Hạc Thành

Bài này viết về phường thuộc tỉnh Thanh Hóa, thành lập năm 2025. Đối với các định nghĩa khác, xem Hạc Thành (định hướng).

Hạc Thành
Phường
Tập tin:Le Loi avenue.jpg Đại lộ Lê Lợi Tượng đài Lê Lợi 0px Ga Thanh Hóa Tập tin:Đài Phát thanh - Truyền hình Thanh Hóa.jpg Trụ sở Báo và PT–TH Thanh Hóa
Hành chính
Quốc gia	Việt Nam
Vùng	Bắc Trung Bộ
Tỉnh	Thanh Hóa
Trụ sở UBND	Đại lộ Nguyễn Hoàng
Lịch sử hình thành
Thành lập	16 tháng 6 năm 2025
Địa lý
Tọa độ: 19°48′26″B 105°47′37″Đ
Hạc Thành Vị trí phường Hạc Thành trên bản đồ Thanh Hóa Hạc Thành Vị trí phường Hạc Thành trên bản đồ Việt Nam
Diện tích	24,63 km²
Dân số (2024)
Tổng cộng	197.142 người
Mật độ	8.004 người/km²
Khác
Mã hành chính	14797
Website	hacthanh.thanhhoa.gov.vn

Hạc Thành là một phường trung tâm chính trị hành chính thuộc tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam. Phường có diện tích tự nhiên 24,63 km², quy mô dân số 197.142 người (2025). Phường nằm ở trung tâm vùng đồng bằng phía đông tỉnh Thanh Hóa, thuộc hữu ngạn sông Mã, bắt đầu hoạt động từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.

Tên gọi

Tên gọi Hạc Thành vốn là tên gọi của Thành cổ Thanh Hóa năm xưa. Năm 1804, vua Gia Long chọn được địa thế thuận lợi định vị đô thành tỉnh lỵ Thanh Hóa. Ông cho dời trấn thành Thanh Hoa từ làng Dương Xá (nay thuộc phường Hàm Rồng, tỉnh Thanh Hóa) về làng Thọ Hạc, gọi là Hạc Thành. Dấu ấn của Hạc Thành xưa là các địa điểm lâu đời ở phường Hạc Thành như Bến Ngự, cửa Tả, cửa Hữu, Thọ Hạc, Cốc Hạ, Hàng Đồng, Hàng Than. Đây được coi là tiền đề tạo nên thị xã Thanh Hóa, sau đó là thành phố tỉnh lỵ của tỉnh Thanh Hóa.

Địa lý

Phường Hạc Thành nằm ở trung tâm vùng đồng bằng phía đông tỉnh Thanh Hóa, thuộc hữu ngạn sông Mã, có vị trí địa lý:

• Phía đông giáp phường Nguyệt Viên với ranh giới là sông Mã
• Phía tây giáp các phường Đông Sơn, Đông Tiến, Đông Quang
• Phía nam giáp phường Quảng Phú
• Phía bắc giáp phường Hàm Rồng.

Phường Hạc Thành có diện tích tự nhiên 24,63 km², quy mô dân số năm 2024 là 197.142 người, mật độ dân số đạt 8.004 người/km².

Lịch sử

Thế kỷ 19–1945: Nguồn gốc tỉnh lỵ Thanh Hóa

Năm 1804, vua Gia Long ra chỉ dụ dời trấn thành Thanh Hóa từ làng Dương Xá (nay thuộc phường Hàm Rồng, tỉnh Thanh Hóa) về làng Thọ Hạc thuộc huyện Đông Sơn, gọi là Hạc thành. Ngày 12 tháng 7 năm 1889, vua Thành Thái ký đạo dụ thành lập thị xã Thanh Hóa bao gồm 7 làng: Đức Thọ Vạn, Cẩm Bào Nội, Cốc Hạ, Phủ Cốc thuộc tổng Bố Đức, huyện Đông Sơn; Thọ Hạc, Đông Phố, Nam Phố thuộc tổng Thọ Hạc, huyện Đông Sơn. Tiếp đó là đạo dụ ngày 19 tháng 3 năm 1901 của nhà vua, được Nghị định ngày 4 tháng 7 năm 1901 của Khâm sứ Trung Kỳ phê chuẩn, thì quan lại Nam triều không còn quyền hành quản lý thị xã, viên Bang tá ăn lương theo ngạch Nam triều chỉ có nhiệm vụ giữ gìn trật tự công cộng trong thị xã. Bộ máy quản lý hành chính cơ sở vẫn được tiếp tục theo lối cũ, phải đến năm 1918 mới thành lập các phường là Tả Môn, Hữu Môn, Bắc Môn, Nam Môn, Đông Lạc, Thành Thi, Nam Lý, Phú Cốc, Vân Trường, Bào Giang, Đức Thọ do Trưởng phường trông coi, dưới sự quản lý trực tiếp của Bang tá.

Nhằm đẩy nhanh chương trình khai thác thuộc địa, bóc lột nhân dân, ngày 31 tháng 5 năm 1929, Toàn quyền Đông Dương ký Nghị định nâng cấp thị xã Thanh Hóa lên thành phố Thanh Hóa. Người đứng đầu chính quyền là Đốc lý do Công sứ chủ tỉnh kiêm nhiệm. Hội đồng thành phố do Công sứ đứng đầu, Tổng đốc là trợ lý, cùng hai thành viên người Pháp và hai thành viên người Việt – đều thuộc tầng lớp quan lại, địa chủ, tư sản. Mọi công việc chuyên môn đều do Công sứ chỉ định cho các ngành chuyên môn cấp tỉnh thực hiện. Nghị định ngày 21 tháng 9 năm 1929 của Công sứ – Đốc lý điều chỉnh địa giới thành phố: phía bắc giáp làng Thọ Hạc (cống Cầu Bò), phía nam giáp làng Mật Sơn (ngã ba Tịch Điền), phía đông giáp sông Bến Ngự (cầu Sâng, cầu Bốn Voi, cầu Cốc), còn phía tây giáp phủ Đông Sơn (lấy đường sắt làm ranh giới). Đơn vị hành chính cơ sở gồm 6 phường – từ phường đệ nhất đến phường đệ lục – do Trưởng phường trông coi. Năm 1943 lập thêm phường thứ 7 – phường đệ thất – gồm phần đất và dân cư làng Thọ Hạc ở phía Đông đường sắt. Ngày 2 tháng 8 năm 1930, với mục đích tăng cường bộ máy đàn áp, nhằm xiết chặt quản lý mọi hoạt động của người dân, đặc biệt là đối phó với phong trào cách mạng của nhân dân Thành phố do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, Toàn quyền Đông Dương lại ra Nghị định thiết lập Chánh Cảnh sát Thành phố.

1945–2025: Tỉnh lỵ Thanh Hóa mở rộng và phát triển

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, các cấp hành chính là châu, phủ, quận bị bãi bỏ, thành phố Thanh Hóa được chuyển thành thị xã Thanh Hóa. Sau khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp năm 1954, thị xã Thanh Hóa được chia thành 7 khu phố: Khu phố 1 (xóm Tân Hương, Tân Hà, Trường Thi), khu phố 2 (địa bàn Phú Thọ, Dốc Ga), khu phố 3 (địa bàn Quang Trung A, Quang trung B), khu phố 4 (Ba Đình), khu phố 5 (địa bàn Vườn Hoa, Phú Cốc), khu phố 6 (Trần Phú, Cao Thắng) và khu phố 7 (Lò Chum). Ngày 16 tháng 3 năm 1963, xã Đông Giang (gồm 3 làng Nghĩa Phương, Đông Sơn và Nam Ngạn) thuộc huyện Đông Sơn và xóm Núi thuộc xã Hoằng Long được sáp nhập vào thị xã, và tới ngày 28 tháng 8 năm 1971, ba xã Đông Vệ, Đông Hương, Đông Hải thuộc huyện Đông Sơn và xã Quảng Thắng thuộc huyện Quảng Xương cũng được sáp nhập vào thị xã.

Ngày 3 tháng 7 năm 1981, các tiểu khu hành chính được chuyển thành phường, trong đó tiểu khu Hoàng Hoa Thám được chuyển thành phường Lam Sơn, tiểu khu Quang Trung thành phường Ngọc Trạo, xã Đông Hải được chia thành xã Đông Hải và phường Đông Sơn; thị xã Thanh Hóa khi ấy có 8 phường: Ba Đình, Điện Biên, Đông Sơn, Hàm Rồng, Lam Sơn, Nam Ngạn, Ngọc Trạo, Phú Sơn và 5 xã: Đông Hải, Đông Hương, Đông Thọ, Đông Vệ, Quảng Thắng. Năm 1991, Bộ Xây dựng công nhận thị xã Thanh Hóa là đô thị loại IV trực thuộc tỉnh Thanh Hóa và tới năm 1993 thì được công nhận là đô thị loại III. Ngày 1 tháng 5 năm 1994, thành phố Thanh Hóa thuộc tỉnh Thanh Hóa được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của thị xã Thanh Hóa, với diện tích tự nhiên 57,89 km² và quy mô dân số gần 200.000 người.

Ngày 28 tháng 6 năm 1994, hai xã Đông Thọ và Đông Vệ được chuyển thành hai phường có tên tương ứng, xã Đông Hải được chia thành xã Đông Hải và phường Đông Sơn, còn phường Nam Ngạn được thành phường Nam Ngạn và phường Trường Thi. Ngày 6 tháng 12 năm 1995, thành phố Thanh Hóa mở rộng lên 17 phường, xã, trong đó một phần đất của xã Quảng Thịnh, huyện Quảng Xương được sáp nhập vào phường Đông Vệ. Ngày 11 tháng 4 năm 2002, phường Phú Sơn được chia thành phường Phú Sơn và phường Tân Sơn. Ngày 29 tháng 4 năm 2004, thành phố Thanh Hóa được công nhận là đô thị loại II trực thuộc tỉnh Thanh Hóa.

Sau khi được sáp nhập thêm một số đơn vị hành chính cấp xã của các huyện Hoằng Hóa, Đông Sơn, Thiệu Hóa và Quảng Xương vào ngày 29 tháng 2 năm 2012, thành phố Thanh Hóa tiếp tục được mở rộng địa giới hành chính, sở hữu diện tích tự nhiên 146,77 km², dân số gần 400.000 người, với 37 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 14 phường và 23 xã. Tới ngày 19 tháng 8 năm 2013, hai phường Đông Hương và Đông Hải được thành lập trên cơ sở các xã tương ứng. Ngày 29 tháng 4 năm 2014, thành phố Thanh Hóa được công nhận là đô thị loại I thuộc tỉnh Thanh Hóa. Ngày 24 tháng 10 năm 2024, huyện Đông Sơn được sáp nhập vào thành phố Thanh Hóa; thành phố Thanh Hóa tại thời điểm này có 33 phường và 14 xã.

2025–nay: Phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, thành phố Thanh Hóa bị giải thể do bỏ cấp huyện; phường Hạc Thành thuộc tỉnh Thanh Hóa được thành lập trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của 10 phường Phú Sơn, Lam Sơn, Ba Đình, Ngọc Trạo, Đông Sơn, Trường Thi, Điện Biên, Đông Hương, Đông Hải, Đông Vệ; phần diện tích thuộc khu vực từ đường Lý Thiên Bảo đến sông Hạc về phía nam của phường Đông Thọ; và khu vực phía đông đường sắt Bắc – Nam, phía đông bắc sông Nhà Lê và phía bắc kênh Vinh của tổ dân phố Thắng Sơn, phường An Hưng. Phường chính thức hoạt động từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, chia thành 125 tổ dân phố, giữ nguyên số lượng và quy mô tổ dân phố từ các phường cũ trước sáp nhập. Từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, 125 tổ dân phố này được sắp xếp lại thành 65 tổ dân phố.

Tổ dân phố

Phường Hạc Thành có 65 tổ dân phố.

Danh sách các tổ dân phố thuộc phường Hạc Thành
Tên Số hộ (2026) Ái Sơn 995 Ba Đình 1 1.550 Ba Đình 2 879 Ba Đình 3 1.293 Bảo Ngoại 1.030 Bắc Nam 1.189 Bắc Thành 708 Bình Minh 521 Bình Minh 1 462 Cốc Hạ 779 Điện Biên 997 Đội Cung 1 854 Đội Cung 2 1.443 Đông Bắc Ga 634 Đông Hương 780 Đông Lân 882 Đồng Lễ 1.008	Tên Số hộ (2026) Đông Phát 1 Đông Phát 2 Đông Sơn 1 Đông Sơn 2 1.299 Đông Sơn 3 774 Đông Sơn 4 1.137 Đông Thọ 662 Hải Thượng Lãn Ông 996 Hòa Bình 575 Kiều Đại 1.169 Lai Thành 787 Lam Sơn 1 839 Lam Sơn 2 629 Lam Sơn 3 682 Lam Sơn 4 632 Lam Sơn 5 699 Lam Sơn 6 880	Tên Số hộ (2026) Lê Hoàn 980 Lê Văn Hưu 663 Mật Sơn 732 Mật Sơn 1 798 Nam Thành 995 Ngọc Trạo 1 1.064 Ngọc Trạo 2 925 Ngọc Trạo 3 1.001 Ngô Thị Ngọc Dao 888 Phan Bội Châu 958 Phan Đình Phùng 1.223 Phú Thọ 908 Phú Thọ 1 945 Quang Trung 1.078 Quang Trung 2 1.527 Quảng Xá 3 Sơn Vạn 782	Tên Số hộ (2026) Tạnh Xá 534 Tạnh Xá 1 866 Tạnh Xá 2 845 Tây Sơn 1 1.009 Tây Sơn 3 763 Tây Sơn 4 Thắng Lợi 625 Thọ Hạc 688 Thống Nhất 1.000 Thống Nhất 2 1.050 Trần Phú Trường Thi 1.100 Xuân Mai 830 Xuân Minh 456

Danh nhân

• Tuyên Từ Hoàng thái hậu (1422 – 1459) còn gọi Thái Tông Nguyễn Hoàng hậu hay Nguyễn Thần phi, là phi tần của hoàng đế Lê Thái Tông, mẹ đẻ của hoàng đế Lê Nhân Tông.
• Nguyễn Thái Sơn (sinh năm 2003) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Việt Nam hiện đang thi đấu ở vị trí tiền vệ phòng ngự cho câu lạc bộ Ninh Bình tại V.League 1 và đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam.