Jean Grey

"Jean Gray" đổi hướng tới đây. Đối với nữ diễn viên người Anh, xem Vivean Gray.

Jean Grey
Tập tin:JeanGreyPhoenix.png Jean Grey vai Phoenix trong Astonishing X-Men vol. 2, #1 (tháng 9 năm 1999), Ảnh bởi Brandon Peterson
Thông tin ấn phẩm
Nhà xuất bản	Marvel Comics
Xuất hiện lần đầu	The X-Men #1 (tháng 9 năm 1963)
Sáng tạo bởi	Stan Lee (nhà văn) Jack Kirby (nghệ sĩ)
Thông tin trong câu chuyện
Tên đầy đủ	Jean Elaine Grey-Summers
Loài	Người đột biến
Nhóm liên kết	X-Men X-Factor X-Terminators Muir Island X-Men Seven Brides Of Set Hellfire Club The Twelve Clan Rebellion
Bí danh đáng chú ý	Marvel Girl, Phoenix, Dark Phoenix, White Phoenix of the Crown, Redd Dayspring
Khả năng	Telekinesis Thần giao cách cảm Xuất hồn Khi ở trạng thái Phoenix Force, sức mạnh của Jean được phóng đại.

Jean Grey-Summers (còn được biết đến với các bí danh như Marvel Girl, Phoenix, và Dark Phoenix), là siêu anh hùng hư cấu xuất hiện trong truyện tranh Mỹ, được xuất bản bởi Marvel Comics. Được tạo bởi nhà văn Stan Lee và nghệ sĩ Jack Kirby, nhân vật lần đầu tiên xuất hiện trongThe X-Men #1 (tháng 9 năm 1963).

Jean là thành viên của nhóm dị nhân, sinh ra với khả năng siêu phàm, khả năng ngoại cảm và sức mạnh telekinetic. Sức mạnh của cô lần đầu tiên thể hiện khi chính cô nhìn thấy người bạn thời thơ ấu của mình bị xe đâm. Cô là một nhân vật quan trọng trong cuộc đời của các nhân vật khác trong Vũ trụ Marvel, chủ yếu là các X-Men, bao gồm chồng Cyclops, người cố vấn và người cha, Charles Xavier, người yêu đơn phương, Wolverine, bạn thân nhất, Storm, các con di truyền của cô, Rachel Summers, Cable, Stryfe và X-Man.

Nhân vật này đã có mặt trong phần lớn lịch sử X-Men, cô xuất hiện trong cả ba loạt phim hoạt hình X-Men và một số trò chơi video. Famke Janssen thủ vai nhân vật này trong năm phần của bộ phim X-Men. Sophie Turner thủ vai phiên bản trẻ hơn trong bộ phim X-Men: Apocalypse (2016). Turner sẽ trở lại để thủ vai nhân vật, cũng như tính cách thay thế của cô là Phoenix trong bộ phim Dark Phoenix (2019).

Năm 2006, IGN xếp hạng Jean Grey thứ 6 trong danh sách "25 X-Men hàng đầu của họ trong bốn mươi năm qua". Năm 2011, IGN xếp nhân vật ở vị trí 13 trong "top 100 anh hùng truyện tranh hàng đầu". Nhân vật Dark Phoenix được IGN xếp thứ 9 trong danh sách "100 nhân vật phản diện trong truyện tranh hay nhất mọi thời đại", thứ hạng cao nhất cho một nhân vật nữ.

Tiểu sử nhân vật hư cấu

Jean Elaine Grey là con gái thứ hai của John và Elaine Grey; cô có một người chị gái tên là Sara Grey-Bailey. Cha cô là giáo sư tại Đại học Bard ở vùng ngoại ô New York. Các số comic khắc họa về tuổi thơ của Jean cho thấy cô đã lớn lên trong một mái ấm gia đình ổn định và tràn ngập tình yêu thương. ​Năng lực đột biến của Jean – bao gồm khả năng ngoại cảm và viễn kỉ (điều khiển vật thể bằng tâm trí) – bộc phát lần đầu tiên khi người bạn thân Annie Richardson của cô bị ô tô tông tử vong. Khi đó, Jean đã kết nối tâm trí với bạn mình và cũng suýt mất mạng vì cú sốc này. Sự kiện trên khiến Jean rơi vào trạng thái hôn mê, và cô chỉ tỉnh lại sau khi cha mẹ tìm đến sự trợ giúp của Charles Xavier, một dị nhân ngoại cảm hùng mạnh. Xavier đã phong ấn khả năng ngoại cảm của Jean cho đến khi cô đủ trưởng thành để tự kiểm soát, do đó cô chỉ có thể sử dụng khả năng viễn kỉ. Đến tuổi vị thành niên, cô được Xavier chiêu mộ vào nhóm X-Men với bí danh "Marvel Girl", trở thành thành viên nữ duy nhất của đội lúc bấy giờ. Sau một số nhiệm vụ cùng X-Men, Xavier đã gỡ bỏ phong ấn tâm trí, cho phép Jean sử dụng và làm chủ hoàn toàn sức mạnh ngoại cảm của mình. Tại đây, cô bắt đầu nảy sinh tình cảm với người đồng đội Cyclops, và đây cũng là mối tình gắn bó sâu đậm nhất của cô.

Trong một nhiệm vụ khẩn cấp ngoài không gian, phi thuyền của nhóm X-Men bị hư hại nặng. Jean đã tự mình cầm lái để đưa phi thuyền trở về Trái Đất, nhưng hậu quả là cô bị phơi nhiễm bức xạ ở mức độ gây tử vong. Đứng trước ranh giới cái chết nhưng với quyết tâm cứu Cyclops và những người bạn của mình, Jean đã cầu cứu và nhận được lời hồi đáp từ một thực thể vũ trụ mang tên Phoenix Force (Thế lực Phượng Hoàng). Phoenix Force – bản thể đại diện cho toàn bộ sự sống trong vũ trụ – đã lay động trước khao khát sinh tồn và bảo vệ đồng đội của Jean. Nó tạo ra một cơ thể nhân bản để chứa đựng tâm trí của cô. Bản sao này hoàn hảo đến mức bản thân Phoenix Force cũng lầm tưởng nó chính là Jean Grey, đồng thời nó đặt cơ thể đang hấp hối của Jean thật vào một chiếc kén để chữa lành (chiếc kén này sau đó được biết đến với tên gọi Trứng Phượng Hoàng - Phoenix Egg). Phi thuyền sau đó đã rơi xuống Vịnh Jamaica, và toàn bộ các thành viên X-Men khác đều bình an vô sự.

Phoenix Force, lúc này đã tiếp quản thân phận của Jean, xuất hiện trong một bộ trang phục mới và lấy bí danh là "Phoenix". Cùng lúc đó, chiếc kén chứa cơ thể thật của Jean Grey chìm xuống đáy vịnh mà không ai hay biết. Phoenix tiếp tục sống dưới thân phận Jean Grey cùng các X-Men, kề vai sát cánh trong các nhiệm vụ và thậm chí còn góp công giải cứu vũ trụ. Tuy nhiên, trong chuỗi sự kiện "The Dark Phoenix Saga" (Saga Phượng Hoàng Bóng Tối), Phoenix bị choáng ngợp và tha hóa khi lần đầu tiếp xúc với cái ác. Nó biến đổi thành một thế lực hủy diệt tuyệt đối mang tên "Dark Phoenix", vô tình tàn sát toàn bộ sinh linh của một hệ hành tinh sau khi nuốt chửng ngôi sao của hệ hành tinh đó, đặt toàn bộ vũ trụ vào nguy cơ diệt vong. Dù vậy, phần nhân cách của Jean bên trong đã vùng lên giành lại quyền kiểm soát, và Phoenix quyết định tự sát để bảo vệ sự an toàn cho vũ trụ.

​Sau khi mượn tia phân rã để tự sát, thực thể Phoenix Force phân tán trở lại dạng nguyên thủy. Một mảnh vỡ của nó đã tìm đến Jean – lúc này vẫn đang trong kén tự chữa lành dưới đáy Vịnh Jamaica. Khi thực thể này cố gắng dung hợp, Jean cảm nhận được những ký ức chém giết đầy tàn bạo của nó dưới nhân dạng Dark Phoenix nên đã quyết liệt cự tuyệt. Bị từ chối, mảnh vỡ Phoenix chuyển hướng sang dung hợp và truyền sự sống cho một bản sao vô hồn của Jean do ác nhân Mister Sinister tạo ra. Mister Sinister tạo ra bản sao này nhằm mục đích để cô kết đôi với Cyclops, từ đó sinh ra một thế hệ dị nhân có bộ gen ưu việt. Dưới sự sắp đặt của Sinister, bản sao mang tên Madelyne Pryor (hoàn toàn không biết gì về thân phận thật của mình) đã gặp gỡ Cyclops. Hai người nảy sinh tình cảm, kết hôn và sinh được một cậu con trai là Nathan Christopher Summers. Trong khi đó, chiếc kén chứa Jean thật được nhóm Avengers và Fantastic Four trục vớt. Jean tỉnh dậy nhưng không hề có chút ký ức nào về những việc mà Phoenix hay Dark Phoenix đã làm. Các siêu anh hùng phải kể lại mọi chuyện, đồng thời cho biết cả thế giới đều đinh ninh rằng cô đã chết bấy lâu nay. Sau khi đoàn tụ với các thành viên X-Men thế hệ đầu, Jean thuyết phục họ thành lập một đội siêu anh hùng mới mang tên X-Factor và sử dụng lại bí danh "Marvel Girl".

​Về phần Madelyne, cô vô cùng phẫn nộ khi Cyclops quyết định dẫn dắt X-Factor mà bỏ bê vợ con. Dù Jean đã khuyên Cyclops quay về với gia đình, nhưng khi đến nơi, anh chỉ thấy căn nhà trống rỗng và đinh ninh rằng Madelyne đã ôm con bỏ đi. Cyclops quay lại X-Factor và tiếp tục mối quan hệ với Jean. Tuy nhiên, việc Phoenix từng mạo danh Jean, cộng với việc Cyclops từng kết hôn với Madelyne, đã tạo ra một vết nứt lớn trong niềm tin của cả hai.

​Những chuyến phiêu lưu của đội tiếp diễn và đạt đến cao trào trong chuỗi sự kiện Inferno. Madelyne tái xuất trong tình trạng gần như điên loạn. Cô tự xưng là Nữ hoàng Yêu tinh (Goblyn Queen), mang trong mình nguồn sức mạnh hắc ám nhờ một giao kèo với ác quỷ. Việc phát hiện ra bản thân chỉ là một công cụ nhân bản do Mister Sinister tạo ra đã đẩy Madelyne đến sự suy sụp hoàn toàn về mặt tâm trí. Cô lên kế hoạch hiến tế chính con trai mình để đạt được quyền năng tối thượng và kéo Địa ngục trần gian xuống Trái Đất. ​Trong nỗ lực ngăn chặn thảm họa, Jean đã sát cánh cùng các X-Men khác – những người vô cùng ngỡ ngàng và vui mừng khi thấy cô còn sống. Trong cuộc đối đầu trực diện, Madelyne đã cố gắng kết liễu cả hai. Jean chỉ có thể sống sót bằng cách hấp thụ tàn dư sức mạnh của Phoenix Force bên trong Madelyne. Tuy nhiên, cái giá phải trả là cô phải gánh chịu cả những ký ức của bản sao này lẫn ký ức của Phoenix trong thảm kịch The Dark Phoenix Saga.

​Kể từ khi hồi sinh, Jean luôn cảm thấy chênh vênh. Việc phải tiếp nhận thêm ký ức của Phoenix và Madelyne càng khiến tâm trí cô nặng nề. Do đó, khi Cyclops ngỏ lời cầu hôn, cũng như khi gặp gỡ Rachel Summers – cô con gái đến từ một dòng thời gian tương lai (người cũng mang bí danh "Phoenix" và có thể sử dụng sức mạnh này) – Jean đều khước từ. Cô cảm thấy sự hiện diện của họ như một minh chứng rằng số phận của cô đã bị định đoạt sẵn.

​Khi X-Factor sáp nhập trở lại vào X-Men, Jean gia nhập Đội Vàng do Storm lãnh đạo. Cô chủ động không dùng bất cứ bí danh nào, nên cả đội chỉ gọi cô bằng tên thật. Trải qua một thời gian, Jean dần gỡ bỏ được những khúc mắc trong lòng, chính thức đón nhận Rachel vào cuộc đời mình, và chủ động cầu hôn Cyclops. Hai người sau đó đã tổ chức đám cưới.

​Ngay trong tuần trăng mật, tâm trí của đôi vợ chồng đã bị dịch chuyển đến tương lai 2.000 năm sau để nuôi dưỡng Nathan – con trai của Cyclops, người trước đó đã được đưa tới tương lai từ lúc lọt lòng với hy vọng chữa khỏi một căn bệnh vi-rút nan y. Jean lấy danh tính giả là "Redd", còn Cyclops là "Slym". Họ cùng nhau nuôi dạy cậu bé Nathan suốt 12 năm trước khi tâm trí được đưa trở về cơ thể thực tại.

Sau khi Cyclops bị ác nhân đột biến Apocalypse thao túng và được cho là đã chết, Jean tiếp tục sát cánh cùng X-Men nhưng luôn mang trong mình nỗi đau buồn tột độ trước sự ra đi của chồng. Về sau, cô phát hiện bản thân là một dị nhân "cấp độ Omega" với tiềm năng sức mạnh vô hạn. Bắt đầu hoài nghi về cái chết của Cyclops, Jean đã nhờ đến sự giúp đỡ của Nathan Summers (lúc này là siêu anh hùng du hành thời gian "Cable") để tìm kiếm và giải thoát chồng mình khỏi sự kiểm soát của Apocalypse. ​ ​ ​

Sau khi bình phục, hai vợ chồng quay lại X-Men và tham gia công tác giảng dạy thế hệ dị nhân mới tại Học viện Xavier. Tuy nhiên, khi Jean dần khôi phục lại mối liên kết với Phoenix Force, cuộc hôn nhân của họ bắt đầu rạn nứt. Trong một lần gặp gỡ ở rừng, Jean đã bộc bạch với Wolverine về sự xa cách ngày càng lớn giữa cô và Scott. Đáp lại, Wolverine thẳng thừng gạt bỏ mọi hy vọng tiến tới của bản thân anh, khẳng định rằng mối quan hệ giữa hai người sẽ không bao giờ có kết quả, rồi bỏ đi. Về phần Cyclops, anh ngày càng cảm thấy lạc lõng khi chứng kiến quyền năng của vợ ngày một thăng tiến cùng khối lượng trách nhiệm nặng nề của cô tại học viện. Để xoa dịu sự cô đơn và những tổn thương tâm lý sau thời gian bị Apocalypse thao túng, Scott đã tìm đến dị nhân ngoại cảm Emma Frost. ​Bằng năng lực của mình, Emma đã thao túng tâm trí và tìm cách quyến rũ Scott. Jean phát hiện ra và kịp thời can thiệp, dù sau này cô nhận ra Emma thực sự có tình cảm với chồng mình. Jean cũng nhận thức rõ ràng giữa Scott và Emma chưa từng xảy ra quan hệ thể xác, mà sự việc chỉ dừng lại ở mức Emma lợi dụng điểm yếu tâm lý của Scott để quyến rũ anh thông qua liên kết ngoại cảm. ​ ​

Trong trận chiến cuối cùng với kẻ phản bội tại học viện (Xorn, một thành viên X-Men dưới vỏ bọc Magneto), Jean đã thức tỉnh và hoàn toàn làm chủ được quyền năng của Phoenix Force. Tuy nhiên, cô lại tử nạn sau một đòn tấn công chí mạng của Xorn vào phút chót. Trước lúc lâm chung, Jean trăng trối nhắn nhủ Scott hãy "tiếp tục sống". Mặc dù vậy, sau tang lễ của cô, Scott lại cự tuyệt tình cảm của Emma cũng như lời đề nghị của cô về việc cả hai cùng nhau điều hành trường học. Quyết định này vô tình đẩy dòng thời gian đến một tương lai đen tối (dystopia), nơi mầm bệnh vi khuẩn có trí tuệ "Sublime" trỗi dậy tàn sát mọi sinh linh và đe dọa trực tiếp đến quá trình tiến hóa tự nhiên. ​Tại dòng thời gian tương lai này, Jean được hồi sinh và đạt đến trạng thái cảnh giới tối cao: White Phoenix of the Crown (Phượng Hoàng Trắng). Nhờ vận dụng sức mạnh của Phoenix, cô đã tiêu diệt Sublime và xóa bỏ dòng thời gian bi kịch này bằng cách vươn sức mạnh về quá khứ, khuyên Cyclops hãy buông bỏ để bước tiếp. Sự can thiệp này đã làm thay đổi quyết định của Scott, khiến anh mở lòng đón nhận tình yêu của Emma và cùng cô gánh vác học viện. Sau khi hòa giải với Cyclops trong tâm thức, Jean dung hợp hoàn toàn với Phoenix Force và thăng hoa đến một cõi nhân sinh vĩ mô hơn mang tên "White Hot Room".

Một thời gian sau, nhiều hiện tượng ngoại cảm bất thường bắt đầu xảy ra trên toàn cầu, điển hình như ảo ảnh một con chim lửa khổng lồ phát sáng từ Mặt Trời và một vụ nổ trên Mặt Trăng. Điều này lập tức đặt X-Men trong tình trạng báo động, buộc họ phải nhanh chóng vào cuộc điều tra. Sau hàng loạt các cuộc đụng độ kỳ lạ với những kẻ thù cũ ngỡ như đã chết, nhóm X-Men đi đến một kết luận duy nhất: Phoenix Force đã trở lại Trái Đất. ​

Cùng lúc đó, việc các dị nhân ngoại cảm liên tục mất tích hoặc đổ bệnh đã thôi thúc X-Men đi kiểm tra phần mộ của Jean Grey. Khi phát hiện cỗ quan tài của người đồng đội quá cố đã trống rỗng, họ phải chạy đua với thời gian để tìm ra Phoenix trước khi nó kịp dung hợp với vật chủ mới. Thực chất, khi phiên bản Jean Grey tuổi vị thành niên (đến từ dòng thời gian khác) không còn là rào cản, thực thể vũ trụ này đã tự động hồi sinh Jean Grey trưởng thành ở hiện tại. Thế nhưng, cô lại không hề nhớ gì về quá khứ làm dị nhân và thời gian gắn bó với X-Men. Những viễn cảnh kinh hoàng từ tiền kiếp liên tục hiện về khiến tâm trí Jean trở nên hoảng loạn, không thể phân biệt ranh giới giữa thực và ảo. ​Trong lúc Jean đang nằm gọn bên trong một vật thể giống như Trứng Phượng Hoàng, nhóm X-Men đặt giả thuyết rằng những hiện tượng ngoại cảm bất thường kia chính là tiếng kêu cứu từ tiềm thức của cô, và họ phải bằng mọi giá ngăn chặn Phoenix dung hợp với người đồng đội cũ. Nhờ sự dẫn dắt của Old Man Logan (Wolverine từ tương lai), Jean Grey đã nhớ lại thân phận thực sự, cũng như biết được số phận của gia đình và bạn bè cô, trong đó có Cyclops. Khi đối diện trực diện với Phoenix Force, Jean cuối cùng đã thuyết phục thành công thực thể này ngừng việc hồi sinh cô lại và buông tha cho cô. Được sống lại với tư cách là chính mình một lần nữa, Jean đoàn tụ cùng bạn bè, trong khi Phoenix Force quay trở về khoảng không vũ trụ bao la.

Liên kết ngoài

• Phoenix (Jean Grey) tại wiki vũ trụ Marvel
• The Jean Grey Podcast: Jean Grey and the Dark Phoenix Saga as a metaphor, discussed academically
• UncannyXmen.net Spotlight on Phoenix