Dương Thị Bí
Trang Mô đun:Infobox/styles.css không có nội dung.
| Dương Thị Bí 楊氏賁 | |
|---|---|
| Lê Thái Tông Chiêu nghi | |
| Thông tin chung | |
| Sinh | 1420 |
| Mất | 15 tháng 2, 1481 phủ Tân An |
| An táng | trang Cá Chử, tổng Kê Sơn, huyện Đồng Lại, phủ Tân An |
| Phối ngẫu | Lê Thái Tông |
| Hậu duệ | Lệ Đức Hầu Lê Nghi Dân Vệ Quốc Trưởng Công chúa Lê Thị Ngọc Đường Đà Quốc Trưởng Công chúa Lê Thị Ngọc Điểm |
| Tước hiệu | Phi Chiêu nghi Thứ nhân |
| Hoàng tộc | Nhà Lê sơ |
Dương Thị Bí[1] (楊氏賁, 1420 - 1481) là một phi tần của Hoàng đế Lê Thái Tông.
Tiểu sử
Dương Thị Bí quê gốc ở huyện Thượng Phúc, trấn Sơn Nam (nay là huyện Thường Tín, Hà Nội), là một phi tần của Hoàng đế Lê Thái Tông. Bà xuất thân từ gia đình có truyền thống khoa bảng, viễn tổ là Dương Chính, đỗ Đệ nhị giáp khoa thi Thái học sinh năm Mậu Thìn, niên hiệu Trinh Phù thứ 3 (1178) đời vua Lý Cao Tông, còn anh trai là Dương Công Phiếm Ái giữ chức Thái y viện đại sứ trong triều.
Trong số các phi tần của Lê Thái Tông, bà từng rất được sủng ái. Trước đó, Thái Tông đã có hai bà phi là Nguyên phi Lê Thị Ngọc Dao, con gái Đại tư đồ Lê Sát, và Huệ phi Lê Nhật Lệ, con gái Tư khấu Lê Ngân. Sau khi Lê Sát và Lê Ngân bị xử tội năm 1437, cả hai bị phế: Lê Thị Ngọc Dao bị giáng làm thứ nhân, còn Lê Nhật Lệ bị giáng xuống Tu dung.
Sau đó, Thái Tông sủng hạnh Dương Thị Bí và bà sinh hạ cặp song thai long phụng gồm Lạng Sơn vương Lê Nghi Dân và Vệ Quốc Trưởng Công chúa Lê Thị (tên dã sử: Lê Thị Ngọc Đường) cho vua (cần dẫn nguồn). Lê Nghi Dân ra đời vào tháng 10 năm 1439 và nhanh chóng được lập làm Hoàng thái tử. Nhờ có con trai làm Thái tử, bà ban đầu được phong làm Phi. Tuy nhiên, do những tranh chấp quyền lực trong hậu cung, bà bị cho là ỷ sủng sinh kiêu, thiên tư kiêu ngạo và ức hiếp người trong cung; cũng từng có ý kiến cho rằng việc thất sủng của bà là do âm mưu của Nguyễn Thần phi nhưng không có chứng cứ xác thực.
Năm 1440, khi Thái Tông bắt đầu sủng ái Nguyễn Thần phi, Dương phi bị giáng xuống làm Chiêu nghi, rồi tiếp tục bị giáng làm thứ nhân. Một năm sau, Nguyễn Thần phi sinh hoàng tử Lê Bang Cơ, Thái Tông liền truất Lê Nghi Dân xuống tước Lạng Sơn vương và lập Bang Cơ làm Hoàng thái tử. Cuối cùng, bà cùng con trai bị lưu đày lên Lạng Sơn.
Sau án "Lệ Chi viên", gia đình Nguyễn Trãi bị tru di tam tộc, Dương Thị Bí không muốn tiếp tục sống nơi kinh thành nên trở về điền ấp của gia đình anh trai tại trang Cá Chử, tổng Kê Sơn, huyện Đồng Lại, phủ Tân An (nay là xã Vinh Quang, huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng). Tại đây bà để tang chồng và sống cuộc đời dân dã, kể cả khi con trai lên ngôi cũng không trở lại kinh đô. Bà qua đời ngày 15 tháng 2 năm Hồng Đức thứ 12 (1481), hưởng thọ 61 tuổi.[cần dẫn nguồn]
Khi bà mất, vua Lê Thánh Tông cho tổ chức tang lễ theo nghi thức dành cho bậc quyền quý, cấp tiền xây lăng mộ, ban ba mẫu ruộng dùng cho việc thờ cúng và cấp 100 phiến gỗ lim để dựng từ đường họ Dương. Phần mộ của bà sau đó được hậu duệ cùng người dân trang Cá Chử gìn giữ, tu tạo cho tới thời kỳ bao cấp.[cần dẫn nguồn]
An táng
Năm 1977 Viện Khảo cổ học Việt Nam đã tiến hành khai quật mộ bà tại giữa thôn Nhân Giả, xã Vinh Quang, huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng: Quan tài bằng gỗ ngọc am, trong quan tài có mũ cánh chuồn của vua ban, đai mạng và đồ nữ trang y phục, phẩm phục bằng tơ lụa, các cổ vật theo hình chim lạc Việt, các hình con vật như Tứ qúy Linh Quy, long mã hình nhân người ngựa. Đặc biệt có đôi nụ hồng nhân bằng vàng hình quả bầu nặng 11.58 gam, trên thi hài còn có lá trầu vàng và quả cau vàng.
Bên ngoài quan tài có gỗ bản to 20 x 20 x 220 centimet bằng gỗ trầm hương. Để bảo quản thi hài bên trong đổ các hoa bỏng ngọc thực và bông sợi chống thấm. Nắp ngoài là lớp hợp chất bằng giấy nện vỏ sò (đường mía giấy bùi) chất liệu tinh xảo kết keo khép kín ngôi mộ dài 30 centimet, ngoài ra còn đổ đất sét dài 15 mét rộng 10 mét, cao 1.5 mét. Sau đó thi hài bà được di dời an táng tại một khu riêng của nghĩa trang thôn Nhân Giả, xã Vinh Quang.
Xem thêm
Tham khảo
Chú thích
Trang Bản mẫu:Tham khảo/styles.css không có nội dung.
- ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
Liên kết ngoài
- Hậu vận của bà hoàng cậy được vua yêu Lỗi Lua trong package.lua tại dòng 80: module 'Module:Ngày chuẩn' not found.
Lỗi Lua trong package.lua tại dòng 80: module 'Mô đun:Navbox/configuration' not found.