Tiếng Nguồn
Bài viết hoặc đoạn này cần người am hiểu về chủ đề này trợ giúp biên tập mở rộng hoặc cải thiện. (tháng 12/2025) |
Tiếng Nguồn là ngôn ngữ của người Nguồn, một dân tộc ít người sinh sống ở vùng núi Trường Sơn phía tây bắc tỉnh Quảng Trị, Việt Nam, và vùng lân cận bên Lào.[4][5][6]
| Nguồn | |
|---|---|
| Năm Nguyên Thiếng Nguồn | |
| Phát âm | /tʰjəŋ ŋwən/ |
| Sử dụng tại | |
| Khu vực | Quảng Trị |
| Tổng số người nói | 28.000 (2018) đến 40.000 [1] |
| Phân loại | Nam Á
|
| Hệ chữ viết | Latin (quốc ngữ) |
| Mã ngôn ngữ | |
| ISO 639-3 | nuo |
| Glottolog | [2] nguo1239 [2][3] |
| Tập tin:Location of Quang Binh within Vietnam.png Vị trí Quảng Bình | |
| ELP | Lỗi Lua trong Mô_đun:Endangered_Languages_Project tại dòng 21: attempt to index field 'wikibase' (a nil value). |
Tiếng Nguồn thuộc nhóm ngôn ngữ Việt-Mường của ngữ hệ Nam Á. Tiếng Nguồn hiện được Glottolog xếp là một ngôn ngữ riêng.[2]
Tại Việt Nam người Nguồn hiện chưa được công nhận là một dân tộc, nên tiếng Nguồn chỉ được xem là tiếng địa phương. Có những ý kiến khác nhau về tiếng Nguồn. Có ý kiến cho rằng tiếng Nguồn là tiếng địa phương của tiếng Việt có ý kiến khác cho rằng tiếng Nguồn là phương ngữ cực nam của tiếng Mường, hoặc cho rằng đó là ngôn ngữ trung gian giữa tiếng Việt và tiếng Mường. Thực tế tiếng Nguồn gần giống tiếng Thổ hay tiếng Mường.[7] Chamberlain (2003) và Sidwell (2009) coi nó là ngôn ngữ thứ ba của nhóm Việt-Mường.
Vị trí địa lý
Hầu hết những người sống ở huyện Tuyên Hóa (cùng với những người dân láng giềng Sách, một nhóm người Chứt cũng nói ngôn ngữ thuộc ngữ chi Việt) và ở huyện Minh Hóa (sống với những người Việt láng giềng).[8]
Ngoài ra còn có nhóm người sống ở Lào, nhưng các báo cáo thì mâu thuẫn về vị trí chính xác của họ.[9] Theo Chamberlain (1998), đó là một ngôi làng ở miền trung Lào được gọi là Ban Pak Phanang ở huyện Boualapha, tỉnh Khammouane.[10]
Mối quan hệ
Chéon (1907), Maspéro (1912) và Cuisinier (1948) coi tiếng Nguồn có liên quan chặt chẽ hơn với tiếng Mường trong khi Mạc Đường (1964), Nguyễn Dương Bình (1975) và Phạm Đức Dương (1975) đã liên kết nó với tiếng Việt.
So sánh sau này của Nguyễn Văn Tài (1975) và Nguyễn Phú Phong (1996) cho thấy mối liên hệ chặt chẽ hơn với các phương ngữ Mường, và điều này được lặp lại bởi Barker (1993) (và những người khác).
Jerold A. Edmondson, Kenneth J. Gregerson và Nguyễn Văn Lợi đề cập rằng ngôn ngữ này là "mối quan tâm lớn đối với những người nghiên cứu lịch sử ngôn ngữ Việt" do những phát triển lịch sử khác biệt của nó.[11]
Nguyễn Văn Tài (1975) lưu ý rằng những người nói tiếng Nguồn có thể giao tiếp với người nói tiếng Mường với mỗi bên nói ngôn ngữ riêng của họ, nhưng người nói tiếng Việt không biết tiếng Mường thì không thể hiểu được.
Biến thể
Nguyễn Phú Phong (1996) lưu ý rằng có hai biến thể:
- Cổ Liêm
- Yên Thọ (hay An Thọ)
Biến thể Yên Thọ gần gũi với tiếng Việt hơn Cổ Liêm về sự phát triển âm vị học nhất định.
Tham khảo
- ^ Người Nguồn và hành trình định danh. DanViet, 08/11/2013. Truy cập 11/11/2013.
- ^ a b Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, eds. (2016). "Nguon". Glottolog 2.7. Jena: Max Planck Institute for the Science of Human History. Truy cập 11/11/2013.
- ^ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, biên tập (2013). [2] "Nguon". Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
{{Chú thích sách}}: Kiểm tra giá trị|chapter-url=(trợ giúp); ref stripmarker trong|chapter-url=tại ký tự số 52 (trợ giúp) - ^ Đi tìm người Nguồn. LaoDong, 03/01/2011. Truy cập 11/11/2013.
- ^ Người Nguồn Lưu trữ ngày 10 tháng 10 năm 2016 tại Wayback Machine. Thư viện Học liệu Mở Việt Nam (VOER), 2011. Truy cập 11/11/2013.
- ^ Các nhà nghiên cứu nói về Người Nguồn. DanViet, 09/11/2013. Truy cập 11/11/2013.
- ^ Đi tìm người Nguồn. ThanhNien, 02/07/2012. Truy cập 11/11/2013.
- ^ Note the current Tuyên Hoá and Minh Hoá districts once comprised a single district known as Tuyên Hoá.
- ^ See the Christian missionary site: Nguon people group of Laos Lưu trữ ngày 3 tháng 10 năm 2011 tại Wayback Machine.
- ^ Chamberlain, J.R. 1998, "The origin of Sek: implications for Tai and Vietnamese history", in The International Conference on Tai Studies, ed. S. Burusphat, Bangkok, Thailand, pp. 97-128. Institute of Language and Culture for Rural Development, Mahidol University.
- ^ See their page on Lesser Known Languages of Northern Vietnam: ling.uta.edu/~jerry/research/ Lưu trữ ngày 7 tháng 2 năm 2012 tại Wayback Machine.