Đại Đồng, Phú Thọ

Đối với các định nghĩa khác, xem Đại Đồng (định hướng).

Đại Đồng
Xã
Tập tin:Ảnh Nhà ông Bùi Văn Mạm.jpg Nhà truyền thống người Mường của ông Bùi Văn Mạm
Hành chính
Quốc gia	Việt Nam
Vùng	Đông Bắc Bộ
Tỉnh	Phú Thọ
Trụ sở UBND	Phố Re
Lịch sử hình thành
Thành lập	16 tháng 6 năm 2025
Địa lý
Tọa độ: 20°24′4″B 105°30′18″Đ
Đại Đồng Vị trí xã Đại Đồng trên bản đồ Việt Nam
Diện tích	81,37 km²
Dân số (2025)
Tổng cộng	24.353 người
Mật độ	299 người/km²
Dân tộc	Mường, Kinh
Khác
Mã hành chính	05347
Mã bưu chính	36637
Website	daidong.phutho.gov.vn

Đại Đồng là một xã thuộc tỉnh Phú Thọ, Việt Nam.

Đây là một xã thuộc Vườn quốc gia Cúc Phương, vườn quốc gia đầu tiên ở Việt Nam đồng thời là một trong 148 đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Phú Thọ, không bao gồm diện tích tự nhiên của xã Đại Đồng, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc cũ, nay là một phần của xã Vĩnh Hưng.

Địa lý

Xã Đại Đồng nằm trong một vùng thấp ở phía Đông Nam tỉnh Phú Thọ, có vị trí địa lý:

• Phía Bắc giáp xã Lạc Sơn và Lạc Lương.
• Phía Đông giáp xã Yên Thủy.
• Phía Nam giáp vườn quốc gia Cúc Phương, xã Cúc Phương, tỉnh Ninh Bình và xã Thạch Quảng, tỉnh Thanh Hóa.
• Phía Tây giáp xã Ngọc Sơn.

Xã có diện tích 81,37 km², dân số năm 2025 là 24.353 người, mật độ dân số đạt 299 người/km².

Xã Đại Đồng có hai dân tộc cùng chung sống: dân tộc Mường và dân tộc Kinh. Trong đó, dân tộc Mường chiếm khoảng 95%.

Hành chính

Xã Đại Đồng được chia thành 43 phố – xóm, gồm phố Re và 42 xóm: Bái, Bu, Búm 1, Búm 2, Búm 3, Bùi Ngheo, Cai, Câu, Chẹ, Đa, Đam, Đội 5, Gò Cha 1, Gò Cha 2, Hổ 1, Hổ 2, Khanh, Khao, Khi, Kho Khí, Láo Thành, Lọt, Lục 1, Lục 3, Mai Sơn, Mặc, Mu Mạ, Nạch, Nại, Ngái, Re, Riềng, Song Khảnh, Sống, Trán, Trội, Tuôn, Tưa 1, Tưa 2, Tưa 3, Vổ, Yên Kim.

Hiện nay, các xóm, phố đang từng bước triển khai dự án xây dựng Nông thôn mới, giảm tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo xuống mức thấp nhất.

Lịch sử

Trước đây, địa bàn xã Đại Đồng hiện nay là địa bàn của ba xã Ân Nghĩa, Tân Mỹ và Yên Nghĩa thuộc huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình cũ.

Ngày xưa, châu Lạc Sơn được coi là một trong những trung tâm văn hóa cổ của tỉnh Hòa Bình cũ.

Tại hang Xóm Trại, các nhà khảo cổ học đã khai quật và thu được một số công cụ, hiện vật bằng đá, xương động vật vỡ vụn và dấu tích hạt lúa. Điều này chứng tỏ, nơi đây đã từng là địa điểm cư trú, chế tác công cụ lao động của người nguyên thủy.

Dưới triều Gia Long, vùng đất Lạc Sơn được gọi là huyện Lạc Thổ, thuộc phủ Thiên Quan, đạo Thanh Bình, gồm ba tổng: Thạch Bi, Trung Hoàng và Quỳnh Côi.

Khi thực dân Pháp xâm lược nước ta, một số tỉnh mới được thành lập, trong đó có tỉnh Mường Hòa Bình. Khi ấy, tỉnh Hòa Bình có bốn phủ: Vàng An, Lương Sơn, Lạc Sơn và Chợ Bờ.

Năm 1908, một phần của phủ Lạc Sơn được cắt chuyển về tỉnh Hà Nam và phủ Lạc Sơn được đổi thành châu Lạc Sơn, gồm 4 tổng: Lạc Thành, Lạc Đạo, Lạc Nghiệp và Lạc Thiện.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, để đảm bảo các yêu cầu về an ninh – chính trị, Liên khu III quyết định chia một số xã lớn của huyện Lạc Sơn thành nhiều xã nhỏ hơn cho phù hợp với trình độ quản lý của cán bộ khi ấy.

Theo đó, ngày 2 tháng 1 năm 1955, xã Thạch Bi được chia thành 9 xã mới: Địch Giáo, Quy Mỹ, Do Nhân, Tuân Lộ, Phong Phú, Phú Vinh, Mỹ Hoà, Quyết Thắng và Phú Cường.

Ngày 25 tháng 8 năm 1956, xã Dân Tiến được chia thành 5 xã mới: Xuất Hoá, Bình Hẻm, Văn Nghĩa, Yên Phú và Mỹ Thành; xã Đại Đồng được chia thành 4 xã mới: Liên Hoà, Yên Nghiệp, Đa Phúc và Ân Nghĩa.

Ngày 15 tháng 9 năm 1956,  xã Quyết Thắng được chia thành 6 xã mới: Ngổ Luông, Lỗ Sơn, Gia Mô, Phú Lương, Chí Đạo và Định Cư; xã Kiến Thiết được chia thành 5 xã mới: Phúc Tuy, Chí Thiện, Ngọc Mỹ, Văn Sơn và Thượng Cốc; xã Liên Cộng được chia thành 4 xã mới: Tân Mỹ, Hương Nhượng, Vũ Lâm và Liên Vũ.

Ngày 22 tháng 1 năm 1957, Ủy ban hành chính Liên khu III ra quyết định chia xã Đoàn Kết thành 5 xã mới: Thanh Hối, Đông Lai, Mãn Đức, Tử Nê và Quy Hậu; xã Mỹ Hoà được chia thành 3 xã mới: Mỹ Hoà, Trung Hoà và Ngòi Hoa; xã Tự Do được chia thành 3 xã mới: Ngọc Tân, Ngọc Sơn và Tự Do.

Ngày 15 tháng 10 năm 1957, Thủ tướng Chính phủ ký Nghị định số 480/TTg, tách huyện Lạc Sơn thành hai huyện mới: Lạc Sơn và Tân Lạc.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 12 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của tỉnh Vĩnh Phúc, tỉnh Hòa Bình và tỉnh Phú Thọ thành tỉnh mới có tên gọi là tỉnh Phú Thọ.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:

• Quốc hội ban hành Nghị quyết số 203/2025/QH15 về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 16 tháng 6 năm 2025). Theo đó, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.
• Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1676/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Phú Thọ năm 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 16 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Tân Mỹ, Yên Nghiệp và Ân Nghĩa thành xã mới có tên gọi là xã Đại Đồng.

Kinh tế – xã hội

Điều kiện kinh tế – xã hội

Xã Đại Đồng nằm tại khu vực miền núi, chưa có điều kiện để phát triển về các ngành công nghiệp mới, thương mại dịch vụ mà chủ yếu phát triển về nông, lâm nghiệp. Vì vậy, tổng giá trị thu nhập chưa cao so với các địa phương  khác. Năm 2012, tổng giá trị thu nhập của xã ước đạt 83 tỷ 100 triệu đồng. Trong đó: Nông lâm thủy sản đạt 57 tỷ 350 triệu đồng chiếm 69 %; Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp đạt 3 tỷ 258 triệu đồng chiếm 4%. Giá trị thu nhập về thương mại dịch vụ đạt 22 tỷ 500 triệu đồng chiếm 27%. Đồng thơi, chợ Re là trung tâm buôn bán của xã.

Đại Đồng một xã gần với tuyến đường Hồ Chí Minh và chỉ cách Hà Nội 02 giờ đồng hồ do vậy rất thuận tiện cho phát triển kinh tế, hiện nay xã đã từng bước chuyển đổi mạnh mẽ cơ cấu kinh tế với 15 ha cây cam, chanh, bưởi chất lượng cao, hiện tại trên địa bàn xã có cụm công nghiệp Khoang U đang xây dựng và thu hút các nhà đầu tư với diện tích 17ha. Vì vậy, tốc độ tăng trưởng kinh tế năm 2015 là 12%. Bình quân đầu người năm 2015 ước đạt 20 triệu 500 nghìn đồng/người/năm phấn đấu đến năm 2020 đạt 45,5 triệu đồng/người/năm.

Tiềm năng phát triển.

Hiện nay, Đảng bộ và chính quyền xã Đại Đồng đang từng bước đề ra những kế hoạch và phương hướng nhằm cải thiện và thúc đẩy nền kinh tế cũng như nâng cao mức sống của nhân dân như việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang trồng các loại cây có múi, trồng rau sạch, nuôi gà đồi cung thực phẩm sạch cho Hà Nội. Địa hình Xung quanh là đồi núi, có dòng sông Bưởi chảy qua là nơi lý tưởng cho các du khách muốn tham quan, nghỉ ngơi.Từ xóm Khanh đi về phía Nam do tiếp giáp với vườn quốc gia Cúc Phương nên đây là khu du lịch sinh thái thu hút nhiều khách du lịch trong và ngoài nước đến tham quan. Là điểm đến lý tưởng cho du khách.

Lễ hội

Xã Đại Đồng không có nhiều lễ hội như các xã khác. Hiện nay đang khôi phục lại Lễ hội Đình Khói đã có từ lâu đời. Không bao lâu nữa, lễ hội này sẽ được nhiều người biết đến và trở thành một địa điểm thu hút đông đảo người dân tham gia lễ hội này.

Di tích lịch sử

Xã Đại Đồng có nhà truyền thống chiến khu Mường Khói nói bắt đầu cuộc khởi nghĩa của nhân dân các dân tộc huyện lạc sơn đứng lên giành chính quyền tháng 8 năm 1945.

Giáo dục

Toàn xã có 4 cấp học từ Mầm non đến Trung học phổ thông. Trình độ dân trí và đời sống kinh tế của người dân đang từng bước được cải thiện và nâng lên.

Giao thông

Xã có quốc lộ 12B từ Hòa Bình đi Nho Quan chạy qua, đường Hồ Chí Minh từ bắc vào nam chạy qua xã về phía Đông Nam.

Hình ảnh

• Đoạn Quốc lộ 12B chạy qua xã
  Đoạn Quốc lộ 12B chạy qua xã
• 
  Xóm Hổ
• Bên trong nhà ông Bùi Văn Mạm
  Bên trong nhà ông Bùi Văn Mạm
• Hai người Mường cao tuổi hút thuốc lào tại một lễ cưới
  Hai người Mường cao tuổi hút thuốc lào tại một lễ cưới
• Những người nông dân đang gặt lúa
  Những người nông dân đang gặt lúa
• Loài Voọc Cúc Phuơng
  Loài Voọc Cúc Phuơng