Bước tới nội dung

Sam Harris

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Sam Harris
Harris vào năm 2016
Harris vào năm 2016
SinhSamuel Benjamin Harris
9 tháng 4, 1967 (59 tuổi)
Los Angeles, California, Hoa Kỳ
Nghề nghiệp
Giáo dục
Chủ đềThần kinh học; triết học; tôn giáo; tâm linh; đạo đức học; chính trị
Giải thưởng nổi bật
Phối ngẫu
Annaka Gorton (cưới 2004)
Con cái2
Chữ ký
Tập tin:Sam Harris signature.svg
Thời kỳTriết học đương đại
VùngTriết học phương Tây
Luận vănThe moral landscape: How science could determine human values (2009)
Tư vấn tiến sĩMark Cohen
Website
samharris.org

Samuel Benjamin Harris (sinh ngày 9 tháng 4 năm 1967) là một nhà thần kinh học, triết gia, tác giả và người dẫn chương trình podcast người Mỹ. Các tác phẩm của ông xoay quanh nhiều chủ đề đa dạng, bao gồm tính lý trí, tôn giáo, đạo đức học, ý chí tự do, chủ nghĩa quyết định, thần kinh học, thiền định, chất tâm thần, triết học tinh thần, chính trị, khủng bố và trí tuệ nhân tạo. Harris trở nên nổi tiếng nhờ những quan điểm chỉ trích tôn giáo, và ông được biết đến là một trong "Tứ kỵ sĩ" của phong trào Tân vô thần, cùng với Richard Dawkins, Christopher Hitchens và Daniel Dennett.

Cuốn sách đầu tay của Harris, The End of Faith (2004), đã đoạt Giải PEN/Martha Albrand cho Tác phẩm phi hư cấu đầu tay và giữ vị trí trong danh sách sách bán chạy nhất của The New York Times suốt 33 tuần. Kể từ đó, ông đã viết thêm sáu cuốn sách khác: Letter to a Christian Nation (2006); The Moral Landscape: How Science Can Determine Human Values (2010); bài luận Lying (2011); cuốn sách ngắn Free Will (2012); Waking Up: A Guide to Spirituality Without Religion (2014); và cuốn Islam and the Future of Tolerance: A Dialogue (2015) viết chung với tác giả người Anh Maajid Nawaz. Các tác phẩm của ông đã được dịch ra hơn 20 ngôn ngữ.

Từ tháng 9 năm 2013, Harris là người dẫn chương trình cho podcast Making Sense (ban đầu có tên là Waking Up). Ông cũng ra mắt một ứng dụng thiền mang tên Waking Up nhằm quảng bá các phương pháp thực hành chánh niệm mang tính thế tục. Harris từng tranh luận về tôn giáo với nhiều nhân vật nổi tiếng, bao gồm Reza Aslan, David Wolpe, Robert Wright, Rick Warren, William Lane Craig, Jordan Peterson và Deepak Chopra. Một số nhà phê bình cho rằng các bài viết và phát ngôn công khai của Harris về Hồi giáo mang tính chất bài Hồi giáo; tuy nhiên, Harris và những người ủng hộ ông phủ nhận cáo buộc này, cho rằng cái mác đó đôi khi bị lạm dụng để dập tắt các ý kiến chỉ trích.

Quan điểm tôn giáo

Tôn giáo

Harris nhìn chung là một người chỉ trích tôn giáo và được coi là một nhân vật hàng đầu trong phong trào Tân vô thần. Ông đặc biệt phản đối những gì ông gọi là niềm tin giáo điều, và cho rằng: "Giả vờ biết những điều mình không biết là sự phản bội lại khoa học – vậy mà đó lại là mạch máu nuôi sống tôn giáo."[SH 1] Mặc dù được cho là người phản đối tôn giáo nói chung và các hệ thống niềm tin của chúng, Harris tin rằng không phải mọi tôn giáo đều giống nhau.[1] Ông thường dẫn chứng bản chất bất hại (phi bạo lực) của Kỳ Na giáo[2] để đối lập với Hồi giáo,[3] đồng thời lập luận rằng những khác biệt trong giáo lý và kinh điển mới là chỉ dấu chính quyết định giá trị của một tôn giáo.[SH 2][4]

Harris thường ghi nhận một số khía cạnh tích cực của tư tưởng Phật giáo, đặc biệt là mối liên hệ với thiền định, chẳng hạn như việc Phật giáo nhấn mạnh rằng hành vi và ý định của một người có tác động trực tiếp đến tâm trí, và để đạt được hạnh phúc, người ta cần nỗ lực nhằm "vượt qua nỗi sợ hãi và hận thù" đồng thời "tối đa hóa tình yêu thương và lòng trắc ẩn".[4] Vào năm 2019, khi thảo luận về cuốn sách Waking Up: Searching for Spirituality Without Religion của mình, Harris lưu ý rằng phương Tây có thể học hỏi được nhiều điều từ phương Đông về các truyền thống thiền định trong Ấn Độ giáo và Phật giáo,[1] mặc dù ông cho rằng thiền định hoàn toàn có thể được thực hành mà không cần đến bất kỳ niềm tin tôn giáo truyền thống nào.[5]

Harris nhấn mạnh rằng các tôn giáo không hề giống nhau và nếu có bất kỳ tôn giáo nào có thể được coi là "tôn giáo của hòa bình" thì đó không phải là Hồi giáo, mà là Kỳ Na giáo,[3][2][4] một tôn giáo xuất hiện ở Ấn Độ cùng thời kỳ với Phật giáo và lấy bất hại làm giáo lý cốt lõi.[4] Ông nhấn mạnh rằng để trở thành một tín đồ Kỳ Na giáo chân chính, người đó phải ăn chay và theo chủ nghĩa hòa bình, thậm chí các tu sĩ Kỳ Na giáo còn đeo khẩu trang để tránh hít phải bất kỳ sinh vật sống nào.[4][2] Tuy nhiên, ông cũng lập luận rằng ngay cả Kỳ Na giáo cũng có những vấn đề riêng, khi các tín đồ tin vào những điều dựa trên bằng chứng không đầy đủ, dẫn đến một số giáo điều tôn giáo nhất định.[4] Harris đã tham gia vào nhiều cuộc tranh luận về tôn giáo, bao gồm cả các cuộc đối thoại với Robert Wright,[6] Andrew Sullivan[7] David Wolpe,[8] Reza Aslan,[9] và Jordan Peterson.[10]

Kitô giáo

Harris chỉ trích phe cánh hữu Kitô giáo trên chính trường Mỹ khi cho rằng họ kéo sự tập trung chính trị vào những "vấn đề giả tạo" như vấn đề hôn nhân đồng giới".[11] Ông cũng chê các lý lẽ triết học mà người Kitô giáo dùng để chứng minh Thiên Chúa có thật — như ý tưởng "bước nhảy đức tin" hay "vụ cược Pascal" (do hai nhà tư tưởng Blaise Pascal và Søren Kierkegaard đưa ra). Harris so sánh những lý lẽ này với một trò lừa đảo kiểu Ponzi — tức là nghe có vẻ hợp lý lúc đầu, nhưng thực chất không có nền tảng vững chắc, giống như mô hình lừa đảo tài chính vậy.[12] Ngoài ra, Harris cũng không đồng tình với dòng Kitô giáo "tự do" (cởi mở, hiện đại hơn) — được đại diện bởi nhà thần học Paul Tillich. Ông cho rằng dù nhóm này nói là dựa vào Kinh Thánh, nhưng thực ra tư tưởng của họ lại chịu ảnh hưởng nhiều từ các quan điểm thế tục (không tôn giáo) hiện đại. Theo Harris, điều này vô tình tạo ra một "bức màn" giúp che giấu, bảo vệ cho những người theo tư tưởng cực đoan, bảo thủ trong tôn giáo.[11]

Harris đặc biệt gay gắt với Giáo hội Công giáo khi nhận định rằng "Giáo hội Công giáo bận tâm đến việc cấm tránh thai hơn là ngăn chặn nạn cưỡng hiếp trẻ em".[3] Vào tháng 5 năm 2010, Harris cùng với Richard Dawkins, Christopher Hitchens và quỹ Project Reason của mình đã kêu gọi tước bỏ "quyền miễn trừ ngoại giao" của Vatican, dẫn chứng từ hàng loạt bê bối lạm dụng tình dục của các giáo sĩ và thái độ dung túng từ phía Giáo hội.[SH 3] Trước đó, vào tháng 4 năm 2007, Harris từng có cuộc tranh luận với mục sư Phúc âm Rick Warren trên tạp chí Newsweek.[13] Đến tháng 4 năm 2011, ông tiếp tục tranh luận với nhà triết học Kitô giáo William Lane Craig về việc liệu có thể tồn tại một nền đạo đức khách quan mà không cần đến Thiên Chúa hay không.[14]

Hồi giáo

Vào năm 2006, Harris từng mô tả Hồi giáo là một thứ tôn giáo "gồm toàn những thành phần cực đoan chứ không có cốt lõi ôn hòa".[SH 4] Ông viết trong cuốn The End of Faith rằng "giáo lý Hồi giáo... đại diện cho một mối nguy hiểm đặc biệt đối với tất cả chúng ta". Ông lập luận rằng cuộc chiến chống khủng bố thực chất là cuộc chiến chống lại Hồi giáo.[15] Đến năm 2007, trong cuộc tranh luận nổi tiếng mang tên "Tứ kỵ sĩ", Harris đã đặt câu hỏi cho các nhà vô thần đồng nghiệp là Hitchens, Dawkins và Dennett: "Mọi người có nghĩ rằng với tư cách là những nhà phê bình tôn giáo, chúng ta có nghĩa vụ phải công bằng khi chỉ trích mọi tôn giáo không? Hay chúng ta nên coi các đạo giống như một dải màu sắc từ đậm đến nhạt: có đạo rất gay gắt và dễ gây xung đột (như Hồi giáo) nằm ở một đầu, còn những đạo cực kỳ hiền lành và chỉ yêu hòa bình (như người Amish hay tín đồ Kỳ Na giáo) lại nằm ở đầu bên kia? Đây là những sự khác biệt rất rõ ràng ngoài đời thực mà chúng ta phải nhìn nhận một cách nghiêm túc."[16]

Vào năm 2014, Harris tuyên bố ông coi Hồi giáo là tôn giáo "đặc biệt hiếu chiến và thù địch với các chuẩn mực của đối thoại dân sự", bởi nó chứa đựng những gì ông gọi là "các ý tưởng tồi tệ, được duy trì vì những lý do sai lầm, dẫn đến những hành vi xấu xa."[SH 2] Năm 2015, Harris và nhà hoạt động Hồi giáo thế tục Maajid Nawaz đã đồng sáng tác cuốn Islam and the Future of Tolerance.[17] Trong cuốn sách này, Harris lập luận rằng thuật ngữ bài Hồi giáo (Islamophobia) là một "meme độc hại", một cái mác ngăn cản mọi cuộc thảo luận về mối đe dọa từ Hồi giáo.[15] Vào năm 2020, Jonathan Matusitz, Phó giáo sư tại Đại học Trung Florida, đã mô tả Harris là "người đi đầu của phe cánh tả phản Jihad".[18] Harris cũng từng phản đối Sắc lệnh hành pháp 13769 nhằm hạn chế người tị nạn từ các nước có đa số dân theo đạo Hồi nhập cảnh vào Mỹ, với lý do sắc lệnh này "vô đạo đức trước hoàn cảnh của người tị nạn... và chắc chắn sẽ không đem lại hiệu quả trong việc ngăn chặn sự lan rộng của chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan".[SH 5]

Sau cuộc tranh luận nảy lửa và gây bão truyền thông trên truyền hình Mỹ (chương trình Real Time with Bill Maher năm 2014) với nam diễn viên Ben Affleck — người đã chỉ trích Sam Harris là "phân biệt chủng tộc" khi Harris phê phán Hồi giáo, ông đã viết một bài luận dài để giải thích rõ quan điểm của mình. Ông viết: "Sự chỉ trích của tôi đối với Hồi giáo là sự chỉ trích nhắm vào các niềm tin và hệ quả của chúng — nhưng những người bạn thuộc phe tự do (liberals) của tôi lại reflexively (đương nhiên) coi đó là biểu hiện của sự bất bao dung đối với con người. [...] Họ từ chối chấp nhận những bằng chứng rõ ràng rằng một số lượng lớn người Hồi giáo đang tin vào những điều nguy hiểm về dị giáo, bỏ đạo, báng bổ, thánh chiến và tử vì đạo."[19]

Tâm linh

Harris cho rằng việc tìm kiếm những trạng thái tâm lý cốt lõi của tôn giáo hoàn toàn không có gì là phi lý. Ông khẳng định: "Lòng trắc ẩn, sự kinh ngạc, sự tận tâm và cảm giác hòa mình làm một chắc chắn là những trải nghiệm quý giá nhất của con người", và nói thêm:[SH 6]

Mọi giá trị cao đẹp mà người ta tìm thấy ở tôn giáo đều có thể đạt được một cách trung thực hơn, mà không cần bám víu vào những điều thiếu bằng chứng. Phần còn lại của tôn giáo chỉ là sự tự huyễn hoặc được thêu dệt hoa mỹ.

— Sam Harris (15 tháng 3 năm 2007), SamHarris.org

Harris bác bỏ quan điểm cho rằng tâm linh và tính lý trí đối nghịch nhau. Thay vào đó, ông chọn con đường trung dung: kết hợp tâm linh với khoa học và loại bỏ tôn giáo.[20] Ông cho rằng nên giải thích tâm linh bằng các góc nhìn khoa học như thần kinh học và tâm lý học.[20] Theo ông, khoa học có thể chỉ ra cách tối ưu hóa hạnh phúc của con người, dù nó chưa thể giải đáp hết mọi câu hỏi về bản chất của sự sống — những điều mà ông tin rằng ta có thể tự cảm nhận trực tiếp qua trải nghiệm cá nhân.[20] Góc nhìn tâm linh của ông hoàn toàn không cần đến niềm tin vào Thượng đế.[21]

Trong cuốn sách Waking Up: A Guide to Spirituality Without Religion (2014), Harris kể về trải nghiệm thực hành Đại viên mãn (một phương pháp thiền của Phật giáo Tây Tạng) và khuyên mọi người nên thử.[20]. Ông cho rằng cái gọi là "bản ngã" hay "cái tôi" thực ra chỉ là ảo tưởng, và mục đích thực sự của tâm linh là giúp ta nhận ra điều đó. Khi rũ bỏ được ảo tưởng này, chúng ta sẽ sống hạnh phúc hơn và hiểu rõ bản chất ý thức của chính mình — một góc nhìn rất trùng khớp với tư tưởng cốt lõi của đạo Phật.[20][22] Harris nhấn mạnh hành trình này hoàn toàn dựa vào việc tự mình trải nghiệm và kiểm chứng chứ không cần đến đức tin.[20][1]

Khi biết cách thiền, bạn sẽ nhận ra một lối thoát khác: đó là tỉnh thức và sống trọn vẹn với từng khoảnh khắc trôi qua, từ đó giải thoát bản thân khỏi những nỗi khổ niềm đau thường nhật.

— Sam Harris (tháng 2 năm 2019), The Guardian

Khoa học và đạo đức

Harris cho rằng sự hạnh phúc và an lạc của các sinh vật có ý thức chính là nền tảng của đạo đức. Trong cuốn The Moral Landscape, ông lập luận rằng về mặt nguyên tắc, khoa học hoàn toàn có thể giải đáp các câu hỏi đạo đức và giúp tối đa hóa sự hạnh phúc này.[3] Harris cũng chỉ trích chủ nghĩa tương đối văn hóa và chủ nghĩa tương đối đạo đức khi cho rằng các tư tưởng này ngăn cản chúng ta đưa ra những phán xét khách quan về các hủ tục gây hại rõ ràng cho con người, ví dụ như tục cắt âm vật ở phụ nữ. Ông khẳng định khoa học có thể chứng minh những tác động tiêu cực của các hủ tục này đối với đời sống con người, và việc né tránh phán xét chúng chẳng khác nào tự nhận mình hoàn toàn mù tịt về những điều thực sự mang lại hạnh phúc cho nhân loại.[3]

Ý chí tự do

Xem thêm: Thần kinh học về ý chí tự do

Harris cho rằng ý niệm về ý chí tự do là hoàn toàn mâu thuẫn và "không thể tồn tại trong bất kỳ thực tế nào".[23] Trong cuốn sách cùng tên Free Will, ông viết rằng ngành khoa học não bộ đã "vạch trần con người thực chất chỉ là những con rối bị điều khiển bởi các phản ứng sinh hóa".[24] Triết gia Daniel Dennett nhận định rằng tác phẩm của Harris đã bác bỏ thành công cách hiểu thông thường về ý chí tự do, nhưng lại thất bại trong việc phản biện góc nhìn của chủ nghĩa tương thích (quan điểm cho rằng tự do và tất định có thể song hành). Dennett đánh giá cao cuốn sách vì nó phản ánh tư duy của nhiều nhà khoa học kiệt xuất, nhưng phê phán rằng tác phẩm này giống như "một 'bảo tàng lỗi sai' đúng nghĩa" và nhắn nhủ "Harris cùng những người khác cần phải tìm hiểu thấu đáo hơn nếu muốn bàn luận về những tư tưởng sâu sắc nhất của chủ đề này."[25]

Quan điểm chính trị

Harris tự nhận mình là một người theo chủ nghĩa tự do.[26] Ông đăng ký bầu cử với tư cách là đảng viên Đảng Dân chủ,[27] và chưa từng bỏ phiếu cho Đảng Cộng hòa trong các kỳ bầu cử tổng thống.[28] Ông cũng bày tỏ sự ủng hộ đối với hôn nhân đồng giới và việc phi hình sự hóa ma túy.[SH 7]

Chỉ trích chính quyền George W. Bush

Harris thường xuyên lên tiếng phê phán George W. Bush vì vị tổng thống này ủng hộ thuyết thiết kế thông minh và có xu hướng ủng hộ Kitô giáo.[29][30] Trong một bài bình luận trên tờ Los Angeles Times năm 2006, Harris bày tỏ sự đồng tình với phần lớn các ý kiến chỉ trích chính quyền Bush về cuộc chiến tranh Iraq, đồng thời ủng hộ mọi lời phê phán nhắm vào chính sách tài khóa cũng như thái độ đối xử với khoa học của chính quyền này. Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn cho rằng cánh tự do đang "xa rời thực tế một cách nguy hiểm" trước hiểm họa từ chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan.[31] Dù lên án việc lạm dụng nhục hình của chính quyền Bush tại Abu Ghraib và vịnh Guantánamo, Harris lại lập luận rằng việc tra tấn vẫn có thể chấp nhận được về mặt lý trí trong một vài trường hợp đặc biệt.[32][33]

Kinh tế

Harris ủng hộ việc tăng thuế đối với người giàu và giảm chi tiêu của chính phủ. Ông từng chỉ trích các tỷ phú như Bill Gates và Warren Buffett vì đóng mức thuế quá ít so với tài sản của họ. Ông đề xuất đánh thuế 10% đối với các khối tài sản thừa kế trị giá trên 10 triệu đô-la, đánh thuế 50% cho tài sản trên 1 tỷ đô-la, rồi dùng số tiền này để lập một quỹ phát triển cơ sở hạ tầng (như cầu đường, trường học).[SH 8] Ông cho rằng những người có tư tưởng bảo thủ luôn xem việc tăng thuế giống như một kiểu ăn cướp hoặc hình phạt, và họ luôn tin rằng chỉ cần mình giàu lên là đã tự động tạo ra giá trị cho người khác rồi.[34][SH 8] Harris gọi suy nghĩ này là nực cười và giải thích rằng: "Thị trường không phải lúc nào cũng phản ánh đúng giá trị của hàng hóa và dịch vụ, và nhiều người giàu thực ra chẳng tạo ra giá trị gì cho xã hội cả. Thực tế là qua cuộc khủng hoảng tài chính vừa rồi, chúng ta đã thấy một vài cá nhân có thể trở nên siêu giàu bằng cách phá nát cả nền kinh tế toàn cầu".[SH 8]

Quyền sở hữu súng

Bản thân Harris cũng sở hữu súng. Vào năm 2013, ông viết rằng ông rất hiểu lý do vì sao nhiều người lại ghét văn hóa súng đạn tại Mỹ cũng như tầm ảnh hưởng chính trị của Hiệp hội Súng trường Quốc gia (NRA). Dẫu vậy, ông lập luận rằng việc người dân sở hữu súng là điều hợp lý vì trong nhiều trường hợp nguy cấp, cảnh sát có thể sẽ không đến kịp để giải cứu họ.[35][SH 9] Harris không đồng tình với lệnh cấm vũ khí tấn công vì cho rằng luật này chỉ mang tính hình thức. Ông chỉ ra rằng chỉ có 3% số vụ giết người ở Mỹ là dùng súng trường, trong khi có tới 47% là dùng súng ngắn. Harris cũng cho rằng truyền thông cánh tả thường đưa tin sai lệch về súng đạn; tuy nhiên, ông vẫn ủng hộ một số quy định kiểm soát súng nhất định, chẳng hạn như bắt buộc phải đi học cách sử dụng, phải có giấy phép và phải kiểm tra lý lịch thật kỹ trước khi ai đó được mua súng một cách hợp pháp.[SH 9]

Đại dịch COVID-19

Trong suốt Đại dịch COVID-19, Harris từng chỉ trích nhiều nhà bình luận vì đã tung ra những quan điểm về COVID-19 mà ông cho là "hoàn toàn điên rồ". Harris cáo buộc những người này tin rằng các chính sách chống dịch thực chất là cái cớ để chính phủ kiểm soát xã hội và thắt chặt quyền tự do chính trị của người dân.[36] Harris cũng từng tranh cãi nảy lửa với Bret Weinstein về những quan điểm của ông này đối với dịch bệnh COVID-19.[37] Vào năm 2023, Harrí thẳng thắn phát biểu rằng nếu dịch COVID-19 cướp đi sinh mạng của nhiều trẻ em hơn, xã hội sẽ chẳng còn chút kiên nhẫn nào để nghe ý kiến của những người hoài nghi hay phản đối vắc-xin nữa.[38] Đến tháng 3 năm 2023, ông đã mời Matt Ridley và Alina Chan lên chương trình podcast của mình để bàn về nguồn gốc của COVID-19, cũng như khả năng virus gây bệnh bị rò rỉ từ phòng thí nghiệm.[SH 10][39]

Các kỳ bầu cử tổng thống

Trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2008, Harris đã ủng hộ ông Barack Obama và phản đối ứng viên John McCain của Đảng Cộng hòa.[SH 11][40] Đến kỳ bầu cử năm 2016, ông chọn ủng hộ ứng viên Hillary Clinton thay vì Bernie Sanders trong vòng chọn ứng viên của nội bộ Đảng Dân chủ.[41] Dù chê bà Clinton là "một ứng cử viên có rất nhiều khuyết điểm", ông vẫn bỏ phiếu cho bà ở vòng bầu cử chính thức và kịch liệt phản đối Donald Trump.[SH 12][42] Vào năm 2018, Harris từng chỉ trích Trump là người hay nói dối khi tuyên bố rằng Trump "tấn công sự thật nhiều hơn bất kỳ ai trong lịch sử nhân loại".[42]

Trong kỳ bầu cử tổng thống năm 2020, Harris lại ủng hộ Andrew Yang ở vòng chọn ứng viên của Đảng Dân chủ.[43] Ông cũng chính là người giới thiệu Andrew Yang với người làm podcast nổi tiếng Joe Rogan.[44] Sau khi cuộc bầu cử năm 2020 kết thúc, ông tuyên bố mình chẳng bận tâm đến những bí mật trong chiếc máy tính bị lộ của Hunter Biden (con trai ông Joe Biden). Ông nói trên podcast Triggernometry bằng một câu nói quá lên rằng: "Ngay cả khi Hunter Biden có giấu xác trẻ em dưới hầm nhà, tôi cũng chẳng quan tâm".[45] Lý do ông đưa ra là vì cả Trump và Biden đều đã làm chính trị nhiều chục năm, và những lời nói dối của ông Biden (nếu có) thì vẫn còn quá nhỏ bé, chưa là gì so với những vụ bê bối tai tiếng của Trump.

Vào kỳ bầu cử tổng thống năm 2024, Harris lên tiếng ủng hộ bà Kamala Harris. Chỉ vài ngày trước khi người dân đi bỏ phiếu, ông đã tham gia một buổi tranh luận trên podcast Honestly để bảo vệ bà Kamala Harris, đối đầu với ông Ben Shapiro — người ủng hộ ông Trump.[46] Sau khi bà Kamala Harris thất bại trong cuộc bầu cử, Sam Harrí đã đổ lỗi cho Đảng Dân chủ vì quá lún sâu vào chính trị bản sắc (chia rẽ cử tri theo các nhóm da màu, giới tính), ủng hộ quá mức các vấn đề về bản dạng giới,[47] đồng thời chỉ trích chính quyền Biden đã quản lý quá kém vấn đề người nhập cư ở biên giới phía nam nước Mỹ.[48]

Israel

Harris phản đối các tuyên bố mang tính tôn giáo về quyền tồn tại của Israel như một Nhà nước Do Thái. Mặt khác, ông ủng hộ quyền tự vệ và tồn tại của Israel vì đó là một xã hội dân chủ, văn minh, thế tục đang bị bao vây bởi các thế lực muốn tiêu diệt họ. Ông nhận định rằng trước làn sóng thù ghét người Do Thái, nếu có một nhóm tôn giáo thực sự cần được bảo vệ dưới hình thức một quốc gia độc lập, thì đó chính là người Do Thái và đất nước Israel.[SH 13][49]

Harris từng chỉ trích cả Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) lẫn Hamas vì đã phạm tội ác chiến tranh trong cuộc Xung đột Israel–Palestine. Vào năm 2014, ông bày tỏ niềm tin rằng Israel thực lòng muốn hòa bình, trong khi các nước láng giềng lại có xu hướng muốn hủy diệt quốc gia này hơn. Harris bổ sung rằng Hamas đáng trách hơn IDF về các tội ác chiến tranh, dẫn chứng việc tổ chức này sử dụng lá chắn người và dùng những lời lẽ mang tính diệt chủng nhắm vào người Do Thái.[SH 13][49] Ông coi đây là những lý do chính đáng để Israel có quyền tự vệ trước Hamas.[SH 14][49]

Trong bài luận "5 Myths about Israel and the War in Gaza" (5 lầm tưởng về Israel và cuộc chiến ở Gaza), Sam Harris phản bác lại 5 luận điểm phổ biến thường được dùng để chỉ trích Israel và bào chữa cho Hamas. Ông giải thích tại sao chủ nghĩa hòa bình không thể áp dụng được với một đối thủ cuồng giáo như Hamas, giống như việc phe Đồng Minh không thể dùng sự ôn hòa để đối phó với Đức Quốc Xã. Ông cũng phân tích sâu về khái niệm "thiệt hại ngoài ý muốn" (collateral damage), phân biệt giữa việc quân đội Israel vô tình làm chết dân thường trong đô thị với việc Hamas chủ đích tra tấn, sát hại người vô tội một cách tàn bạo.[50]

Trong cuộc chiến tranh Gaza bùng nổ vào tháng 10 năm 2023, Harris đã lên tiếng ủng hộ Israel. Ông bác bỏ lập luận cho rằng Israel khiêu khích Hamas bằng cách xây dựng các khu định cư ở Bờ Tây, đồng thời chỉ ra thực tế là toàn bộ người Israel đã rút khỏi Gaza từ năm 2005 và để vùng này tự quản lý. Ông cũng lên án cuộc tấn công ngày 7 tháng 10 của Hamas đã châm ngòi cho cuộc chiến.[SH 15] Về buổi trò chuyện vào ngày 2 tháng 7 năm 2024 với một cựu chính trị gia Israel là bà Michal Cotler-Wunsh, Harris cho biết hai người đã thảo luận về việc Liên Hợp Quốc luôn thiên vị và đối xử bất công với Israel. Ông chỉ ra rằng việc nhiều người phản đối nước Israel (chủ nghĩa phản phục quốc) thực chất chỉ là một cách gọi khác của việc thù ghét người Do Thái (chủ nghĩa bài Do Thái) dưới một cái tên mới. Harris khẳng định những lời buộc tội nói Israel là quốc gia phân biệt chủng tộc hay đang cố tình tàn sát hết người Palestine (diệt chủng) đều là những lời nói dối sai sự thật. Ông cũng phê phán lối suy nghĩ sai lầm khi chia thế giới một cách đơn giản thành hai phe "kẻ đi bắt nạt và người bị hại" kiểu Marxist, và nhấn mạnh rằng không thể đánh đồng những hành động ác độc cố ý của Hamas với việc người dân vô tội không may thiệt mạng do bom đạn chiến tranh.[49] Đến tháng 7 năm 2025, Harris viết rằng dù ủng hộ cuộc chiến này, ông vẫn lo lắng cho Israel vì những cáo buộc tham nhũng của Thủ tướng Benjamin Netanyahu, cũng như việc các nhóm tôn giáo quá khích đang có quá nhiều quyền lực trong chính phủ nước này.[51].[52]

Vào tháng 6 năm 2025, Harris bày tỏ sự ủng hộ đối với Chiến dịch Midnight Hammer — chiến dịch cho phép không kích vào các cơ sở hạt nhân của Iran giữa bối cảnh cuộc chiến Iran–Israel (Cuộc chiến Mười hai Ngày) đang diễn ra.[53] Sau khi cuộc chiến Iran năm 2026 nổ ra, ông ủng hộ nỗ lực của Mỹ và Israel nhằm lật đổ chính quyền Iran, nhưng chỉ trích chính quyền Trump vì đã liên tục nói dối và không chuẩn bị kỹ lưỡng cho những hệ lụy nguy hiểm có thể xảy ra (như nguy cơ Iran trở thành một quốc gia kiệt quệ hay việc Eo biển Hormuz bị phong tỏa), đồng thời bày tỏ mối quan ngại sâu sắc về số lượng thường dân bị thiệt mạng.[SH 16]

Tác phẩm

Sách

  • Harris, Sam (2004). The End of Faith: Religion, Terror, and the Future of Reason. W.W. Norton & Company. ISBN 0-393-03515-8. OCLC 62265386.
  • Harris, Sam (2006). Letter to a Christian Nation. Alfred A. Knopf, Inc. ISBN 0-307-26577-3. OCLC 70158553.
  • Harris, Sam (2010). The Moral Landscape: How Science Can Determine Human Values. Free Press. ISBN 978-1-4391-7121-9. OCLC 535493357.
  • Harris, Sam (2011). Lying. Four Elephants Press. ISBN 978-1-940051-00-0.
  • Harris, Sam (2012). Free Will. Free Press. ISBN 978-1-4516-8340-0.
  • Harris, Sam (2014). Waking Up: A Guide to Spirituality Without Religion. Simon & Schuster. ISBN 978-1-4516-3601-7.
  • Harris, Sam; Nawaz, Maajid (2015). Islam and the Future of Tolerance: A Dialogue. Harvard University Press. ISBN 978-0-674-08870-2.
  • Harris, Sam; Dawkins, Richard; Dennett, Daniel; Hitchens, Christopher (2019). The Four Horsemen: The Discussion that Sparked an Atheist Revolution. Bantam Press. ISBN 978-0-593-08039-9.
  • Harris, Sam (2020). Making Sense: Conversations on Consciousness, Morality, and the Future of Humanity. Ecco. ISBN 978-0-06-285778-1.

Phim tài liệu

  • Amila, D. & Shapiro, J. (2018). Islam and the Future of Tolerance. Hoa Kỳ: The Orchard.[54]

Bài báo được bình duyệt

Tham khảo

Blog của Harris

  1. ^ "Meme #8". Sam Harris (bằng tiếng Anh). ngày 3 tháng 5 năm 2017. Truy cập ngày 1 tháng 5 năm 2020.
  2. ^ a b Harris, Sam (ngày 21 tháng 6 năm 2014). "Response to Controversy". Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 10 năm 2016. Truy cập ngày 23 tháng 10 năm 2016.
  3. ^ Harris, Sam. "Home of the Making Sense Podcast". Sam Harris. Truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2025.
  4. ^ "The Reality of Islam". Sam Harris (bằng tiếng Anh). ngày 8 tháng 2 năm 2006. Truy cập ngày 30 tháng 4 năm 2020.
  5. ^ Harris, Sam (ngày 29 tháng 1 năm 2017). "A Few Thoughts On The Muslim Ban". Sam Harris. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2024.
  6. ^ Harris, Sam (ngày 15 tháng 3 năm 2007). "God's Dupes". SamHarris.org. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2021.
  7. ^ Harris, Sam (September 18, 2006). "Head-in-the-Sand Liberals: Western civilization really is at risk from Muslim extremists." Los Angeles Times. Lưu trữ tại Wayback Machine.
  8. ^ a b c "How Rich is Too Rich?". Sam Harris. ngày 17 tháng 8 năm 2011. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 11 năm 2021. Truy cập ngày 15 tháng 3 năm 2023.
  9. ^ a b "The Riddle of the Gun". Sam Harris. ngày 2 tháng 1 năm 2013. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 11 năm 2021. Truy cập ngày 14 tháng 3 năm 2023.
  10. ^ "Sam Harris | #311 – Did SARS-CoV-2 Escape from a Lab?". www.samharris.org. Truy cập ngày 23 tháng 3 năm 2023.
  11. ^ "What Barack Obama Could Not (and Should Not) Say". Sam Harris. Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2023.
  12. ^ Harris, Sam. Trump in Exile Lưu trữ ngày 12 tháng 2 năm 2017 tại Wayback Machine. samharris.org, October 13, 2016. Retrieved April 22, 2017
  13. ^ a b "#2 — Why Don't I Criticize Israel?". Sam Harris. ngày 27 tháng 7 năm 2014. Truy cập ngày 13 tháng 4 năm 2023.
  14. ^ "Making Sense of Gaza | A Conversation Between Sam Harris and Andrew Sullivan". Sam Harris. ngày 12 tháng 8 năm 2014. Truy cập ngày 13 tháng 4 năm 2023.
  15. ^ "The Sin of Moral Equivalence". Sam Harris. Truy cập ngày 4 tháng 11 năm 2023.
  16. ^ Harris, Sam (ngày 23 tháng 3 năm 2026). "Moral Confusion About the War in Iran". Sam Harris. Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2026.

Khác

  1. ^ a b c Anthony, Andrew (ngày 16 tháng 2 năm 2019). "Sam Harris, the new atheist with a spiritual side". The Observer (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2020.
  2. ^ a b c "Sam Harris Compares Islam with Jainism and Tells Which one of Them is the Religion of Peace". Jains Today. ngày 6 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 2 tháng 7 năm 2024. Jainism is a religion of peace
  3. ^ a b c d e Don, Katherine (ngày 17 tháng 10 năm 2010). "'The Moral Landscape': Why science should shape morality". Salon.com (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 28 tháng 7 năm 2024.
  4. ^ a b c d e f "The Temple of Reason Sam Harris On How Religion Puts The World At Risk". Sun Magazine. ngày 1 tháng 9 năm 2006. Truy cập ngày 2 tháng 7 năm 2024. Jainism is the best example that I know of [a peaceful religion]. ... Nonviolence is its core doctrine
  5. ^ Purser, Ronald; Cooper, Andrew (ngày 6 tháng 12 năm 2014). "Mindfulness' 'truthiness' problem: Sam Harris, science and the truth about Buddhist tradition". Salon. Truy cập ngày 2 tháng 7 năm 2024.
  6. ^ September 22, 2006 [1] (a 90-minute debate).
  7. ^ Harris, Sam; Sullivan, Andrew (January 16, 2007). "Is Religion 'Built Upon Lies'?" Beliefnet.
  8. ^ Padilla, Steve (ngày 29 tháng 12 năm 2007). "Rabbi, atheist debate with passion, humor". Los Angeles Times. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2020.
  9. ^ Jennek, Rafal (2017). Sam Harris on Religion in Peace and Conflict (PDF) (Luận văn). Department of Theology, Đại học Uppsala. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2020.
  10. ^ Ruffolo, Michael (ngày 26 tháng 6 năm 2018). "Sam Harris and Jordan Peterson waste a lot of time, then talk about God for 20 minutes | Canada's National Observer: Climate News". www.nationalobserver.com (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 9 tháng 8 năm 2025.
  11. ^ a b Mohler, R. Albert Jr. (ngày 19 tháng 8 năm 2004). "The End of Faith – Secularism with the Gloves Off". The Christian Post. Truy cập ngày 19 tháng 2 năm 2019. {{Chú thích báo}}: |ngày lưu trữ= cần |url lưu trữ= (trợ giúp)
  12. ^ Harris, Sam (2006). The end of faith : religion, terror, and the future of reason. Internet Archive. London: The Free Press. ISBN 978-0-7432-6809-7.
  13. ^ Meacham, John (ngày 8 tháng 4 năm 2007). "Poll: 90% Believe in God". Newsweek. with Sam Harris and Rick Warran. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 12 năm 2013.
  14. ^ Schneider, Nathan (ngày 1 tháng 7 năm 2013). "The New Theist". The Chronicle of Higher Education.
  15. ^ a b Adams, Alex (2016). Political Torture in Popular Culture: The Role of Representations in the Post-9/11 Torture Debate (bằng tiếng Anh). Routledge. tr. 29. ISBN 978-1-317-28939-5.
  16. ^ "The Four Horsemen by Christopher Hitchens, Richard Dawkins, Sam Harris, Daniel Dennett: 9780525511953 | PenguinRandomHouse.com: Books". PenguinRandomhouse.com (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 14 tháng 9 năm 2024.
  17. ^ Harris, Sam; Maajid, Nawaz (2015). Islam and the Future of Tolerance: A Dialogue. Harvard University Press. ISBN 978-0-674-08870-2. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 14 tháng 12 năm 2020.
  18. ^ Matusitz, Jonathan (2020). Communication in Global Jihad (bằng tiếng Anh). Routledge. tr. 1988. ISBN 978-1-000-22435-1.
  19. ^ Harris, Sam (ngày 7 tháng 10 năm 2014), "Can Liberalism Be Saved From Itself?", Sam Harris, Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 12 năm 2014, truy cập ngày 26 tháng 12 năm 2014{{Chú thích}}: Quản lý CS1: ngày tháng và năm (liên kết)
  20. ^ a b c d e f Clothier, Peter (ngày 2 tháng 9 năm 2016). "Waking Up, by Sam Harris: A Book Review". Huffington Post. Truy cập ngày 1 tháng 10 năm 2017.
  21. ^ Smith, Holly (ngày 17 tháng 9 năm 2014). "Waking Up: A Guide to Spirituality Without Religion". Washington Independent Review of Books. Truy cập ngày 2 tháng 10 năm 2017.
  22. ^ "Waking Up: A Guide to Spirituality Without Religion". Kirkus Reviews. ngày 29 tháng 8 năm 2014. Truy cập ngày 12 tháng 8 năm 2016.
  23. ^ Paul Pardi (ngày 15 tháng 5 năm 2012). "An Analysis of Sam Harris' Free Will". Philosophy News. Truy cập ngày 17 tháng 4 năm 2016.
  24. ^ Nahmias, Eddy (ngày 13 tháng 8 năm 2012). "Does Contemporary Neuroscience Support or Challenge the Reality of Free Will?". Big Questions Online.
  25. ^ Dennett, Daniel (2017). "Reflections on Sam Harris' Free Will". Rivista Internazionale di Filosofia e Psicologia. 8 (3): 214–230. doi:10.4453/rifp.2017.0018. ISSN 2039-4667.
  26. ^ "Who is Sam Harris and why did his Trump comments cause such a stir?". The Independent (bằng tiếng Anh). ngày 19 tháng 8 năm 2022. Truy cập ngày 12 tháng 12 năm 2025.
  27. ^ "Sam Harris: Trump, Reparations, Manifestos, Fox News". The David Pakman Show. ngày 9 tháng 9 năm 2019. Sự kiện xảy ra vào lúc 03:50. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 10 năm 2021. Truy cập ngày 21 tháng 11 năm 2019. I'm a registered Democrat
  28. ^ "Waking Up with Sam Harris". iTunes – Podcasts. ngày 13 tháng 9 năm 2022. Truy cập ngày 13 tháng 9 năm 2022. I have been, traditionally, a liberal. I have never voted republican ... certainly not for president.
  29. ^ comerj (ngày 5 tháng 1 năm 2007). "January 5, 2007: Sam Harris Extended Interview January 5, 2007 | Religion & Ethics NewsWeekly". PBS (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 23 tháng 10 năm 2024.
  30. ^ Harris, Sam. "Home of the Making Sense Podcast". Sam Harris. Truy cập ngày 23 tháng 10 năm 2024.
  31. ^ Harris, Sam (September 18, 2006). "Head-in-the-Sand Liberals: Western civilization really is at risk from Muslim extremists." Los Angeles Times. Bản gốc lưu trữ tại Wayback Machine.
  32. ^ Harris, Sam (ngày 17 tháng 10 năm 2005). "In Defense of Torture". HuffPost (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 23 tháng 10 năm 2024.
  33. ^ "Home of the Making Sense Podcast". Sam Harris. Truy cập ngày 23 tháng 10 năm 2024.
  34. ^ "Head-in-the-Sand Liberals". Los Angeles Times. ngày 1 tháng 11 năm 2006. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 11 năm 2006. Truy cập ngày 15 tháng 3 năm 2023.
  35. ^ "Why I own guns". The Week (bằng tiếng Anh). ngày 9 tháng 1 năm 2015. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 5 năm 2015. Truy cập ngày 31 tháng 5 năm 2022.
  36. ^ "Sam Harris Blasts Podcasters Pushing Covid Conspiracies". Mediaite (bằng tiếng Anh). ngày 15 tháng 12 năm 2021. Truy cập ngày 14 tháng 3 năm 2023.
  37. ^ "I tried to talk about the hard issues America faces. Then the social media storm erupted". USA TODAY (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2023.
  38. ^ Silverstein, Joe (ngày 16 tháng 1 năm 2023). "Podcaster Sam Harris: If COVID killed more children there'd be 'no f---ing patience' for vaccine skeptics". Fox News (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 14 tháng 3 năm 2023.
  39. ^ Salzberg, Steven. "The Scientific Error That Might Have Caused The Covid-19 Pandemic". Forbes (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 23 tháng 3 năm 2023.
  40. ^ "What Barack Obama Could Not (and Should Not) Say". HuffPost (bằng tiếng Anh). ngày 21 tháng 3 năm 2008. Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2023.
  41. ^ "Sam Harris Q&A: 'Why I'm Voting For Hillary Clinton'". ngày 18 tháng 2 năm 2016. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 10 năm 2021 – qua YouTube.
  42. ^ a b Weiss, Bari (ngày 8 tháng 5 năm 2018). "Meet the Renegades of the Intellectual Dark Web". The New York Times. Truy cập ngày 8 tháng 5 năm 2018.
  43. ^ Harris, Sam (ngày 6 tháng 11 năm 2020). "I sure hope Andrew Yang has a significant job in D.C. next year..." Twitter (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2021.
  44. ^ Weiss, Bari (ngày 31 tháng 1 năm 2020). "Opinion | Did I Just Get Yanged?". The New York Times (bằng tiếng Anh). ISSN 0362-4331. Truy cập ngày 5 tháng 1 năm 2021.
  45. ^ Chung, Frank (ngày 19 tháng 8 năm 2022). "Author Sam Harris says he wouldn't care if Hunter Biden had 'corpses of children in his basement'". News.com.au.
  46. ^ "Trump or Kamala? Ben Shapiro and Sam Harris Debate". The Free Press (bằng tiếng Anh). ngày 29 tháng 10 năm 2024. Truy cập ngày 14 tháng 11 năm 2024.
  47. ^ "A Democratic Reckoning on "Gender Identity"?". City Journal (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2025.
  48. ^ Harris, Sam (ngày 11 tháng 11 năm 2024). "The Reckoning". Sam Harris. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2025.
  49. ^ a b c d Salon Staff (ngày 28 tháng 7 năm 2014). "Sam Harris: Why don't I criticize Israel?". Salon (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 13 tháng 4 năm 2023.
  50. ^ "5 Myths about Israel and the War in Gaza". Sam Harris. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2026.
  51. ^ Harris, Sam (ngày 3 tháng 7 năm 2025). "Islam, Israel, and the Tragedy of Gaza". Sam Harris. Truy cập ngày 18 tháng 7 năm 2025.
  52. ^ Harris, Tech (ngày 3 tháng 7 năm 2025). "Islam, Israel, and the Tragedy of Gaza". Sam Harris. Truy cập ngày 18 tháng 7 năm 2025.
  53. ^ Harris, Sam (ngày 22 tháng 6 năm 2025). "The Right War". Sam Harris. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2025.
  54. ^ "Islam and the Future of Tolerance". Islam and the Future of Tolerance (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2019.

Liên kết ngoài

Wikiquote có bộ sưu tập danh ngôn về:
  • Tư liệu liên quan tới Sam Harris tại Wikimedia Commons
  • Website chính thức
  • Sam Harris tại TEDLỗi Lua trong Mô_đun:EditAtWikidata tại dòng 29: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataCheck tại dòng 23: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).
  • Sam Harris trên IMDb
  • Sam Harris trên FacebookLỗi Lua trong Mô_đun:EditAtWikidata tại dòng 29: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).

Lỗi Lua trong Mô_đun:Authority_control tại dòng 152: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).

Lấy từ “https://wikibeta.org/index.php?title=Sam_Harris&oldid=7953378”