Đại Đồng, Nghệ An
Trang Mô đun:Infobox/styles.css không có nội dung.
|
Đại Đồng
|
||
|---|---|---|
| Xã | ||
.jpg) Đường Phan Nhân Tường | ||
| Hành chính | ||
| Quốc gia |  Việt Nam | |
| Vùng | Bắc Trung Bộ | |
| Tỉnh | Nghệ An | |
| Trụ sở UBND | 02, đường Nguyễn Sỹ Sách, Khối 1A | |
| Địa lý | ||
| Tọa độ: Trang Mô đun:Coordinates/styles.css không có nội dung.18°46′50″B 105°20′10″Đ / 18,780489094284°B 105,33599208573°Đ | ||
|
| ||
| Diện tích | 77,87 km² | |
| Dân số (2025) | ||
| Tổng cộng | 63.131 người | |
| Mật độ | 810 người/km² | |
| Trang Bản mẫu:Hlist/styles.css không có nội dung. | ||
Bản mẫu:Other Đại Đồng là một xã thuộc tỉnh Nghệ An, Việt Nam.
Địa lý, kinh tế
Xã Đại Đồng có vị trí địa lý:
- Phía Bắc giáp xã Thuần Trung;
- Phía Đông giáp xã Bạch Hà;
- Phía Đông Nam giáp xã Xuân Lâm;
- Phía Nam và Tây Nam giáp xã Hoa Quân;
- Phía Tây Bắc giáp xã Tam Đồng.
Trung tâm lịch sử của xã Đại Đồng là chợ Dùng (Thanh Đồng cũ), trung tâm hành chính tại bờ hồ Dùng.
Xã Đại Đồng nằm bên bờ sông Lam, với diện tích xen kẽ giữa đồng bằng trung du và đồi núi.
Khí hậu nắng nóng từ cuối xuân đền hết mùa thu, đặc biệt là tháng tư đến tháng 8 do ảnh hưởng của gió phơn Tây Nam (gió Lào), mùa đông và đầu xuân lạnh và mưa do ảnh hưởng thường xuyên của gió mùa Đông Bắc. Nơi đây cũng hay gặp bão nhiệt đới từ biển Đông vào tháng 5 đến tháng 10 hàng năm.
Nền kinh tế chủ yếu là nông nghiệp, thương mại và dịch vụ nhỏ lẻ. Công nghiệp có một số nhà máy như Nhà máy chế biến tinh bột sắn Thanh Chương (Thanh Ngọc cũ), Nhà máy may Thanh Phong...
Nguồn thu chủ yếu của xã Đại Đồng đến từ việc xuất khẩu lao động của con em trong vùng.
Các địa danh và di tích lịch sử nổi tiếng của xã Đại Đồng: Phủ Đàng Cao (Thanh Văn cũ), Phủ thờ Nguyễn Cảnh Huy (Thanh Hưng cũ), Cầu treo Dùng, Cụm hầm trú ẩn Rú Trè - cây sui Diên Tràng - Nhà thờ họ Nguyễn Duy (Thanh Phong cũ), Chợ Dùng, Đền Bà Chúa, Rú Nguộc, Đồn Chợ Rạng...
Lịch sử, văn hóa, xã hội
Khởi thủy xa xưa vùng đất này là một trong những cái nôi của văn hóa Việt Thường.
Nơi đây vốn thuộc Châu Hoan trong thời kỳ Bắc Thuộc.
Nghĩa quân Mai Hắc Đế chọn khu vực này để thường xuyên hoạt động chống lại ách thống trị nhà Đường (năm 714-723).
Từ khi giành được nền tự chủ năm 938, vùng đất này thuộc Nghê An châu trại qua các thời kỳ Đinh, Lê, Lý, Trần.
Bắt đầu năm 1490, vua Lê Thánh Tông xếp vào vào phủ Đức Quang, một trong những phủ quan trọng nhất của trấn Nghệ An.
Dưới thời nhà Nguyễn, nơi đây được vua Minh Mạng chuyển vào phủ Anh Đô (phủ Anh Sơn) năm 1831.
Năm 1919, dưới thời Pháp thuộc, bãi bỏ cơ quan phủ, cái tên Đại Đồng chính thức ra đời và là một tổng thuộc huyện Thanh Chương.[1]
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, địa bàn tổng Đại Đồng được chia thành hai xã Đại Đồng và Đồng Văn. Đến năm 1954, xã Đại Đồng lại chia thành 5 xã: Thanh Hưng, Thanh Văn, Thanh Tường, Thanh Đồng và Thanh Phong.[1]
Ngày 24 tháng 3 năm 1969, Bộ Nội vụ ban hành Quyết định số 159/QĐ-NV. Theo đó, sáp nhập hai xã Thanh Hưng và Thanh Văn thành xã Bình Dương. Tuy nhiên, đến năm 1971, xã Bình Dương lại chia thành hai xã Thanh Hưng và Thanh Văn như cũ.[1]
Tháng 3/1974, nhằm tăng diện tích đất canh tác nông nghiệp, hàng nghìn hộ gia đình đã phải dịch chuyển nhà từ khu vực đang ở sang các khu vực cao hơn hoặc đồi núi cạnh đó. Việc làm này đã dẫn đến việc quy hoạch bài bản về giao thông, thương mại từ thời Pháp thuộc bị đảo lộn, một số chuyên gia cho rằng, nhiều cung đường tại xã Đại Đồng đang từ thẳng thành cong, nhiều người dân đang sinh sống bỗng chốc đi lại khó khăn hơn như tại các xã Thanh Ngọc cũ và Thanh Phong cũ.
Trước khi sáp nhập, xã Thanh Hưng có diện tích 6,36 km², dân số là 4.400 người, mật độ dân số đạt 692 người/km². Xã Thanh Văn có diện tích 6,47 km², dân số là 5.600 người, mật độ dân số đạt 866 người/km². Xã Thanh Tường có diện tích 3,00 km², dân số là 3.300 người, mật độ dân số đạt 1.100 người/km².
Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 831/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Nghệ An (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020).[2] Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã: Thanh Hưng, Thanh Tường và Thanh Văn để tái lập xã Đại Đồng.
Ngày 16 tháng 6 năm 2025, xã Đại Đồng được thành lập theo Nghị quyết số 1678/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội Việt Nam, ban hành ngày 16 tháng 6 năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấn Dùng và các xã Đồng Văn, Thanh Ngọc, Thanh Phong, Đại Đồng thuộc huyện Thanh Chương trước đây thành một xã mới có tên gọi là xã Đại Đồng.[3]
Sau sắp xếp xã có diện tích tự nhiên: 77,87 km², quy mô dân số: 63.131 người.[4]
Ẩm thực nơi đây nổi tiếng với bánh mướt chợ Vịnh, gà nấu sáo, thịt chó riềng sả, nhút Thanh Chương.
Đại Đồng là trung tâm văn hóa quan trọng của huyện Thanh Chương cũ, nơi đây mang trong mình nền văn hóa đậm chất nho giáo, đề cao họ tộc.
Hầu hết các chùa chiến miếu mạo nhìn chung đã bị Việt Minh phá hủy trong thời kỳ Cải cách ruộng đất 1953-1956. Một số ít người dân theo Ki tô giáo tại các xã Thanh Đồng (cũ), Thanh Phong (cũ)
Người dân nơi đây chăm lo học hành cho con cái, Trường THCS Tôn Quang Phiệt đào tạo ra nhiều nhân tài cho xã.
Danh Nhân
- Đồng chí Võ Thúc Đồng (1914 - 2007) là một nhà cách mạng, chính khách Việt Nam, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa III, IV, Đại biểu Quốc hội khóa V, VI đã giữ các chức vụ Bí thư Tỉnh ủy Kon Tum, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Bình, Bí thư Tỉnh ủy Nghệ An, Đại sứ Việt Nam tại Liên Xô, Chủ nhiệm Ủy ban Nông nghiệp Trung ương, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp, Trưởng ban Nông nghiệp Trung ương cùng các chức vụ quan trọng khác.
- Nguyễn Văn Đệ
- Phúc Khánh Quận
- Nguyễn Cảnh Huy
- Cường quận công Nguyễn Cảnh Vạn
- Nhạc sỹ Nguyễn Tài Tuệ
- Nhà ngôn ngữ học Nguyễn Tài Cẩn
- Trưởng ban TƯ Đảng CSVN Võ Thúc Đồng
- Trưởng ban Đối ngoại TƯ Đảng CSVN Trần Văn Hằng
- Trung tướng Chính ủy Quân khu IV Trần Võ Dũng
Chú thích
Trang Bản mẫu:Tham khảo/styles.css không có nội dung.
- ^ a ă â Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
- ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
- ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
- ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
Trang Mô đun:Article stub box/styles.css không có nội dung.
Lỗi Lua trong package.lua tại dòng 80: module 'Mô đun:Navbox/configuration' not found.