Như Xuân (huyện)
 |
|
Như Xuân
|
|||
|---|---|---|---|
| Huyện | |||
| Hành chính | |||
| Quốc gia |  Việt Nam | ||
| Vùng | Bắc Trung Bộ | ||
| Tỉnh | Thanh Hóa | ||
| Lịch sử hình thành | |||
| Giải thể | 16 tháng 6 năm 2025 | ||
| Địa lý | |||
| Tọa độ: 19°35′55″B 105°20′22″Đ / 19,59861°B 105,33944°Đ | |||
| |||
| Diện tích | 721,72 km²[1] | ||
| Dân số (2022) | |||
| Tổng cộng | 76.827 người[1] | ||
| Thành thị | 10.072 người (13,11%) | ||
| Nông thôn | 66.755 người (86,89%) | ||
| Mật độ | 106 người/km² | ||
| Dân tộc | Thái, Kinh, Thổ, Mường,... | ||
| Khác | |||
| Mã hành chính | 402[2] | ||
| Mã bưu chính | 425xx | ||
| Biển số xe | 36-K3/AX | ||
Bản mẫu:Thông tin đơn vị hành chính Việt Nam/cat
Như Xuân là một huyện miền núi cũ nằm ở phía tây nam tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.
Địa lý
Huyện Như Xuân nằm ở phía tây nam tỉnh Thanh Hóa, có vị trí địa lý:
- Phía bắc giáp huyện Thường Xuân
- Phía đông giáp huyện Như Thanh
- Phía tây giáp huyện Quỳ Châu, tỉnh Nghệ An
- Phía nam giáp huyện Nghĩa Đàn, tỉnh Nghệ An.
Huyện Như Xuân có diện tích tự nhiên 721,72 km²,[1] dân số năm 2019 là 66.240 người, mật độ dân số đạt 92 người/km²;[3] dân số năm 2022 là 76.827 người, mật độ dân số đạt 106 người/km².[1]
Trên địa bàn huyện có 4 dân tộc sinh sống chủ yếu gồm: Thái, Kinh, Thổ, Mường. Dân cư sống dọc theo quốc lộ 45 và đường Hồ Chí Minh.
Lịch sử
Sau năm 1954, huyện Như Xuân có 12 xã: Bình Lương, Cán Khê, Mậu Lâm, Phú Nhuận, Phượng Nghi, Quảng Dạ, Thanh Kỳ, Thượng Ninh, Vĩnh Hòa, Xuân Du, Yên Cát, Yên Thọ.[cần dẫn nguồn]
Ngày 4 tháng 9 năm 1964, Bộ Nội vụ ban hành Quyết định số 232-NV.[4] Theo đó:
- Chia xã Quảng Dạ thành 2 xã Xuân Bình, Xuân Thái
- Chia xã Thanh Quân thành 3 xã Thanh Lâm, Thanh Phong, Thanh Quân
- Tách xóm Đá Quai thuộc xã Phượng Nghi về xã Vĩnh Hòa; chia xã Vĩnh Hòa thành 3 xã Hải Vân, Xuân Phúc, Xuân Khang
- Tách xóm Chuối và xóm Đoàn Thịnh thuộc xã Bình Lương về xã Yên Cát; chia xã Yên Cát thành 3 xã Cát Vân, Hóa Quỳ, Yên Lễ.[cần dẫn nguồn]
Ngày 15 tháng 3 năm 1969, thành lập thị trấn nông trường Bãi Trành.[5]
Ngày 29 tháng 8 năm 1980:[6]
- Chia xã Yên Thọ thành 2 xã: Yên Thọ và Yên Lạc
- Chia xã Thanh Kỳ thành 2 xã: Thanh Kỳ và Phú Sơn
- Chuyển xã Phú Sơn về huyện Tĩnh Gia quản lý.
Ngày 2 tháng 10 năm 1981, chia xã Hóa Quỳ thành 2 xã: Hóa Quỳ và Xuân Quỳ.[7]
Ngày 14 tháng 12 năm 1984:[8]
- Chia xã Thanh Kỳ thành 2 xã: Thanh Kỳ và Thanh Tân
- Chia xã Thanh Lâm thành 2 xã: Thanh Lâm và Thanh Xuân.
Ngày 29 tháng 2 năm 1988:[9]
- Chia xã Hải Vân thành 2 xã: Hải Long và Hải Vân
- Chia xã Xuân Phúc thành 2 xã: Xuân Phúc và Phúc Đường.
Ngày 14 tháng 9 năm 1989:[10]
- Thành lập thị trấn Yên Cát (thị trấn huyện lỵ huyện Như Xuân) trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Yên Lễ
- Chia xã Bình Lương thành 2 xã Bình Lương, Tân Bình
- Chia xã Cán Khê thành 2 xã Cán Khê, Xuân Thọ
- Chia xã Cát Vân thành 2 xã Cát Vân, Cát Tân
- Chia xã Thanh Quân thành 2 xã Thanh Quân, Thanh Sơn.[cần dẫn nguồn]
Cuối năm 1995, huyện Như Xuân có thị trấn Yên Cát, thị trấn nông trường Bãi Trành và 30 xã: Bình Lương, Cán Khê, Cát Tân, Cát Vân, Hải Long, Hải Vân, Hóa Quỳ, Mậu Lâm, Phú Nhuận, Phúc Đường, Phượng Nghi, Tân Bình, Thanh Kỳ, Thanh Lâm, Thanh Phong, Thanh Quân, Thanh Sơn, Thanh Tân, Thanh Xuân, Thượng Ninh, Xuân Bình, Xuân Du, Xuân Khang, Xuân Phúc, Xuân Quỳ, Xuân Thái, Xuân Thọ, Yên Lạc, Yên Lễ, Yên Thọ.
Ngày 18 tháng 11 năm 1996, tách 16 xã: Thanh Kỳ, Thành Tân, Xuân Thái, Yên Lạc, Yên Thọ, Xuân Phúc, Phúc Đường, Xuân Thọ, Xuân Khang, Hải Long, Phú Nhuận, Mậu Lâm, Phượng Nghi, Xuân Du, Cán Khê và Hải Vân thành lập huyện Như Thanh. Huyện Như Xuân còn lại 1 thị trấn và 14 xã.[11]
Ngày 5 tháng 8 năm 1999, thành lập xã Thanh Hòa trên cơ sở 9.187 ha diện tích tự nhiên và 1.813 nhân khẩu của xã Thanh Phong.[12]
Ngày 9 tháng 1 năm 2004, giải thể thị trấn nông trường Bãi Trành để thành lập 2 xã Bãi Trành và Xuân Hòa.[13]
Ngày 16 tháng 10 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2019).[14] Theo đó:
- Sáp nhập xã Yên Lễ vào thị trấn Yên Cát
- Sáp nhập xã Xuân Quỳ vào xã Hóa Quỳ.
Sau sắp xếp, huyện Như Xuân có 1 thị trấn và 15 xã.
| Xã, thị trấn thuộc huyện Như Xuân trước khi huyện bị giải thể | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Nguồn: Phương án tổng thể sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã giai đoạn 2023 - 2025 của tỉnh Thanh Hóa[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ngày 16 tháng 6 năm 2025, huyện Như Xuân bị giải thể do bỏ cấp huyện. Theo Nghị quyết số 1686/NQ-UBTVQH15[15] của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
- Sáp nhập thị trấn Yên Cát và xã Tân Bình thành xã Như Xuân
- Sáp nhập 3 xã Cát Tân, Cát Vân, Thượng Ninh thành xã Thượng Ninh
- Sáp nhập 3 xã Xuân Hòa, Bãi Trành, Xuân Bình thành xã Xuân Bình
- Sáp nhập 2 xã Bình Lương, Hóa Quỳ thành xã Hóa Quỳ
- Sáp nhập 3 xã Thanh Hòa, Thanh Lâm, Thanh Phong thành xã Thanh Phong
- Sáp nhập 3 xã Thanh Sơn, Thanh Xuân, Thanh Quân thành xã Thanh Quân.
Kinh tế
- Tốc độ tăng trưởng GDP của Như Xuân là 7,6%/năm.
- Thu nhập bình quân đầu người: 642 USD/năm.
- Cơ cấu kinh tế: nông - lâm nghiệp 64%; công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp 15%; dịch vụ - thương mại 21%.
Du lịch
Như Xuân có nhiều địa điểm du lịch như thác Đồng Quan, chùa Yên Cát (Chùa Di Lạc), Đền Chín Gian, thác Cổng trời.
Giáo dục
Toàn huyện có 3 trường có cấp học trung học phổ thông: Trường THPT Như Xuân, Trường THPT Như Xuân II, Trường THCS&THPT Như Xuân.[16]
Địa phương kết nghĩa
- Huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa[17]
- huyện Nghĩa Đàn, tỉnh Nghệ An[18]
- Huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam.[19][20]
Tham khảo
- ^ a ă â b c Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa (ngày 22 tháng 1 năm 2024). "Phương án số 25/PA-UBND tổng thể sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã giai đoạn 2023 - 2025 của tỉnh Thanh Hóa" (PDF). Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 24 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2023.
- ^ Cục Thống kê. "Đơn vị hành chính". Trang Thông tin điện tử Cục Thống kê. Truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2026.
- ^ Tổng cục Thống kê (ngày 20 tháng 4 năm 2020). "Kết quả toàn bộ Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019" (PDF). Nhà xuất bản Thống kê. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 16 tháng 8 năm 2022. Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2022.
- ^ Quyết định số 232-NV ngày 04/9/1964 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ.
- ^ Quyết định số 128-NV ngày 15 tháng 3 năm 1969 của Bộ Nội vụ về việc thành lập Thị trấn nông trường Bãi Trành trực thuộc huyện Như Xuân tỉnh Thanh Hoá.
- ^ "Quyết định 278-CP năm 1980 về việc điều chỉnh địa giới một số xã thuộc tỉnh Thanh Hóa".
- ^ Quyết định số 102-HĐBT năm 1981
- ^ Quyết định 163-HĐBT năm 1984 về việc phân vạch địa giới xã, thị trấn thuộc tỉnh Thanh Hóa
- ^ Quyết định 19-HĐBT năm 1988 về việc phân vạch địa giới một số xã của các huyện Như Xuân và Quan Hóa thuộc tỉnh Thanh Hóa
- ^ Quyết định số 124-HĐBT ngày 14/9/1989 của Hội đồng Bộ trưởng.
- ^ Nghị định 72-CP năm 1996 về việc điều chỉnh địa giới hành chính các huyện Quan Hoá, Như Xuân, Đông Sơn, Thiệu Yên thuộc tỉnh Thành Hóa
- ^ "Nghị định 65/1999/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính để thành lập xã, thị trấn thuộc các huyện Quan Sơn, Mường Lát, Như Xuân và Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa".
- ^ Chính phủ (ngày 9 tháng 1 năm 2004). "Nghị định số 15/2004/NĐ-CP năm 2004 về việc giải thể thị trấn nông trường để thành lập xã, thị trấn thuộc các huyện Ngọc Lặc, Thạch Thành, Cẩm Thủy, Như Xuân, Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa". Thư viện Pháp luật. Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2021.
- ^ "Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 năm 2019 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa".
- ^ Ủy ban Thường vụ Quốc hội (ngày 16 tháng 6 năm 2025). "Nghị quyết số 1686/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Thanh Hóa năm 2025". Cổng Thông tin điện tử Quốc hội. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 7 năm 2025. Truy cập ngày 27 tháng 6 năm 2025.
- ^ Đỗ Thị Phương (ngày 12 tháng 11 năm 2020). "Trường THPT Như Xuân: 40 năm xây dựng và trưởng thành". Báo Thanh Hóa điện tử. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 5 năm 2024. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2024.
- ^ Thanh Quý (ngày 22 tháng 1 năm 2024). "Huyện Hoằng Hóa thăm và tặng quà huyện Như Xuân - đơn vị kết nghĩa với huyện nhân tết Nguyên đán Giáp Thìn 2024". Cổng thông tin điện tử huyện Hoằng Hóa. Bản gốc lưu trữ ngày 31 tháng 8 năm 2025. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2025.
- ^ Thu Hiền; Minh Thái (ngày 17 tháng 4 năm 2024). "Huyện Nghĩa Đàn gặp mặt huyện kết nghĩa Như Xuân (Thanh Hóa)". Cổng thông tin điện tử huyện Nghĩa Đàn. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 4 năm 2025. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2025.
- ^ Phan Nga (ngày 29 tháng 5 năm 2023). "Lễ kết nghĩa giữa huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hóa và huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam". Báo Thanh Hóa điện tử. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 5 năm 2023. Truy cập ngày 30 tháng 5 năm 2023.
- ^ Alăng Ngước (ngày 29 tháng 5 năm 2023). "Tây Giang ký kết kết nghĩa với huyện Như Xuân (Thanh Hóa)". Báo Quảng Nam điện tử. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 5 năm 2023. Truy cập ngày 30 tháng 5 năm 2023.
Xem thêm
- Trang thông tin điện tử huyện Như Xuân. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 6 năm 2025 tại Wayback Machine.
| Thị trấn (1) | Yên Cát (huyện lỵ) |  |
|---|---|---|
| Xã (15) | Bãi Trành · Bình Lương · Cát Tân · Cát Vân · Hóa Quỳ · Tân Bình · Thanh Hòa · Thanh Lâm · Thanh Phong · Thanh Quân · Thanh Sơn · Thanh Xuân · Thượng Ninh · Xuân Bình · Xuân Hòa | |