Cổng thông tin:Liên Xô
.svg)
Liên Xô bắt nguồn từ cuộc Cách mạng Tháng Mười năm 1917, khi Đảng Bolshevik do Vladimir Ilyich Lenin lãnh đạo lật đổ Chính phủ Lâm thời Nga trong bối cảnh Chiến tranh thế giới thứ nhất và thiết lập nhà nước Xô viết đầu tiên là Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Liên bang Nga (RSFSR). Sau khi Nội chiến Nga kết thúc với thắng lợi của đảng Bolshevik, Liên bang Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết chính thức được thành lập năm 1922, thống nhất các nước cộng hòa Xô viết bao gồm Nga, Ukraina, Belarus và Ngoại Kavkaz.
Sau cái chết của Lenin vào năm 1924, Joseph Stalin dần củng cố quyền lực và tiến hành công nghiệp hóa cùng tập thể hóa nông nghiệp, dẫn đến tăng trưởng kinh tế nhanh chóng nhưng đồng thời cũng gặp phải nạn đói quy mô lớn trong giai đoạn 1932–1933, khiến hàng triệu người thiệt mạng. Hệ thống trại cải tạo lao động được mở rộng đáng kể. Vào cuối thập niên 1930, Stalin tiến hành Đại thanh trừng, bao gồm các chiến dịch trục xuất, bắt giữ và phiên tòa dàn dựng nhằm loại bỏ những cá nhân và nhóm bị coi là mối đe dọa chính trị.
Sau khi thất bại trong nỗ lực thành lập một liên minh chống phát xít tại châu Âu, Liên Xô ký hiệp ước không xâm lược với Đức Quốc xã vào năm 1939. Tuy nhiên, Đức Quốc xã phát động cuộc xâm lược Liên Xô vào năm 1941, mở đầu Mặt trận phía Đông của Thế chiến thứ hai. Liên Xô đóng vai trò quyết định trong việc đánh bại Phe Trục và giải phóng phần lớn Trung và Đông Âu, nhưng phải chịu khoảng 27 triệu người thiệt mạng, bao gồm cả binh sĩ và thường dân, con số cao nhất trong số các quốc gia thuộc Khối Đồng Minh. Sau chiến tranh, Liên Xô thiết lập các quốc gia vệ tinh tại những lãnh thổ do Hồng quân kiểm soát và nhanh chóng vươn lên trở thành một siêu cường quốc.
Căng thẳng địa chính trị với Hoa Kỳ dẫn tới Chiến tranh Lạnh. Liên Xô thành lập Khối Warszawa vào năm 1955 như một đối trọng của NATO do Hoa Kỳ đứng đầu. Hai bên không trực tiếp giao tranh, nhưng gián tiếp thực hiện chiến tranh ủy nhiệm, chạy đua vũ trang, gián điệp và đấu tranh ý thức hệ. Liên Xô trở thành quốc gia thứ hai thử vũ khí hạt nhân vào năm 1949 và thử tên lửa đạn đạo liên lục địa đầu tiên trên thế giới vào năm 1958. Năm 1953, sau cái chết của Stalin, Nikita Khrushchev tiến hành phi Stalin hóa, gây ra xung đột ý thức hệ với Trung Quốc dưới thời Mao Trạch Đông, đạt đỉnh điểm với sự Chia rẽ Trung – Xô. Lực lượng Vũ trang Liên Xô trấn áp các cuộc nổi dậy tại Hungary vào năm 1956 và Tiệp Khắc vào năm 1968. Năm 1962, cuộc Khủng hoảng tên lửa Cuba đẩy Liên Xô và Hoa Kỳ đến bờ vực chiến tranh. Trong thời kỳ cầm quyền kéo dài 18 năm của Leonid Brezhnev, Liên Xô rơi vào tình trạng trì trệ và tham nhũng gia tăng, trong khi quan hệ với Hoa Kỳ tạm thời cải thiện. Năm 1979, Liên Xô xâm lược Afghanistan, bắt đầu Chiến tranh Liên Xô–Afghanistan.
Năm 1985, Mikhail Gorbachev, lãnh đạo cuối cùng của Liên Xô, tiến hành cải cách chính trị và kinh tế thông qua các chính sách glasnost và perestroika. Năm 1989, các quốc gia thuộc Khối Warszawa chứng kiến làn sóng chuyển đổi chế độ, dẫn đến sự tan rã của Khối phía Đông. Đồng thời, tại Liên Xô bùng phát các phong trào ly khai và dân tộc chủ nghĩa, đặc biệt tại Azerbaijan, Gruzia và các nước Baltic. Năm 1991, trong bối cảnh Gorbachev thúc đẩy nỗ lực duy trì Liên Xô dưới hình thức một liên bang mới, một bộ phận lãnh đạo đảng cộng sản tiến hành cuộc đảo chính bất thành. Sau đó, ba nước cộng hòa lớn nhất của Liên Xô — Ukraina, Nga và Belarus — tuyên bố độc lập. Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Gorbachev chính thức từ chức và công nhận Liên Xô giải thể. CHXHCNXVLB Nga dưới sự lãnh đạo của Boris Yeltsin trở thành Liên bang Nga, được công nhận là quốc gia kế thừa Liên Xô. Các nước cộng hòa còn lại trở thành quốc gia độc lập, và Cộng đồng các Quốc gia Độc lập được thành lập, ngoại trừ các nước Baltic.
Trong suốt thời kỳ tồn tại, Liên Xô là một trong những nhà nước công nghiệp phát triển nhất thế giới, với nhiều thành tựu quan trọng trong khoa học, công nghệ và tổ chức xã hội. Liên Xô từng có nền kinh tế lớn thứ hai thế giới và duy trì lực lượng quân đội thường trực lớn nhất toàn cầu trong nhiều giai đoạn. Là một quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân, Liên Xô nắm giữ kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới.
Từ thập niên 1950, Liên Xô đẩy mạnh chương trình không gian và giữ vai trò dẫn đầu trong chạy đua vào không gian, với vệ tinh nhân tạo đầu tiên, chuyến bay vũ trụ có người lái đầu tiên, trạm vũ trụ đầu tiên, cùng các tàu thăm dò đầu tiên hạ cánh thành công trên Mặt Trăng, Sao Kim và Sao Hỏa.
Trong Thế chiến thứ hai, Liên Xô là một thành viên chủ chốt của Khối Đồng Minh và sau chiến tranh trở thành thành viên sáng lập của Liên Hợp Quốc, đồng thời là một trong năm thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Trước khi tan rã, Liên Xô được công nhận là một trong hai siêu cường toàn cầu, với ảnh hưởng sâu rộng về quân sự, kinh tế, ngoại giao và ý thức hệ, đặc biệt là tại Đông Âu, châu Á và Nam Bán cầu, cùng những đóng góp lớn trong khoa học và công nghệ. (Đọc thêm...)
Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô (tiếng Nga: Центральный комитет Коммунистической партии Советского Союза), hay Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô, gọi tắt Trung ương Đảng Liên Xô (tiếng Nga: ЦК КПСС) là cơ quan quyền lực cao nhất của Đảng Cộng sản Liên Xô giữa 2 kỳ Đại hội. Theo Điều lệ Đảng, Trung ương Đảng chỉ đạo tất cả các hoạt động của Đảng và chính quyền giữa 2 kỳ Đại hội. Ủy viên Trung ương Đảng được bầu trong Đại hội Đảng.
Trong thời gian Lenin lãnh đạo, Trung ương Đảng có chức năng là cơ quan cao nhất giữa 2 kỳ Đại hội. Tuy nhiên tới Đại hội Đảng lần thứ 8 thành lập Bộ Chính trị để đáp ứng các vấn đề thường trực. Một số Ủy viên Trung ương phản đối việc thành lập và để giải quyết Bộ Chính trị là cơ quan chịu trách nhiệm trước Trung ương Đảng, và Ủy viên Trung ương Đảng có quyền chất vấn thành viên Bộ Chính trị, và tham dự phiên họp Bộ Chính trị. Sau khi Lenin mất, Stalin trở thành lãnh đạo Đảng với chức vụ Tổng Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư lãnh đạo Ban Bí thư. Với sự nắm quyền của Stalin, Bộ Chính trị nằm toàn bộ quyền lực của Trung ương Đảng, trong đó phe cánh của Stalin chi phối toàn bộ. (Đọc thêm...)
.jpg) |
Huân chương Lenin là huân chương cấp cao nhất được Liên Xô trao tặng, mang tên Vladimir Lenin, người lãnh đạo Cách mạng tháng Mười.
- redirect Chủ đề:Hướng đạo/box-footer
.jpg)
 Zhukov vào năm 1944 |
Georgy Konstantinovich Zhukov (tiếng Nga: Гео́ргий Константи́нович Жу́ков; nghe, 1 tháng 12 năm 1896 – 18 tháng 6 năm 1974) là một sĩ quan cấp tướng và là Nguyên soái Liên Xô. Ông cũng từng là Tổng Tham mưu trưởng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, và là Ủy viên Đoàn Chủ tịch Đảng Cộng sản (sau này là Bộ Chính trị). Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Zhukov đã lãnh đạo một số chiến dịch quan trọng của Hồng quân.
Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo ở miền trung nước Nga, Zhukov gia nhập Quân đội Đế quốc Nga và tham chiến trong Chiến tranh thế giới thứ nhất. Ông phục vụ cho Hồng quân trong cuộc Nội chiến Nga. Dần dần thăng tiến qua các cấp bậc, đến năm 1939, Zhukov được trao quyền chỉ huy một tập đoàn quân và đã giành chiến thắng trong trận chiến quyết định trước quân Nhật tại Khalkhin Gol, trận đánh đem lại cho ông danh hiệu Anh hùng Liên Xô đầu tiên trong tổng số bốn danh hiệu Anh hùng Liên Xô mà ông nhận được. Tháng 2 năm 1941, Zhukov được bổ nhiệm làm Tổng Tham mưu trưởng Hồng quân thay cho Nguyên soái Boris Mikhailovich Shaposhnikov. (Đọc thêm...)
Danh sách tiểu sử tiêu biểu
|
|---|
Lỗi Lua trong Mô_đun:Random_slideshow tại dòng 199: Không tìm thấy hình ảnh.
Bản mẫu:/box-header Bản mẫu:/Selected anniversaries/tháng 8
Bản mẫu:/box-header
Bản mẫu:/Related portals
