3" style="background:Bản mẫu:Period color"| Phù Dung (Furong) style="background:Bản mẫu:Period color"| Tầng 10 style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Giang Sơn (Jiangshan) style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Bài Bích (Paibi) style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="3" style="background:Bản mẫu:Period color"| Miêu Lĩnh (Miaoling) style="background:Bản mẫu:Period color"| Cổ Trượng (Guzhang) style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Drum style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Vũ Lăng (Wuliu) style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="2" style="background:Bản mẫu:Period color"| thế 2 style="background:Bản mẫu:Period color"| Tầng 4 style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Tầng 3 style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="2" style="background:Bản mẫu:Period color"| Terreneuve style="background:Bản mẫu:Period color"| Tầng 2 style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
style="background:Bản mẫu:Period color"| Fortune style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="18" style="background:Bản mẫu:Period color"| Tiền Cambri (Precambrian) hay Ẩn sinh (Cryptozoic) rowspan="10" style="background:Bản mẫu:Period color"| Nguyên sinh hay Nguyên cổ (Proterozoic) rowspan="3" style="background:Bản mẫu:Period color"| Tân Nguyên Sinh (Neoproterozoic) colspan="3" style="background:Bản mẫu:Period color" | Ediacara style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
colspan="3" style="background:Bản mẫu:Period color" | Thành băng (Cryogen) style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
colspan="3" style="background:Bản mẫu:Period color" | Lạp thân (Tonas) style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="3" style="background:Bản mẫu:Period color"| Trung Nguyên Sinh (Mesoproterozoic) colspan="3" style="background:Bản mẫu:Period color" | Hiệp đới (Stenos) style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
colspan="3" style="background:Bản mẫu:Period color" | Duyên triển (Ectasis) style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
colspan="3" style="background:Bản mẫu:Period color" | Cái tằng (Calymma) style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="4" style="background:Bản mẫu:Period color"| Cổ Nguyên Sinh (Paleoproterozoic) colspan="3" style="background:Bản mẫu:Period color" | Cố kết (Statheros) style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
colspan="3" style="background:Bản mẫu:Period color" | Tạo sơn (Orosira) style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
colspan="3" style="background:Bản mẫu:Period color" | Tằng xâm (Rhyax) style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
colspan="3" style="background:Bản mẫu:Period color" | Thành thiết (Sideros) style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="4" style="background:Bản mẫu:Period color"| Thái cổ (Archean) hay Vô sinh (Azoic) colspan="4" style="background:Bản mẫu:Period color" | Tân Thái cổ (Neoarchean) style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
colspan="4" style="background:Bản mẫu:Period color" | Trung Thái cổ (Mesoarchean) style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
colspan="4" style="background:Bản mẫu:Period color" | Cổ Thái cổ (Paleoarchean) style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
colspan="4" style="background:Bản mẫu:Period color" | Tiền Thái cổ (Eoarchean) style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start
rowspan="4" style="background:Bản mẫu:Period color"| Thái viễn cổ hay Hoả thành (Hadean) colspan="4" style="background:Bản mẫu:Period color" | Tiền Imbrium (không chính thức) style="background:Bản mẫu:Period color"| 4130
colspan="4" style="background:Bản mẫu:Period color" | Nectaris (không chính thức) style="background:Bản mẫu:Period color"| 4280
colspan="4" style="background:Bản mẫu:Period color" | Các nhóm Lòng chảo (Basin groups) (không chính thức) style="background:Bản mẫu:Period color"| 4533
colspan="4" style="background:Bản mẫu:Period color" | Bí ẩn (Cryptic) (không chính thức) style="background:Bản mẫu:Period color"| Bản mẫu:Period start

Xem thêm

Tham khảo

  1. ^ Hội đồng Quốc gia chỉ đạo Biên soạn Từ điển Bách khoa Việt Nam (2005). "Thang tuổi địa chất". Từ điển bách khoa Việt Nam. Quyển 4. Hà Nội: Nhà xuất bản Từ điển bách khoa. tr. 144. Được đăng lại trên "Thang tuổi địa chất". bachkhoatoanthu.vass.gov.vn. của Viện Từ điển học và Bách khoa thư, trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.

Liên kết ngoài

Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện về Thang tuổi địa chất.

Bản mẫu:Trái Đất Bản mẫu:Lịch sử địa chất học Bản mẫu:Big History

Lấy từ “https://wikibeta.org/index.php?title=Thang_tuổi_địa_chất&oldid=9297”