Xem mã nguồn của Tiếng Ả Rập Turku

{{Distinguish|text=[[tiếng Ả Rập Anatolia]] của Thổ Nhĩ Kỳ}}
{{Infobox language|name=Tiếng Ả Rập Turku|states=[[Tchad]]|extinct=|familycolor=Creole|fam1=[[Ngôn ngữ creole|Creole]] dựa trên [[tiếng Ả Rập]]|ancestor=[[Tiếng Ả Rập Bimbashi]]|iso3=|glotto=turk1244}}
'''Tiếng Ả Rập Turku''', hay gọi đơn giản là '''Turku''', là một biến thể đã tuyệt chủng của [[tiếng Ả Rập Bimbashi]] từng được dùng làm [[Lingua franca|ngôn ngữ chung]] ở [[Tchad]].<ref>{{glottolog|turk1244|Turku}}</ref> Đây là tổ tiên của [[tiếng Ả Rập Bongor]]<ref name="Manfredi">{{Cite book |last1=Manfredi |first1=Stefano |url= |title=Arabic and Contact-induced Change |last2=Lucas |first2=Christopher |publisher=Language Science Press |year=2019 |isbn=9783961102518 |pages=323–325}}</ref> và có thể là các ngôn ngữ [[pidgin]] Ả Rập khác được nói ở Tchad ngày nay, nhưng vì chúng chưa được mô tả nên không rõ liệu chúng có phải là hậu duệ trực tiếp của Turku hay không.<ref>{{Cite book |last1=Thomason |first1=Sarah Grey |url=https://books.google.com/books?id=to6P22ieV5kC&q=turku&pg=PA132 |title=Contact Languages: A Wider Perspective |date=January 1997 |publisher=John Benjamins |isbn=9027252394}}</ref>

== Lịch sử ==
Tiếng Turku xuất hiện như một biến thể khu vực của tiếng Ả Rập Bimbashi khi những người lính nô lệ nói tiếng Bimbashi bị buộc phải di dời từ [[Sudan]] đến [[Tchad]] sau khi [[Phong trào bãi nô|chế độ nô lệ bị bãi bỏ]] ở [[Sudan thuộc Anh-Ai Cập]] vào năm 1879.<ref name="Manfredi" /> Từ vựng chính của tiếng Turku được lấy từ [[tiếng Ả Rập Sudan]], và nó cũng chịu nhiều ảnh hưởng từ các ngôn ngữ [[Tiếng Sango|Sango]] và [[Nhóm ngôn ngữ Bongo–Bagirmi|Sara-Bagirmi]].<ref name="Manfredi" /> Mặc dù không có nhiều thông tin về tiếng Turku, nhưng một cuốn từ điển và một cuốn sổ tay đã được xuất bản vào năm 1926.<ref>{{Cite book |last1=Ansado |first1=Umberto |url=https://books.google.com/books?id=zBEHEAAAQBAJ |title=The Routledge Handbook of Pidgin and Creole Languages |last2=Meyerhoff |first2=Miriam |publisher=Routledge |year=2021 |isbn=9781000221480 |page=37}}</ref>

== Ngữ pháp ==
Tiếng Turku có ít nhất 2 dấu hiệu thì/thể: ''gahed'' (một trợ từ chỉ thể tiếp diễn) và ''bi-'' (một trợ từ chỉ thì tương lai). Các trợ từ tương tự cũng được tìm thấy trong [[tiếng Ả Rập Juba]] và [[tiếng Nubi]].<ref>{{Cite book |last1=Sartori |first1=Nanuel |url=https://books.google.com/books?id=z9Q6DQAAQBAJ |title=Approaches to the History and Dialectology of Arabic in Honor of Pierre Larcher |last2=Giolfo |first2=Manuela E.B. |last3=Cassuto |first3=Phelippe |publisher=Brill |year=2016 |isbn=9789004325883 |page=453}}</ref>

== Từ vựng ==
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
!Tiếng Turku<ref name="Manfredi2">{{Cite book |last1=Manfredi |first1=Stefano |url= |title=Arabic and Contact-induced Change |last2=Lucas |first2=Christopher |publisher=Language Science Press |year=2019 |isbn=9783961102518 |pages=323–325}}</ref>
!Nguồn gốc<ref name="Manfredi2" />
!Tiếng Việt
|-
|''adinbang''
|Từ [[tiếng Bagirmi]] ''ádim mbàŋ''
|hoạn quan
|-
|''gao''
|Từ [[tiếng Sar]] ''gáw''
|thợ săn
|-
|''ngari''
|Từ [[tiếng Mbay]] ''ngàrì''
|củ sắn
|-
|''kay''
|Từ [[tiếng Sango]] ''kâî''
|mái chèo
|-
|''itenan''
|Từ [[tiếng Pháp]] ''lieutenant''
|trung úy
|-
|''pfil''
|Từ [[tiếng Ả Rập]] {{Script/Arabic|فيل}} {{transliteration|ar|fīl}}
|voi
|}

== Tham khảo ==
<references />
[[Thể loại:Pidgin và creole tiếng Ả Rập]]
[[Thể loại:Người Ả Rập hải ngoại ở châu Phi]]
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Tchad]]
[[Thể loại:Ngôn ngữ tuyệt chủng]]