Độc tố

Tập tin:Agkistrodon contortrix laticinctus Venom - 001.JPG

Độc tố tan máu của Agkistrodon contortrix laticinctus (rắn Copperhead viền rộng)

Độc tố (tiếng Hy Lạp cổ: τοξικόν, đã Latinh hoá: toxikon) là chất độc sản xuất bên trong tế bào hoặc sinh vật sống; do đó những chất độc tổng hợp do quá trình nhân tạo bị loại trừ. Thuật ngữ này được sử dụng đầu tiên bởi nhà hóa hữu cơ Ludwig Brieger (1849–1919).

Độc tố có thể là các phần tử smal, peptit hoặc protein

Phân biệt một số khái niệm

ĐỘC TỐ (TOXIN)

Độc tố là chất độc sinh học được sản sinh từ quá trình sinh học của cơ thể sống, bao gồm thực vật, động vật, vi khuẩn và nấm. Đây là một danh từ chỉ vật chất cụ thể, khác với các chất độc hóa học tổng hợp. Ví dụ điển hình bao gồm botulinum từ vi khuẩn Clostridium botulinum, nọc rắn từ động vật, aflatoxin từ nấm và alkaloid từ thực vật.

ĐỘC TÍNH (TOXICITY)

Độc tính là tính chất gây độc của chất độc đối với cơ thể sống, phản ánh mức độ ảnh hưởng xấu của chất độc lên cơ thể sinh vật. Đây là một khái niệm vừa mang tính chất định tính (loại độc) vừa mang tính định lượng (mức độ độc).

ĐỘC LỰC (TOXIC POTENCY)

Độc lực là lượng chất độc trong điều kiện nhất định gây ảnh hưởng độc hại hoặc biến đổi sinh học có hại cho cơ thể, được đo bằng đơn vị mg/kg (mg chất độc trên 1kg khối lượng cơ thể). Đây là đại lượng định lượng bắt buộc phải có liều lượng, thường được biểu diễn qua LD₅₀ (liều gây chết 50% động vật thí nghiệm). Độc lực càng cao thì độc tính càng mạnh, nghĩa là càng cần ít chất độc để gây độc hại; ví dụ LD₅₀ < 1mg/kg được xếp vào loại rất độc, LD₅₀ 1-50mg/kg là độc lực cao.

Liên kết ngoài

• Toxin (biochemistry) tại Encyclopædia Britannica (bằng tiếng Anh)
• Độc tố tại Từ điển bách khoa Việt Nam