Thiên Nhẫn
|
Thiên Nhẫn
|
||
|---|---|---|
| Xã | ||
| Hành chính | ||
| Quốc gia |  Việt Nam | |
| Vùng | Bắc Trung Bộ | |
| Tỉnh | Nghệ An | |
| Địa lý | ||
| Tọa độ: 18°36′25″B 105°34′46″Đ / 18,60703336244°B 105,57938920712°Đ | ||
|
| ||
| Diện tích | 70,81 km² | |
| Dân số (2025) | ||
| Tổng cộng | 40.885 người | |
| Mật độ | 577 người/km² | |
Thiên Nhẫn là một xã thuộc tỉnh Nghệ An, Việt Nam.
Địa lý
Xã Thiên Nhẫn có vị trí địa lý:
- Phía Đông giáp xã Hưng Nguyên Nam
- Phía Nam giáp xã Đức Minh, tỉnh Hà Tĩnh
- Phía Tây giáp xã Sơn Tiến, tỉnh Hà Tĩnh
- Phía Bắc giáp xã Kim Liên, xã Vạn An tỉnh Nghệ An.
Xã Thiên Nhẫn có diện tích tự nhiên 70,81 km2.[1]
Hành chính và tên gọi
Xã Thiên Nhẫn được thành lập theo Nghị quyết số 1678/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội Việt Nam, ban hành ngày 16 tháng 6 năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Khánh Sơn, Nam Kim và Trung Phúc Cường (huyện Nam Đàn) thành một xã mới có tên gọi là xã Thiên Nhẫn.[2]
Di tích lịch sử
- Quần Khu Lăng mộ La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp và vợ là bà Đặng Thị Nghi được xây dựng trên núi Bùi Phong (thuộc dãy Thiên Nhẫn) ở xã Thiên Nhẫn, tỉnh Nghệ An. Cùng với Đền thờ La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp ở xã Kim Song Trường (Can Lộc, Hà Tĩnh), Khu Lăng mộ đã được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia năm 1994,tổ tiên ông Nguyễn Hợp làm nghề buôn muối sinh ra Nguyễn khai Nguyễn Thiếp là cháu nhiều đời Nguyễn khai anh trai Nguyễn Hội bác ruột Thái Phó Nghiêm quận công Nguyễn Biện và Thái Sư cường quốc Nguyễn Xí, Nguyễn Thiếp có công xây dựng phượng hoàng trung Đô và thầy giáo dạy học cho con em nam đàn cũ thuộc xã thiên nhẫn .
- Đền thờ Dức thắng hầu Nguyễn Đình Liêu quan nhà lê , đời thứ 4, (Con thứ 6 Ngài Nguyễn Đình Phú con Trai Nguyễn Kế Sài ) tại làng Hoành Sơn, xã Thiên Nhẫn, tỉnh Nghệ An.
- Dòng họ Nguyễn Nhân và lăng mộ Nguyễn Nhân Mỹ
- Giữa Làng Trung Cần, có nhà thờ họ Nguyễn Nhân, nổi tiếng với Trụ quốc Thương trật - Trung Quận công Nguyễn Nhân Mỹ (thời Lê Trung hưng). Ông có công lớn trong việc “phù Lê diệt Mạc”, khai khẩn đất hoang, chiêu dân lập làng. Nhà thờ họ Nguyễn Nhân có lịch sử gần 500 năm, nơi đây còn lưu giữ nhiều hiện vật cổ như bia đá, sắc phong, đồ tế khí (gươm đao, long ngai, bài vị, lư hương…). Dưới thời phong kiến, nhà thờ đã được các triều đại ban cấp sắc phong, hiện còn 2 sắc phong của triều Nguyễn. Nhà thờ họ Nguyễn Nhân và mộ Quận công Nguyễn Nhân Mỹ đã được công nhận là Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp tỉnh năm 2004.
- Đình Trung Cần, di tích lịch sử văn hóa
- Lăng Tống Tất Thắng di tích lịch sử văn hóa. Tống Tất Thắng quê tại Trang Cần Trung, Nam Hoa Thượng (Trung Cần). Năm 18 tuổi thi đậu Tiến Sĩ đời vua Lê Đoan Khánh tại kỳ thi khoa Ất Sửu (1505) đời vua Lê Uy Mục. Ông làm quan đến Lại bộ thượng thư kiêm chức Cấm Trung (Đông các Đại học sĩ). Ông là người văn võ toàn tài. Ông chính là người khai khoa cho đất Trung Cần.
- Đình Dương Liễu được khởi công năm Giáp Dần, hoàn thành năm Ất Mão.
- Đình Đông Châu: di tích lịch sử văn hóa.
- Đình Đông Châu tọa lạc tại làng Quang Thái, xã Nam Trung, người dân vẫn quen gọi là đình Quang Thái. Đình Đông Châu được xây dựng năm 1772, hoàn thành năm 1789 gồm hai tòa Bái Đình và Hậu Cung chạm trổ điêu khắc khá công phu. Đình dựng lên nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa cộng đồng, là nơi cầu an cầu phúc của dân làng, thần chủ của đình là Thần Cao Sơn Cao Các. Đình được nhân dân và chính quyền tu tạo vào tháng 2 năm 2006.
- Nhà tưởng niệm Trần Quốc Hoàn
- Đình Đồng Viên
- Đình Xuân Phúc
- Đây là hai đình được dựng cùng thời với đình Trung Cần. Tuy nhiên đình Đồng Viên và Đình Xuân Phúc qua những thiên tai và biến cố lịch sử cũng như con người, nay đã bị xuống cấp nghiêm trọng, gần như chỉ còn là phế tích, riêng đình Xuân Phúc đã mất hẳn.
Nhân vật nổi bật
- Nguyễn Đức Đạt lại Bộ Thượng Thư Nhà nho, nhà giáo Việt Nam 🇻🇳.
- Trần Quốc Hoàn tên thật là Nguyễn Trọng Cảnh, Bộ trưởng Công an đầu tiên của Việt Nam 🇻🇳.
- Nguyễn Nhân Mỹ: Trung Quân Công, Tiến sỹ võ thời vua Lê Trung Hưng, có công khai phá đất hoang, mở rộng đất đai, làng xóm
- Nguyễn Trọng Thường: Tiến sỹ khoa Nhâm Thìn 1712, đời vua Lê Dụ Tông
- Nguyễn Trọng Đương: Tiến sỹ khoa Kỷ Sửu 1769, đời vua Lê Hiển Tông
- Nguyễn Trọng Đường: Tiến sỹ khoa Kỷ Hợi 1779 đời vua Lê Hiển Tông, là người cùng nhân dân Trung Cần xây dựng nên Đình Trung Cần.
- Tống Tất Thắng: Tiến sỹ khoa Ất Sửu (1505) đời vua Lê Uy Mục là là người văn võ toàn tài, làm quan đến Lại bộ Thượng Thư, là tướng quân Nghĩa Quân Công.
- Ngũ thế kế khoa dòng họ Lê Nguyên (Lê Nguyên Trung, Lê Nguyên Thứ, Lê Nguyên Đôn, Lê Nguyên Hoan, Lê Nguyên Khái)
- Nguyễn Văn Giao: Song nguyên Thám hoa (Tiến sỹ đệ nhất giáp, đệ tam danh), khoa Quý Sửu 1853, đời vua Tự Đức.
- Nguyễn Hữu Lập: Song nguyên Hoàng Giáp (Tiến sỹ đệ nhị giáp, đệ nhất danh), khoa Nhâm Tuất 1862, đời vua Tự Đức.
- Nguyễn Tư Tái, đậu Phó bảng triều vua Thành Thái.
- Nguyễn Tư Nghiêm: Danh họa nổi tiếng đương đại (trong bộ tứ danh họa Việt Nam: Liên, Nghiêm, Sáng, Phái).
- Trần Ngọc Cảnh: Tiến sỹ, nguyên Tổng Giám đốc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam
- Trần Ngọc Thiện: Đảng viên Đảng Cộng sản Đông Dương năm 1930 (kết nạp tháng 9/1930), Bí thư Huyện ủy Nam Đàn năm 1945, Phó Chủ tịch tỉnh Nghệ An, nguyên Phó Bí thư, Chủ tịch tỉnh Vĩnh Phú
- Trần Đình Tấn: Thiếu tướng, Nguyên Cục trưởng Cục Khoa học, Bộ Quốc phòng
- Tạ Quang Bửu là giáo sư, nhà khoa học Việt Nam.
Chú thích
