Bước tới nội dung

Theda Bara

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Theda Bara
Tập tin:Thedarose.jpg
SinhTheodosia Burr Goodman
(1885-07-29)29 tháng 7, 1885
Cincinnati, Ohio, Hoa Kỳ.
Mất7 tháng 4, 1955(1955-04-07) (69 tuổi)
Los Angeles, California, Hoa Kỳ.
Nguyên nhân mấtUng thư dạ dày
Nơi an nghỉNghĩa trang tưởng niệm Forest Lawn, Glendale
Quốc tịchHoa Kỳ
Học vịTrường Trung học Phổ thông Walnut Hills
Trường lớpĐại học Cincinnati
Nghề nghiệpDiễn viên
Năm hoạt động1908–1926
Phối ngẫu
Charles Brabin (cưới 1921)
Người thânLori Bara (em gái)

Theda Bara (/ˈθdə ˈbærə/ THEE-də BARR;[1]), khai sinh Theodosia Burr Goodman (29 tháng 7 năm 1885 - 7 tháng 4 năm 1955) là diễn viên kịch và phim câm và của Mĩ. Theda là một trong những nữ diễn viên nổi tiếng nhất trong thời kỳ phim câm và một trong những biểu tượng sex sớm nhất của phim chiếu rạp. Vai diễn femme fatale của bà thành công đến mức khiến người ta nhớ đến với biệt danh The Vamp (viết tắt của vampire - ma cà rồng - ở đây có nghĩa là người đàn bà quyến rũ)[a], trở thành kiểu vai diễn "ma cà rồng" chuộng sự lạ và thống trị tình dục ngày càng phổ biến[5].

Sinh ra tại một gia đình Do Thái ở Cincinnati, Theda là ngôi sao nổi tiếng nhất ở Fox Studios dưới hình ảnh nhân vật hư cấu là một người phụ nữ gốc Ai Cập có hứng thú với thần bí học. Bà đã đóng 43 bộ phim từ năm 1914 đến năm 1926. Ba bộ là cho Pathé, một bộ cho Chadwick Pictures, còn lại đều đóng cho Fox; đa số đều bị mấtvụ cháy kho Fox năm 1937.

Sau khi rời Fox vào năm 1919, Theda không thể nào đạt được đến đỉnh cao sự nghiệp như trước đây. Sau cuộc hôn nhân với Charles Brabin năm 1921, bà đã thực hiện thêm hai bộ phim điện ảnh và sau đó nghỉ hưu diễn xuất năm 1926. Theda chưa bao giờ xuất hiện trong một bộ phim có tiếng nào.

Tiểu sử

Theodosia Burr Goodman được sinh ra vào ngày 29 tháng 9 năm 1885 ở Cincinnati, Ohio, Mĩ[6]. Tên của bà được đặt dựa trên Theodosia Burr Alston, con gái của Phó Tổng thống Hoa Kỳ thứ 3 Aaron Burr[7]. Cha bà là Bernard Goodman (1853–1936)[8], một thợ may thành công người Do Thái đến từ Phần Lan. Mẹ bà tên Pauline Louise Françoise (họ gốc de Coppett; 1861–1957), sinh ra ở Thụy Sĩ[9]. Bernard và Pauline kết hôn vào năm 1882. Theda có hai người em: Marque (1888–1954) và Esther (1897–1965). Esther sau này trở thành diễn viên và biên kịch với nghệ danh Lori Bara[10][b].

Năm 1890, cả nhà chuyển đến Avondale, vùng ngoại ô Cincinnati có cộng đồng người Do Thái lớn mạnh[13]. Theda theo học tại Trường Trung học Walnut Hills, tốt nghiệp năm 1903[14]. Sau khi theo học tại Đại học Cincinnati 2 năm, bà chủ yếu làm việc trong các vở kịch địa phương, nhưng cũng tham gia các dự án khác. Sau khi chuyển đến thành phố New York vào năm 1908, bà đã ra mắt trên sân khấu Broadway cùng năm đó trong vở kịch The Devil[15].

Sự nghiệp

Thời xưa trụ sở ngành phim thường đặt ở Bờ Đông, đặc biệt là Fox StudiosFort Lee, New Jersey, nên phim của bà chủ yếu được quay ở đó[16]. Bà sống với gia đình ở Thành phố New York. Sau đó Hollywood nổi lên, trở thành trung tâm ngành phim ảnh, khiến bà phải chuyển đến Los Angeles để quay bộ phim huyền thoại Cleopatra (1917), trở thành bộ phim ăn khách nhất trong sự nghiệp của bà. Hiện giờ chỉ còn một phút trong cả bộ phim còn tồn tại, nhưng vẫn còn rất nhiều tư liệu những bức ảnh của bà trong trang phục Cleoptra[17].

Tập tin:Theda Bara, A Fool There Was (1915) Publicity Still.jpg
Theda trong bộ phim Có một chàng ngốc (1915)

Khoảng thời gian 1915 đến 1919, Theda là ngôi sao nổi tiếng nhất của Fox, nhưng vì hãng phim chỉ ấn định một vai diễn cho bà khiến bà ngừng tái ký hợp đồng. Bộ phim cuối cùng bà đóng cho Fox là Cám dỗ của tham vọng (1919). Năm 1920, bà tạm trở lại sân khấu kịch, xuất hiện trong vở Lửa xanh trên Broadway. Danh tiếng của bà thu hút rất đông khán giả đến rạp, nhưng diễn xuất của bà lại bị giới phê bình chỉ trích dữ dội[18].

Tập tin:Theda Bara in Destruction - advertisement (1915).png
Quảng cáo cho phimHuỷ hoại, 24/12/1915

Sự nghiệp của bà xuống dốc sau khi rời Fox, và bà không còn đóng phim nào khác cho đến bộ phim Người phụ nữ không được thanh tẩy (1925) của Chadwick Pictures. Bà giải nghệ sau khi quay thêm hai bộ, là phim hài ngắn Phu nhân Bí ẩn (1926) và 45 phút từ Hollywood (1926) đạo diễn bởi Stan Laurel cho Hal Roach Studios.

Tập tin:The She Devil 1918.jpg
Theda trong bộ phim Nữ quỷ (1918)

Trong đỉnh cao sự nghiệp, Theda kiếm được bốn nghìn đô mỗi tuần (tương đương $72.500 vào năm 2026)[19]. Vai diễn nổi tiếng nhất của bà là vai "vamp", mặc dù bà đã tránh không ấn định bản thân vào một vai diễn bằng cách đóng nữ chính tốt bụng trong những bộ phim như Dưới hai ngọn cờCuộc đời thứ hai của nàng. Bà còn đóng Juliet trong một phiên bản chuyển thể Romeo và Juliet của Shakespeare. Mặc dù Bara rất nghiêm túc với nghề diễn, nhưng bà quá thành công khi vào vai những người phụ nữ quyến rũ, phóng túng nên không thể phát triển một sự nghiệp đa dạng hơn[cần dẫn nguồn].

Hình ảnh và nghệ danh

Tập tin:Manuel Rosenberg portrait of Theda Bara.jpg
Bản phác thảo có chữ ký của Manuel Rosenberg về người đồng hương Cincinnati, Theda Bara, năm 1921. Tờ The Cincinnati Post.

Nguồn gốc của nghệ danh Theda Bara vẫn còn gây tranh cãi. Sách Kỷ lục Guinness về các sự kiện và thành tích trong phim ảnh ghi rằng đạo diễn Frank Powell đã đặt nghệ danh này cho bà sau khi ông biết Theda có một người thân tên Baranger, và Theda là biệt danh thuở nhỏ của bà. Trong quá trình quảng bá bộ phim Cleopatra năm 1917, các nhà quảng cáo của Fox Studio nói rằng cái tên này là đảo chữ của cái chết Ả Rập (Arab death), và các đại diện báo chí của cô, để tăng thêm sức hấp dẫn kỳ lạ của cô đối với khán giả xem phim, đã quảng bá sai sự thật về cô gái trẻ đến từ Ohio là "con gái của một sheikh Ả Rập và một phụ nữ Pháp, sinh ra ở Sahara"[20][21]. Năm 1917, gia đình Goodman đã chính thức đổi họ thành Bara[8].

Hình tượng

Theda nổi tiếng là mặc rất nhiều bộ cánh bỏng mắt trong phim ảnh mình đóng. Thời đó, quảng bá diễn viên trong hình tượng bí ẩn, có lai lịch độc lạ rất nổi tiếng. Studio rầm rộ quảng bá Theda trong hình ảnh cô con gái gốc Ai cập của một diễn viên người Pháp và một thợ điêu khắc người Ý. Họ còn nói tuổi thơ của bà sống ở Sahara dưới cái bóng của Tượng nhân sư lớn ở Giza và chuyển đến Pháp để trở thành diễn viên kịch. Nhưng thật sự là Theda chưa bao giờ đến Ai Cập, và bà chỉ ở Pháp khoảng vài tháng.

Cuốn sách xuất bản năm 2016 của Joan Craig và Beverly F. Sout đã ghi lại nhiều câu chuyện cá nhân, trực tiếp từ cuộc đời của Theda và chồng bà Charles Brabin[22].

Kết hôn và giải nghệ

Tập tin:Theda Bara & Charles Brabin 1922.jpg
Theda và Charles Brabin, 1922

Theda kết hôn với đạo diễn người Mĩ gốc Anh Charles Brabin vào năm 1921. Cả hai hưởng tuần trăng mật ở Khách sạn The PinesDigby, Nova Scotia, sau đó mua 400 hécta (990 mẫu Anh) đất ở Harbourville, Nova Scotia, rồi biết đến Vịnh Fundy và xây một căn nhà hè, đặt tên là Baranook[23]. Cả hai không có con. Theda đồng thời cũng sở hữu và thường tận hưởng kỳ nghỉ dài ở một căn biệt thự ở Cincinnati. Căn biệt thự sau này được quản lý bởi Đại học Xavier để làm nhà ở cho các sơ và "biệt thự danh dự" cho các sinh viên theo học trong trường. Căn biệt thự đã bị đập bỏ vào tháng 7 năm 2011[24].

Năm 1936, bà xuất hiện ở Nhà hát Lux Radio trong một phiên bản phát sóng của vở kịch Người đàn ông gầy gò với William PowellMyrna Loy. Bà không tham gia vở kịch mà thay vào đó tuyên bố kế hoạch trở lại đóng phim[25][26], nhưng chỉ ở mức tuyên bố. Bà lại xuất hiện trên đài phát thanh vào năm 1939 với tư cách khách mời ở Nhà hát Texaco Star.

Năm 1949, nhà sản xuất Buddy DeSylvaColumbia Pictures bày tỏ sự quan tâm đến việc làm một bộ phim về cuộc đời của Bara, với sự tham gia của Betty Hutton, nhưng dự án này chưa bao giờ được triển khai[27][28].

Qua đời

Vào ngày 7 tháng 4 năm 1955, sau một thời gian dài điều trị tại Bệnh viện California Lutheran ở Los Angeles, Theda qua đời vì ung thư dạ dày[29]. Bà được hỏa táng tại Nhà hỏa táng Chapel of the Pines (đang tranh cãi), và hài cốt của bà được đặt trong lăng mộ dưới tên Theda Bara Brabin tại Lăng mộ lớn ở Nghĩa trang Forest Lawn, Glendale, California[30]. Theda để lại 100.000 đô la cho em gái, 8.000 đô la cho chồng và 1.000 đô la cho chị dâu[31].

Di sản

Bara thường được coi là biểu tượng gợi cảm đầu tiên của điện ảnh[32][33].

Đối với những đóng góp của bà trong ngành điện ảnh, năm 1960, Theda nhận được một ngôi sao trên Đại lộ Danh vọng Hollywood. Ngôi sao của bà nằm ở số 6307 Đại lộ Hollywood[34], xuất hiện trong bộ phim MaXXXine[35].

Theda không góp mặt trong một bộ phim âm thanh nào. Vụ cháy kho Fox 1937 đã thiêu rụi gần nhw toàn bộ các phim của studio quay twf trước năm 1930; từ 1914 đến 1926, Theda đóng tổng cộng 43 bộ phim, nhưng chỉ còn 6 bản in hoàn chỉnh tồn tại. 5 bản mất một phần và 32 bản mất sạch. Sáu bộ phim còn tồn tại là Vết nhơ (1914), Có một chàng ngốc, Lynne Phía Đông (1916), Người phụ nữ không được thanh tẩy (1925), Phu nhân Bí ẩn (1926) và 45 phút từ Hollywood (1926). Năm phim còn tồn tại một phần là Cleopatra (1917) (1 phút), Linh hồn Đức Phật (1918) (23 giây), Salome (1918) (2 phút), Khi đàn bà phạm tội (1918) (23 giây), và Sức hút của tham vọng (1919) (43 giây). Hầu hết các đoạn phim có thể được xem trong các phim tài liệu như Theda Bara et William Fox (2001) và The Woman with the Hungry Eyes (2006). Người ta đã tìm thấy thêm đoạn phim cho thấy cô ấy ở hậu trường một bức ảnh[36].

Một số bộ phim và các đoạn phim của bà đã được tìm thấy. Vết nhơ (1914), bộ phim duy nhất Theda đóng cho Pathe, đã được tìm thấy lại vào những năm 1990. Một bản in hoàn chỉnh của Lynne Phía Đông (1916) được tìm thấy vào năm 1971; 23 giây cảnh quay còn sót lại từ Khi đàn bà phạm tội được tìm thấy vào năm 2019, cũng như 43 giây cảnh quay còn sót lại từ Sức hút của tham vọng (1919). Hai phút cảnh quay còn sót lại từ Salome được phát hiện vào năm 2021 bởi một thực tập sinh tại Filmoteca Española[37]. Vào năm 2023, 40 giây cảnh quay bổ sung từ Cleopatra được tìm thấy trong một máy chiếu đồ chơi được mua trên eBay bởi nhà nghiên cứu phim James Fennell. Vào năm 2025, một đoạn phim dài 23 giây của The Soul of Buddha được phát hiện trong phim tài liệu Theda Bara và William Fox (2001)[38].

Các nhà phê bình cho rằng cách bà khắc họa người phụ nữ mưu mô, lạnh lùng mang tính giáo huấn đạo đức đối với đàn ông. Theda đáp lại: "Tôi sẽ tiếp tục đóng vai ma cà rồng chừng nào con người còn phạm tội"[39].

Năm 1994, bà được vinh danh bằng hình ảnh trên tem bưu chính của Hoa Kỳ do họa sĩ biếm họa Al Hirschfeld thiết kế[40][41]. Ủy ban Phim Fort Lee đã đặt tên cho Phố Main và Đại lộ Linwood ở Fort Lee, New Jersey là "Đường Theda Bara" vào tháng 5 năm 2006 để vinh danh Theda[42].

Trong một vài năm, nhà làm phim và nhà sử học điện ảnh Phillip Dye đã tái tạo lại Cleopatra trên video. Có tựa đề Lost Cleopatra, bộ phim dài được tạo ra bằng cách biên tập các bức ảnh tĩnh trong quá trình sản xuất kết hợp với đoạn phim còn sót lại. Kịch bản dựa trên kịch bản gốc, với những sửa đổi được rút ra từ nghiên cứu về các báo cáo kiểm duyệt, các bài đánh giá phim và tóm tắt từ các tạp chí thời đó[43]. Dye đã chiếu bộ phim tại Bảo tàng Di sản Hollywood vào ngày 8 tháng 2 năm 2017[44].

Danh sách phim góp mặt

Tập tin:Romeo and juliet1916.jpg
Romeo and Juliet (1916) với các diễn viên (từ trái qua): Helen Tracy, Alice Gale, Theda Bara, và Edward Holt
Tập tin:Alan Roscoe-Theda Bara in Camille.jpg
Theda Bara với Alan Roscoe trong bộ phim Camille (1917)
Tập tin:ThedaBara-Cleopatra.jpg
Theda Bara trong bộ phim Cleopatra (1917)

Chú thích

  1. ^ Những vai diễn này không nói về ma cà rồng bất tử xuất hiện trong những bộ phim kinh dị sau này. Thuật ngữ "ma cà rồng" dùng để chỉ một người đàn bà quyến rũ bắt nguồn từ một bài thơ tên "Ma cà rồng" xuất bản năm 1897 của nhà thơ Rudyard Kipling[2][3] - lấy cảm hứng từ bức tranh "Ma cà rồng" của họa sĩ Philip Burne-Jones vẽ năm 1896, miêu tả một người phụ nữ (được cho là Bà Patrick Campbell - một diễn viên kịch và là người yêu cũ của họa sĩ) đang cưỡi lên một người đàn ông bất tỉnh[4]
  2. ^ Cả hai em của Theda đều tham gia vào ngành công nghiệp điện ảnh. Marque làm đạo diễn trong một khoảng thời gian ngắn[11]. Sau khi thất bại trong sự nghiệp diễn xuất, Lori quyết định làm biên kịch[12].

Tham khảo

  1. ^ "Theda Bara Speaking 1936". Truy cập ngày 7 tháng 1 năm 2011.
  2. ^ Golden 1996, tr. 30.
  3. ^ Weinstock, Jeffrey (2012). The Vampire Film: Undead Cinema. London: Wallflower Press. tr. 25.
  4. ^ "The Vampire by Rudyard Kipling - 1897".
  5. ^ Love, Claire; Pollack, Jen; Landsberg, Alison (ngày 6 tháng 4 năm 2017). "Silent Film Actresses and Their Most Popular Characters". National Women's History Museum. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2019.
  6. ^ Liebman 2023, tr. 17.
  7. ^ Golden 1996, tr. 10.
  8. ^ a b "Theda Makes 'em All Baras". The New York Times. Quyển LXVII số 21847. ngày 17 tháng 11 năm 1917. tr. 11. Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 7 năm 2008. Truy cập ngày 28 tháng 10 năm 2023. Alt URL
  9. ^ Genini 1996, tr. 1–2.
  10. ^ Liebman 2023, tr. 18.
  11. ^ "Marque Bara, Ex-Director, Brother of Theda, 'Silent' Star". The Brooklyn Daily Eagle. ngày 28 tháng 4 năm 1954. tr. 13 – qua Newspapers.com.
  12. ^ Golden 1996, tr. 226–227.
  13. ^ Golden 1996, tr. 10–12.
  14. ^ Liebman 2023, tr. 19.
  15. ^ "The Devil – Broadway Play – Original". ibdb.com.
  16. ^ Fort Lee: Birthplace of the Motion Picture Industry. Arcadia Publishing. 2006. ISBN 978-0-7385-4501-1.
  17. ^ "Library Reports on America's Endangered Silent-Film Heritage" (Thông cáo báo chí). Library Of Congress. ngày 4 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 28 tháng 7 năm 2023.
  18. ^ Golden 1996, tr. 204–209.
  19. ^ oncotton.co.uk https://web.archive.org/web/20120901030944/http://oncotton.co.uk/starr/documents/THEDAprogramme&PDF.pdf. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 1 tháng 9 năm 2012. {{Chú thích web}}: |title= trống hay bị thiếu (trợ giúp)
  20. ^ Garza, Janiss (2008). "Cleopatra (1917)". Movies & TV Dept. The New York Times. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2011. Film review.
  21. ^ "Famous Silent Screen Vamp Theda Bara Dies Of Cancer". The Montreal Gazette. Associated Press. ngày 8 tháng 4 năm 1955. Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2011.
  22. ^ Craig, Joan; Stout, Beverly F. (2016). Theda Bara, My Mentor: Under the Wing of Hollywood's First Femme Fatale. McFarland and Company, Inc. ISBN 9781476662831. LCCN 2016009417.
  23. ^ Innis, Lorna (ngày 26 tháng 2 năm 2012). "Hollywood's link with province long, varied". Chronicle Herald. Halifax. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 5 năm 2014. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2019.
  24. ^ "Early film star's Cincinnati mansion being torn down". The Columbus Dispatch. ngày 7 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2019.
  25. ^ "The Thin Man". Lux Radio Theatre. Internet Archive. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2015. Skip to 50m:50s.
  26. ^ "The Lux Radio Theatre". RadioGOLDINdex. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2015.
  27. ^ Brady, Thomas F. (ngày 21 tháng 1 năm 1949). "De Sylva Working on Movie of Bara". The New York Times. tr. 25.
  28. ^ Brady, Thomas F. (ngày 2 tháng 12 năm 1949). "Betty Hutton Set for 2 Metro Films". The New York Times. tr. 36.
  29. ^ "Theda Bara, Screen Star, 65". The New York Times. ngày 8 tháng 4 năm 1955. tr. 21.
  30. ^ Genini 1996, tr. 1.
  31. ^ "Discussing Theda Bara's will and estate". Albuquerque Journal. ngày 19 tháng 4 năm 1955. tr. 18. Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2024.
  32. ^ "Classic Images – Vol. 250 – April 1996 Issue". Classicimages.com. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 2 tháng 8 năm 2010.
  33. ^ Adinolfi, Francesco (2008). Mondo Exotica: Sounds, Visions, Obsessions of the Cocktail Generation. Pinkus, Karen; Vivrette, Jason biên dịch. Durham, NC: Duke University Press. tr. 25. ISBN 9780822341321. OCLC 179838406.
  34. ^ "Theda Bara". Hollywood Walk of Fame. Hollywood Chamber of Commerce. Truy cập ngày 21 tháng 9 năm 2017.
  35. ^ "A24's 'MaXXXine' Is Full of Horror Movie Easter Eggs". ELLE (bằng tiếng Anh). ngày 5 tháng 7 năm 2024. Truy cập ngày 3 tháng 8 năm 2024.
  36. ^ Fads and Fashion of 1900 [& Other Newsreels] (film). Fun Film. 1905. 8 phút – qua Ngā Taonga Sound & Vision.
  37. ^ Archived at Ghostarchive and the Wayback Machine: "REDISCOVERED: THEDA BARA IN "SALOME", 1918". YouTube. ngày 2 tháng 10 năm 2021.
  38. ^ "Cleopatra (1917) - Newly Discovered Footage". YouTube. ngày 14 tháng 9 năm 2023.
  39. ^ Panati, Charles (1998). Sexy Origins and Intimate Things: The Rites and Rituals of Straights, Gays, Bi's, Drags, Trans, Virgins, and Others. Penguin Books. tr. 295.
  40. ^ "Smithsonian National Postal Museum Object". Smithsonian National Postal Museum. Smithsonian Institution. Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2025.
  41. ^ "Hirschfeld draws silent screen stars stamps". Stamps. 246 (13): 353. ngày 26 tháng 3 năm 1994. ProQuest 220978182.
  42. ^ Page, Jeffery (ngày 9 tháng 7 năm 2015). "A Star in the Era Before Hollywood". The Record. Truy cập ngày 21 tháng 8 năm 2019 – qua Gale Onefile:News.
  43. ^ "Lost Cleopatra". Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2019.
  44. ^ Ziemba, Christine N. (ngày 6 tháng 2 năm 2017). "Twenty Of The Coolest Events Happening in L.A. This Week in Arts & Entertainment". LAist. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 5 năm 2017.
  45. ^ "Theda Bara Makes 'Camille' Reality". Hartford Courant. ngày 30 tháng 10 năm 1917. Bản gốc lưu trữ ngày 31 tháng 8 năm 2012. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2019. Heralded as one of the screen triumphs of the day, Camille, adapted from the Dumas novel, and with Theda Bara the featured player, fulfills the promises of the management of Poli's Theater, where this film really heads the bill this half of the week. Vaudeville must...