Cửa Lò
Cửa Lò là một phường ven biển thuộc tỉnh Nghệ An, Việt Nam. Tên phường kế thừa từ thị xã Cửa Lò trước ngày 1 tháng 12 năm 2024. Địa bàn phường hoàn toàn trùng với địa bàn của thị xã Cửa Lò.
|
Cửa Lò
|
||
|---|---|---|
| Phường | ||
 Biểu trưng | ||
 Bãi biển Cửa Lò về đêm | ||
| Hành chính | ||
| Quốc gia |  Việt Nam | |
| Vùng | Bắc Trung Bộ | |
| Tỉnh | Nghệ An | |
| Lịch sử hình thành | ||
| Thành lập | 16 tháng 6 năm 2025 | |
| Địa lý | ||
| Tọa độ: 18°47′48″B 105°43′40″Đ / 18,796542582232°B 105,72767778277°Đ | ||
|
| ||
| Diện tích | 29,09 km² | |
| Dân số (2025) | ||
| Tổng cộng | 64.760 người | |
| Mật độ | 2.226 người/km² | |
| Khác | ||
| Mã hành chính | 16732 | |
| Website | cualo | |
Vị trí địa lý
Phường Cửa Lò nằm ở phía Đông Nam tỉnh Nghệ An, cách sân bay Vinh 12 km. Cửa Lò nổi tiếng với bãi biển, khu nghỉ mát và cảng biển sầm uất.
- Phía Bắc giáp xã Trung Lộc và xã Hải Lộc
- Phía Tây giáp xã Đông Lộc và phường Vinh Lộc
- Phía Nam giáp xã Đan Hải, tỉnh Hà Tĩnh
- Phía Đông giáp vịnh Bắc Bộ
Địa hình
Địa hình tương đối bằng phẳng. Trên địa bàn phường có nhiều ngọn núi nhỏ, nhiều đảo và bán đảo tạo nên những cảnh quan kỳ thú. Cửa Lò được bao bọc bởi 2 con sông là sông Cấm ở phía Bắc và Sông Lam ở phía Nam. Nếu như ở phía Bắc là các ngọn núi nhô ra sát biển, tạo nên cảnh đẹp hùng vĩ thì ở phía Nam lại có rừng bần, có Sông Lam tạo nên cảnh hiền hòa, sâu lặng.
Lịch sử
Dựa vào những di chỉ và dấu vết cổ sử - khảo cổ học, các nhà sử học thuộc Viện Sử học Việt Nam đã thống nhất rằng, từ xa xưa nơi đây là một trong nhiều địa điểm tụ cư của các nhóm dân có nguồn gốc Mã Lai - Đa Đảo (phản ánh trong truyền thuyết Sơn Tinh - Thủy Tinh). Cửa Lò thật ra là một địa danh Việt hóa từ Keluar hoặc Kuala (tiếng Malay: Bãi bồi có nhiều cát sỏi).[1][2][3]
Ngày 29 tháng 8 năm 1994, Chính phủ ban hành Nghị định 113-CP năm 1994 về việc thành lập thị xã Cửa Lò thuộc tỉnh Nghệ An.[4] Theo đó:
- Tách toàn bộ diện tích tự nhiên và nhân khẩu của thị trấn Cửa Lò và 4 xã: Nghi Thu, Nghi Hương, Nghi Hòa, Nghi Hải; 50 ha diện tích tự nhiên và dân số 2.291 người của xã Nghi Quang thuộc huyện Nghi Lộc để thành lập thị xã Cửa Lò có diện tích tự nhiên 2.329 ha và dân số 37.712 người.
- Thành lập phường Nghi Tân trên cơ sở diện tích tự nhiên 58 ha, dân số 6.800 người của thị trấn Cửa Lò và diện tích tự nhiên 50 ha, dân số 2.291 người của xã Nghi Quang. Phường Nghi Tân có diện tích tự nhiên 108 ha và có dân số 9.091 người.
- Thành lập phường Thu Thủy trên cơ sở phần còn lại của thị trấn Cửa Lò gồm 98 ha diện tích tự nhiên và dân số 5.200 người.
- Thành lập phường Nghi Thủy trên cơ sở diện tích tự nhiên 94 ha và dân số 5.400 người của thị trấn Cửa Lò
- Thành lập phường Nghi Hòa trên cơ sở giữ nguyên diện tích tự nhiên 350 ha và dân số 3.000 người của xã Nghi Hoà
- Thành lập phường Nghi Hải trên cơ sở giữ nguyên diện tích tự nhiên 387 ha và dân số 7.994 người của xã Nghi Hải
- Sau khi thành lập, thị xã Cửa Lò có 7 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 5 phường: Nghi Hải, Nghi Hòa, Nghi Tân, Nghi Thủy, Thu Thủy và 2 xã: Nghi Hương, Nghi Thu.
Ngày 12 tháng 3 năm 2009, Bộ Xây dựng ban hành 234/QĐ-BXD về việc công nhận thị xã Cửa Lò là đô thị loại III.[5]
Ngày 30 tháng 9 năm 2010, chuyển 2 xã Nghi Hương và Nghi Thu thành 2 phường có tên tương ứng.[6] Sau khi thành lập các phường, thị xã Cửa Lò có 2.781,43 ha diện tích tự nhiên và có dân số 70.398 người với 7 phường trực thuộc gồm: Nghi Hương, Nghi Thu, Nghi Tân, Nghi Thủy, Thu Thủy, Nghi Hải, Nghi Hòa.
Đến cuối năm 2023, thị xã Cửa Lò có 7 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 7 phường: Nghi Hải, Nghi Hòa, Nghi Hương, Nghi Tân, Nghi Thu, Nghi Thủy, Thu Thủy. Lúc này Cửa Lò là thị xã duy nhất tại Việt Nam, chỉ có phường và không có xã.[6]
Ngày 24 tháng 10 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1243/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã của tỉnh Nghệ An giai đoạn 2023–2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2024). Theo đó, sáp nhập toàn bộ 29,09 km2 diện tích tự nhiên và dân số 77.813 người của thị xã Cửa Lò vào thành phố Vinh và trở thành địa danh trực thuộc thành phố Vinh.[7]
Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1678/NQ-UBTVQH15 trong đó về việc sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các phường Nghi Hải, Nghi Hòa, Nghi Hương, Nghi Tân, Nghi Thu, Nghi Thủy, Thu Thủy (thành phố Vinh) thành phường mới có tên gọi là phường Cửa Lò.[8]
Kinh tế - xã hội
Kinh tế
Từ khi thành lập cho đến khi giải thể, tốc độ tăng trưởng kinh tế hàng năm đạt tốc độ khá cao, đặc biệt trong giai đoạn 2005 - 2010 đạt 18 - 20%. Kinh tế Cửa Lò phát triển chủ yếu là du lịch và dịch vụ. Lượng khách du lịch đến với Cửa Lò năm 2010 đạt 1.850.000 lượt khách (trong đó khách quốc tế đạt 3000 lượt). Doanh thu từ hoạt động du lịch, khách sạn năm 2010 đạt 725 tỷ đồng. Năm 2011 với việc khai thác du lịch đảo Ngư, Cửa Lò hy vọng thu hút trên 2 triệu lượt khách.
- Cảng Cửa Lò là cảng biển loại I Quốc gia, là đầu mối giao thông vận tải của khu vực các tỉnh Bắc Trung bộ, trung chuyển hàng hóa đi sang phía Bắc Thái Lan. Sản lượng hàng hóa thông qua cảng năm 2011 đạt khoảng 2 triệu tấn. Cảng hiện có 4 cầu cảng đang khai thác. Các cầu cảng 5 và 6 đang được xây dựng để nâng công suất lên 5 - 6 triệu tấn/năm.
- Cảng nước sâu Cửa Lò: Nhằm nâng cao năng lực của Cụm cảng Cửa Lò, Cảng nước sâu Cửa Lò đã được khởi công xây dựng ngày 7/12/2010 tại xã Nghi Thiết cách cảng Cửa Lò 5 km về phía Bắc. Cảng có tổng vốn đầu tư 490,7 triệu USD với 12 bến cỡ tàu 30.000 – 50.000 DWT và 100.000 DWT cập bến thuận tiện. Chiều dài tuyến bến 3.260m, chiều dài tuyến luồng 6 km, đê chắn sóng dài 2.550 m, tường bến dài 1.510 m. Cảng này có công suất 17 triệu tấn/năm.
- Khu công nghiệp Cửa Lò có diện tích là 40,55 ha nằm trên Quốc lộ 46 nối Vinh và cảng Cửa Lò và đường Sào Nam, nằm cách cảng Cửa Lò 3 km và Sân bay Vinh 7 km. Hiện nay đã có một số nhà máy đã đi vào hoạt động như nhà máy sữa Vinamilk, nhà máy bánh kẹo Tràng An...
Giáo dục
- Trường Đại học Công nghệ Vạn Xuân
- Trường Cao đẳng nghề Du lịch
- Trường Trung cấp du lịch miền Trung
- Trường Đại học Xây dựng Hà Nội - Phân hiệu 2 (Đang triển khai)
- Học viện Kiểm toán Việt Nam (Đang triển khai)
Phường Cửa Lò có các Trường Trung học phổ thông: Cửa Lò 1, Cửa Lò 2, Trung tâm Giáo dục phường 2. Nhiều trường Trung học cơ sở và Tiểu học tại các khu phố của phường.
Các khu đô thị và khu du lịch lớn
- Khu du lịch Dầu khí Cửa Lò: Cách trung tâm phố cửa lò 3 km về phía Nam do Công ty CP Đầu tư Dầu khí Cửa Lò thực hiện, với diện tích 27,15 ha, bao gồm các khu chức năng như villa, khu nhà nghỉ cao cấp ven biển, khách sạn cao tầng và hội tảo, khu sinh vật biển, khu mua sắm. Tổng số vốn đầu tư là 1.005 tỷ, dự án khởi công vào quý 1 năm 2011 và hoàn thành năm 2016.
- Cửa Lò Golf Resort: Nằm trên đường Bình Minh thuộc phố Cửa Lò, có diện tích 133 ha là một tổ hợp gồm các hạng mục sân golf 18 lỗ tiêu chuẩn quốc tế; khách sạn 5 và 3 sao với hơn 700 phòng, khu biệt thự, khu vui chơi giải trì biển, nhà câu lạc bộ nhìn ra Biển Đông
- Khu resort dầu khí và dịch vụ thương mại tổng hợp: Có quy mô 25ha, tiếp giáp đảo Lan Châu sẽ là khu dịch vụ đa dạng, khu nghỉ dưỡng, khu khám phá thiên nhiên có đường dạo quanh đảo với biển xanh, cát trắng
- Chung cư Lộc Châu
- Khu du lịch sinh thái Hải Thịnh nằm cách Cửa Lò 7 km, nằm giữa mũi Gà và mũi Rồng (đang khảo sát)
- Khu du lịch đảo Lan Châu, nằm trên bán đảo Lan Châu gần trung tâm phường Cửa Lò bao gồm 01 Khách sạn Lan châu đạt tiêu chuẩn 5 sao, hệ thống nhà hàng Lan châu trên bán đảo lan châu hướng ra biển.
- Khu tổ hợp Thương mại và du lịch đảo Ngư đang khai thác đội tàu cao tốc đưa khách ra thăm đảo Hòn ngư.
- Tổ hợp khu nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí và khách sạn 5 sao Vinpearl Cửa Hội do tập đoàn Vingroup làm chủ đầu tư khởi công vào năm 2016
- Khách sạn Lan châu
- Khách sạn Mường Thanh Cửa Lò.
Du lịch
Cửa Lò là một trong những trung tâm du lịch biển của tỉnh Nghệ An. Các hoạt động du lịch tập trung chủ yếu dọc bãi biển Cửa Lò và khu vực Cửa Hội. Những địa điểm tham quan nổi bật gồm đảo Lan Châu, đảo Hòn Ngư, khu vực Cửa Hội và các di tích lịch sử – văn hóa trong vùng.
Bãi biển Cửa Lò
Bãi biển Cửa Lò có chiều dài khoảng 10 km, nằm giữa cửa sông Cấm và cửa sông Lam. Bãi biển có địa hình thoải, cát mịn và là khu vực tập trung phần lớn các cơ sở lưu trú, dịch vụ du lịch của địa phương.
Đảo Lan Châu
Đảo Lan Châu nằm sát bờ biển Cửa Lò. Đảo còn được người dân địa phương gọi là Rú Cóc do hình dáng giống một con cóc hướng ra biển. Khi thủy triều xuống, phần phía tây của đảo nối với đất liền tạo thành một dải đất tự nhiên. Trên đảo có lầu Nghinh Phong, công trình được xây dựng dưới thời vua Bảo Đại.
Đảo Hòn Ngư
Đảo Hòn Ngư (hay đảo Song Ngư) nằm cách bờ biển Cửa Lò khoảng 4 km. Đảo gồm hai đảo nhỏ, trong đó đảo lớn cao khoảng 133 m và đảo nhỏ cao khoảng 88 m so với mực nước biển. Trên đảo có chùa Song Ngư, được cho là xây dựng từ thế kỷ XIII, cùng giếng Ngọc và hệ sinh thái tự nhiên đặc trưng của vùng biển Bắc Trung Bộ.
Đảo Mắt
Đảo Mắt (còn gọi là đảo Nhãn Sơn) nằm ngoài khơi vùng biển Nghệ An. Đây là một đảo đá có diện tích tương đối lớn, được bao phủ bởi thảm thực vật tự nhiên và là nơi sinh sống của nhiều loài động vật hoang dã. Đảo đồng thời có vị trí quan trọng về quốc phòng và an ninh trên biển.
Cửa Hội
Cửa Hội là khu vực cửa sông Lam đổ ra biển Đông, nằm ở phía nam Cửa Lò. Khu vực này là điểm kết nối giữa Nghệ An và Hà Tĩnh, đồng thời là nơi phát triển các hoạt động du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và tham quan cảnh quan ven sông, ven biển.
Các tuyến du lịch
Từ Cửa Lò có thể kết nối với nhiều tuyến du lịch trong tỉnh Nghệ An như thành phố Vinh, Khu di tích Kim Liên, Vườn quốc gia Pù Mát, Đền Cuông và các điểm du lịch sinh thái dọc lưu vực sông Lam.
Quy hoạch
Nội vùng
Hình thành quy hoạch các đường phố theo dạng ô bàn cờ: gồm các đường song song và các đường dẫn thẳng ra các bãi biển, trung tâm chính sẽ nằm ở các phố Nghi Thu và Nghi Hương. Đang đẩy mạnh việc triển khai các dự án đầu tư du lịch như: sân golf, khu du lịch cao cấp, khu resort, trường đại học, cao đẳng. Xây dựng hạ tầng phát triển du lịch như: Đảo Ngư, đảo Lan Châu và các công trình khác.
Ngoại vùng
Các tuyến đường hiện tại:
- Đường Cửa Lò - Cửa Hội - Sông Lam - Bến Thủy - Hưng Nguyên - Nam Đàn.
- Đường Cửa Lò - Cửa Hội - Vinh
- Đường Cửa Lò - Quán Bánh - Vinh
- Đường Quán Hành - Cửa Lò
- Đường Nam Cấm - Cửa Lò.
Thuận lợi cho khách du lịch từ Hà Nội và các tình phía Bắc đến với Cửa Lò hoặc từ Cửa Lò đến với miền tây xứ Nghệ với các thắng cảnh nổi tiếng như Vườn quốc gia Pù Mát, thác Khe Kèm, hoặc đi theo Quốc lộ 7 sang Lào với Cánh đồng Chum, cố đô Luang Prabang nổi tiếng.
Trong tương lai, sẽ có thêm trục đường Vinh - Cửa Lò dài 11,5 km, rộng 16,5 m gắn kết nhanh hơn 2 đô thị là Vinh và Cửa Lò để sau đó Cửa Lò sáp nhập vào Vinh - đô thị loại I.
Xây dựng Cầu Cửa Hội nối Cửa Lò với Nghi Xuân, đường ven biển Nghi Sơn - Cửa Lò, nâng cấp đường 46 đi quê Bác, Tân Kỳ - Cửa Lò, lúc đó sẽ tạo nên một chuỗi các đô thị du lịch, thương mại, công nghiệp liên hoàn, đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của các du khách trong và ngoài nước.
Nhân vật nổi bật
- Nguyễn Trọng Đạt[9] doanh nhân võ quan nhà Lê đền thờ lăng mộ được nhà nước công nhận khu di tích lịch sử quốc gia năm 2021.
Hình ảnh
-
Nhà thờ Giáo xứ Cửa Lò -
Trường Tiểu học Nghi Tân -
Nhà khách Tỉnh ủy Nghệ An -
Khách sạn dọc biển Cửa Lò -
Khách sạn dọc biển Cửa Lò
Xem thêm
Chú thích
- ^ Dấu ấn Campa qua một số danh xưng ở Quảng Trị - Trần Văn Dũng // Tạp chí Cửa Việt, 16/12/2020, 15:06 (GMT+7)
- ^ Trần Trí Dõi, 2001, Ngôn ngữ và sự phát triển xã hội, NXB Văn hóa Thông tin, tr.20-28.
- ^ Trúc Chi. Đó đây. Westminster, CA: Văn Học, 1999. Tr 49
- ^ Nghị định 113-CP năm 1994 về việc thành lập thị xã Cửa Lò thuộc tỉnh Nghệ An
- ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
- ^ a ă Nghị quyết 38/NQ-CP năm 2010 thành lập các phường: Nghi Hương, Nghi Thu thuộc thị xã Cửa Lò, tỉnh Nghệ An
- ^ Nghị quyết số 1243/NQ-UBTVQH15 của UBTVQH về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã của tỉnh Nghệ An giai đoạn 2023 - 2025
- ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
- ^ http://vanhoanghean.vn/chi-tiet-tin-tuc/12958-linh-quan-cong-nguyen-trong-dat
