Bước tới nội dung

Marseille

43°17′47″B 5°22′12″Đ / 43,2964°B 5,37°Đ / 43.2964; 5.37
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(Đổi hướng từ Marseilles)

Trang Bản mẫu:Thông tin khu dân cư/styles.css không có nội dung.

Marseille
Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “native name”.
—  Lỵ sở và xã  —
Old Port nhìn từ Notre-Dame de la Garde
Notre-Dame de la Garde
Palais Longchamp
Palais du Pharo
Euroméditerranée
Marseille Cathedral

Hiệu kỳ

Ấn chương
Khẩu hiệu: Actibus immensis urbs fulget massiliensis
"The city of Marseille shines from its great achievements"
Lỗi Lua trong Mô_đun:Location_map tại dòng 461: Giá trị "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-fbb0270f">Lỗi Lua trong Mô_đun:Thông_tin_khu_dân_cư tại dòng 426: attempt to index field &#039;wikibase&#039; (a nil value).</span></strong>" không phải là kinh độ hợp lệ.
Quốc giaPháp
VùngProvence-Alpes-Côte d'Azur
TỉnhBouches-du-Rhône
QuậnMarseille
Tổng12 tổng
Liên xãAix-Marseille-Provence Metropolis
Phân cấp hành chính16 quận
Chính quyền
 • Thị trưởng (2026–32) Benoît Payan[1] (DVG)
Diện tích
 • Đô thị (2023[2])1.758,2 km2 (6,788 mi2)
 • Vùng đô thị (2023[2])3.971,8 km2 (15,335 mi2)
Dân số (Bản mẫu:France metadata Wikidata)Bản mẫu:France metadata WikidataBản mẫu:France metadata Wikidata
 • Thứ hạng2 tại Pháp
 • Đô thị (2023[2])1.648.953
 • Mật độ đô thị94/km2 (240/mi2)
 • Vùng đô thị (2023[2])1.917.728
 • Mật độ vùng đô thị48/km2 (130/mi2)
Tên cư dânMarseillais (tiếng Pháp)
Marselhés (tiếng Occitan)
Massiliot or Massiliote (ancient)[3]
 • Mùa hè (DST)CEST (UTC+02:00)
Mã bưu chính/INSEE13055 /13001-13016
Websitemarseille.fr

Marseille[lower-alpha 1] (tiếng Occitan: Marselha; xem bên dưới) là một thành phố cảng của Pháp, thành phố lớn thứ hai sau Paris và vùng đô thị lớn thứ ba của Pháp với dân số 1.516.340 người theo số liệu thống kê năm 1999. Thành phố tọa lạc tại tỉnh Provence trước đây, nằm bên Địa Trung Hải, là thành phổ cảng lớn nhất nước Pháp. Thành phố được xem như thủ phủ của Provençale, một trong những thủ phủ Occitan của vùng Occitania nước Pháp.

Marseille là thủ phủ của vùng hành chính Provence-Alpes-Côte d'Azur cũng như là của tỉnh Bouches-du-Rhône. Đây cũng là thành phố cảng đầu tiên của Pháp trên biển Địa Trung Hải và là nơi có một trong những đội bóng lớn nhất của Pháp, Olympique de Marseille.

Tên gọi

Lịch sử

Địa lý

Marseille nhìn từ vệ tinh SPOT

Là thành phố lớn thứ hai của Pháp nếu xét về mặt diện tích (bao gồm cả các vùng lân cận), Marseille cũng là một trong những thành phố cổ nhất ở Pháp và châu Âu. Thành phố cảng này tạo nên một đài vòng, bao bọc bởi biển Địa Trung Hải ở phía Tây, những ngọn núi (Calanques) ở phía Nam, những đường bờ biển xanh ở phía Bắc mà đã được họa sĩ Paul Cézanne, người con của mảnh đất này, đem vào trong những bức họa của mình.

Nếu tính về diện tích, Marseille rộng hơn 2.5 lần so với Paris, 5 lần so với Lyon. Cũng chính vì điều đó, cộng thêm diện tích chính của thành phố đa phần là đồi núi nên người ta đã gặp rất nhiều khó khăn để phát triển hệ thống giao thông công cộng.

Khí hậu

Marseille là thành phố mang kiểu khí hậu Địa Trung Hải điển hình, với số giờ nắng cao: trên 2800 giờ mỗi năm, và đặc biệt là gió Mistral thổi trung bình 93 ngày/ năm. Lượng mưa trung bình hằng năm đạt 525 mm. Nhiệt độ trung bình của Marseille là 15,9 °C Mặc dù sở hữu một khí hậu tương đối ôn hòa, những biến động về thời tiết ở nơi đây cũng đã được ghi nhận. Nhiệt độ đã từng xuống tới -16,8 °C ngày 12 tháng 2 năm 1956 và 40,6 °C ngày 26 tháng 7 năm 1983. Ngày 19 tháng 9 năm 2000 và ngày 1 tháng 12 năm 2003 người ta đo được lượng mưa trên 200mm trong vòng 24 giờ. Ngày 14 tháng 1 năm 1987 và ngày mồng 7 tháng 1 năm 2009, lượng tuyết tại đây dày tới 10 cm.

Bản mẫu:Weather box

Kinh tế

Nhân khẩu

Sau cuộc khủng hoảng nghiêm trọng những năm 70 - 80 của thế kỷ XX (xuất phát từ việc đóng cửa kênh đào Suez), dân số của Marseille đã giảm từ 900 000 người xuống còn 800 000 người. Chính quyền và các nhà chức trách đã khởi động công cuộc tái thiết nền kinh tế thành phố với chương trình Euroméditerranée, nhằm thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào đây, kéo theo đó là sự gia tăng dân số tại đô thị trung tâm. Theo cuộc điều tra dân số mới nhất, Marseille là thành phố có tỉ lệ tăng trưởng dân số cao, vượt mức trung bình cả nước Pháp.[6]

Marseille hiện nay là vùng đô thị lớn thứ hai của Pháp (sau vùng đô thị Paris và đứng trên Vùng đô thị Lyon) với dân số 1 560 343 người (năm 2008). Ngoài khu vực trung tâm, vùng đô thị Marseille bao gồm xã Aix-en-Provence ở phía bắc, Istres, Martigues, Vitrolles ở phía tây, và Aubagne ở phía đông.

Dân số Marseille[7]
250 TCN 1801 1851 1881 1911 1931 1946 1954 1962 1968 1975 1982 1990 1999 2005
50.000 111.100 195.350 360.100 550.619 606.000 636.300 661.407 778.071 889.029 908.600 874.436 800.550 798.430 820.900

Biến động dân số

1793 1800 1806 1821 1831 1836 1841 1846 1851
108 374 96 413 99 169 109 483 145 115 146 239 154 035 183 186 195 258
1856 1861 1866 1872 1876 1881 1886 1891 1896
233 817 260 910 300 131 312 864 318 868 360 099 376 143 403 749 442 239
1901 1906 1911 1921 1926 1931 1936 1946 1954
491 161 517 498 550 619 586 341 652 196 800 881 914 232 636 264 661 407
1962 1968 1975 1982 1990 1999 2006 2009
778 071 889 029 908 600 874 436 800 550 798 430 839 043 850 602
Số liệu được cung cấp từ năm 1962: population sans doubles comptes - Nguồn: Cassini[8] et INSEE

<timeline> Colors= 

id:lightgrey value:gray(0.9)
id:darkgrey value:gray(0.7)
id:sfondo value:rgb(1,1,1)
id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:600 height:300 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:970000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:200000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:50000 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData= 

bar:1901 text:1901
bar:1911 text:1911
bar:1921 text:1921
bar:1926 text:1926
bar:1931 text:1931
bar:1936 text:1936
bar:1946 text:1946
bar:1954 text:1954
bar:1962 text:1962
bar:1968 text:1968
bar:1975 text:1975
bar:1982 text:1982
bar:1990 text:1990
bar:1999 text:1999
bar:2006 text:2006
bar:2009 text:2009

PlotData= 

color:barra width:30 align:left

bar:1901 from:0 till: 491161
bar:1911 from:0 till: 550619
bar:1921 from:0 till: 586341
bar:1926 from:0 till: 652196
bar:1931 from:0 till: 800881
bar:1936 from:0 till: 914232
bar:1946 from:0 till: 636264
bar:1954 from:0 till: 661407
bar:1962 from:0 till: 778071
bar:1968 from:0 till: 889029
bar:1975 from:0 till: 908600
bar:1982 from:0 till: 874436
bar:1990 from:0 till: 800550
bar:1999 from:0 till: 798430
bar:2006 from:0 till: 839043
bar:2009 from:0 till: 850602

PlotData= 

bar:1901 at: 491161 fontsize:S text: 491.161 shift:(-8,5)
bar:1911 at: 550619 fontsize:S text: 550.619 shift:(-10,5)
bar:1921 at: 586341 fontsize:S text: 586.341 shift:(-10,5)
bar:1926 at: 586341 fontsize:S text: 652.196 shift:(-10,5)
bar:1931 at: 800881 fontsize:S text: 800.881 shift:(-10,5)
bar:1936 at: 586341 fontsize:S text: 914.232 shift:(-10,5)
bar:1946 at: 636264 fontsize:S text: 636.264 shift:(-10,5)
bar:1954 at: 661407 fontsize:S text: 661.407 shift:(-10,5)
bar:1962 at: 778071 fontsize:S text: 778.071 shift:(-10,5)
bar:1968 at: 889029 fontsize:S text: 889.029 shift:(-10,5)
bar:1975 at: 908600 fontsize:S text: 908.600 shift:(-10,5)
bar:1982 at: 874436 fontsize:S text: 874.436 shift:(-10,5)
bar:1990 at: 800550 fontsize:S text: 800.550 shift:(-10,5)
bar:1999 at: 795518 fontsize:S text: 798.430 shift:(-10,5)
bar:2006 at: 839043 fontsize:S text: 839.043 shift:(-10,5)
bar:2009 at: 850602 fontsize:S text: 850.602 shift:(-10,5)

TextData= 

fontsize:S pos:(30,20)
text:nguồn INSEE

</timeline>

Văn hóa

Marseille được chọn là thủ đô Văn hóa châu Âu năm 2013 [9]

Di sản kiến trúc

Nhà thờ Notre Dame de la Garde nhìn từ cảng cổ Marseille
  • Quần thể kiến trúc Thiên chúa giáo ở Marseille là nét hấp dẫn của thành phố này. Trong số đó phải kể đến nhà thờ Notre-Dame de la Garde, xây dựng bởi kiến trúc sư người Nîmes tên là Jacques Henri Esperandieu từ 1855 đến 1870. Trên đỉnh chuông nhà thờ có bức tượng Bonne mère bằng mạ đồng dát vàng cao 5,3m. Ngoài ra, Marseille còn nổi tiếng với các nhà thờ khác mang tên Sacré-Cœur de Marseille, Notre-Dame du Mont, Saint-Marie-Madeleine. Tu viện Saint-Victor là nơi chiêm bái của nhiều con chiên từ thế kỉ V, và là một trong những tu viện cổ nhất ở châu Âu.
  • Cảng cổ Marseille (phương ngữ vùng Provence gọi là lo Pòrt Vielh1)[10] là một di tích lịch sử và trung tâm văn hóa của toàn thành phố kể từ thời cổ đại. Nơi đây từng là trung tâm kinh tế chính của Marseille tới giữa thế kỷ XIX, là nơi kết nối thương mại giữa vùng Địa Trung Hải, sau đó là các thuộc địa của Pháp. Sau đó, hoạt động giao thương đường biển được rời lên các cảng mới ở phía Bắc thành phố. Cảng cổ Marseille hiện nay trở thành nơi thăm thú, điểm tập trung người dân và là địa điểm du lịch nổi tiếng của thành phố này.

Cảng cổ Marseille, nhìn từ công viên Pharo

Ẩm thực

  • «Pasti» là loại đồ uống phổ biến của người dân Marseille. Đây là loại đồ uống có cồn, với nguyên liệu chính là hồi và các loại gia vị.
  • «Aïoli» là một loại nước xốt gần giống như mayonnaise, nhũ tương, gồm thành phần chính như tỏi, dầu ô-liu và trứng được trộn với rau quả, là món ăn nổi tếng của Marseille nói riêng và vùng Provence nói chung.
Súp hải hản Bouillabaisse
  • «Bouillabaisse» là món súp hải sản nổi tiếng của vùng biển Marseille. Món ăn có nguồn gốc từ những người làm nghề chài lưới, sau chuyến đi biển thường góp các loại hải sản để nấu thành một bữa súp.
  • Bánh bích quy «Navette de Marseille» có hình dáng giống một con thuyền là loại bánh nổi tiếng của Marseille.

Thể thao

Giao thông

Hệ thống giao thông của Marseille rất phát triển, bao gồm cả đường hàng không, mạng lưới tàu điện ngầm, đường sắt cao tốc nối với các tỉnh khác và đặc biệt là giao thông đường biển rất thuận lợi với hệ thống cảng biển từ lâu đời.

Đường không

Bài chi tiết: Sân bay Marseille Provence
Lối vào nhà ga 2 sân bay Marseille Provence

Sân bay quốc tế Marseille Provence (trước kia gọi là Sân bay Marseille-Marignante), cách trung tâm thành phố 25 km, thuộc xã Marignane, là sân bay lớn thứ tư của Pháp (sau Sân bay quốc tế Charles de Gaulle (Paris), Sân bay Lyon-Saint Exupéry (Lyon) và Sân bay Nice - Côte d'Azur (Nice).[13] Các điểm đến quan trọng của sân bay này là Paris, đảo Corse, và Bắc Phi, Bordeaux, Nantes và London

Hơn nữa, các chuyến xe buýt còn giúp nối liền sân bay Marseille Provence với nhà ga Saint-Charles.[N 1] Nhà ga Vitrolle - Aéroport-Marseille-Provence được mở từ tháng 12 năn 2009, là một trong những trạm dưng chân của mạng lưới TER, cụ thể là tuyến đường sắt Marseille-Avignon.

Giao thông công cộng

Mạng lưới giao thông công cộng của Marseille được quản lý bởi Công ty quản lý giao thông Marseille (RTM), tương tự như RATP tại vùng đô thị Paris.

Mạng lưới tàu điện ngầm Marseille
  • Tàu điện ngầm Marseille (Métro de Marseille) gồm 2 tuyến chính là M1 (tuyến màu xanh) và M2 (tuyến màu đỏ), với độ dài 25 km.
Tàu điện Marseille
  • Mạng lưới tramway dài 12 km.
  • Mạng lưới xe buýt gồm 80 tuyến.
Le Vélo

Ngoài ra, kể từ tháng 10 năm 2007, xe đạp công cộng (Le Vélo) được đưa vào sử dụng tại vùng trung tâm thành phố, với 130 trạm (8 - 30 xe đạp) được phát triển để hướng tới mục tiêu loại hình này đạt mức 1000 xe.

Giao thông đường biển

Cảng biến Marseille là một trong những cảng lớn nhất nước Pháp, kết nối với 220 điểm đến, với 400 cảng biển và 120 nước khác nhau,[14] trong đó một nửa là vùng Địa Trung Hải, Châu Phi và Trung Đông.

Đường sắt cao tốc

Mạng lưới TGV - Méditerranée giúp rút ngắn thời gian từ Paris đến Marseille, với thời gian 3 giờ đồng hồ. Ga Saint-Charles là ga chính của Marseille, điểm kết thúc của trục TGV PLM (Paris-Lyon-Marseille).

Các thành phố kết nghĩa

Những người con của thành phố

Ghi chú

  1. ^ Formerly conventionally spelled in English as Marseilles.[4][5]

Tham khảo

  1. ^ "Répertoire national des élus: les maires". data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises (bằng tiếng Pháp). ngày 5 tháng 5 năm 2026.
  2. ^ a ă â b "Comparateur de territoires: Aire d'attraction des villes: Marseille - Aix-en-Provence (003); Unité urbaine: Marseille-Aix-en-Provence (00759); EPCI : d'Aix-Marseille-Provence (200054807)". insee.fr. INSEE. ngày 25 tháng 6 năm 2026. Truy cập ngày 2 tháng 7 năm 2026.
  3. ^ "MASSILIOTE Definition & Meaning - Merriam-Webster". www.merriam-webster.com (bằng tiếng Anh). ngày 17 tháng 7 năm 2026. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2026.
  4. ^ Bản mẫu:Cite Merriam-Webster
  5. ^ "Marseilles". Collins English Dictionary. HarperCollins. Truy cập ngày 20 tháng 12 năm 2025.
  6. ^ Marseille se repeuple vite in 20minutes.fr
  7. ^ le Splaf và Insee
  8. ^ Population avant le recensement de 1962
  9. ^ Official website Lưu trữ ngày 26 tháng 8 năm 2010 tại Wayback Machine for "Marseille Provence 2013: European Capital of Culture"
  10. ^ X. de Fourvières, Pichot tresor
  11. ^ "Ville de Marseille - Équipements sportifs". marseille.fr. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 10 năm 2008. Truy cập 16 janvier 2009. {{Chú thích web}}: Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |ngày truy cập= (trợ giúp)
  12. ^ "plongée Marseille Frioul". Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 6 năm 2012. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2012.
  13. ^ ["Trafic de l'aéroport 6.116.000 passagers en 2006, en hausse de 4,4 % par rapport à 2005". Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 10 năm 2007. Truy cập ngày 14 tháng 8 năm 2012. Trafic de l'aéroport 6.116.000 passagers en 2006, en hausse de 4,4 % par rapport à 2005]
  14. ^ "Marseille Provence Métropole [[:Bản mẫu:1er]] port de France et de Méditerranée". Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 2 năm 2015. Truy cập ngày 14 tháng 8 năm 2012. {{Chú thích web}}: URL chứa liên kết wiki (trợ giúp)
  15. ^ Although Scotland is not a sovereign nation, the country listed on the official homepage of Marseille is "Scotland" (fr:"Ecosse")
  1. ^ Des navettes routières existent aussi vers Aix-en-Provence, Salon-de-Provence, Manosque et Digne (Alpes-de-Haute-Provence).

Thư mục

  • Duchêne, Roger; Contrucci, Jean (2004), Marseille, 2600 ans d'histoire, Editions Fayard, ISBN 2-213-60197-6
  • Liauzu, Claude (1996), Histoire des migrations en Méditerranée occidentale, Editions Complexe, ISBN 2-87027-608-7
  • Savitch, H.V.; Kantor, Paul (2002), Cities in the International Market Place: The Political Economy of Urban Development in North America and Western Europe, Princeton University Press, ISBN 0691091595
  • Peraldi, Michel; Samson, Michel (2006), Gouverner Marseille: Enquête sur les mondes politiques marseillais, Editions La Découverte, ISBN 2-7071-4964-0
  • Busquet, Raoul (1954), Histoire de la Provence des origines à la révolution française, Éditions Jeanne Lafitte, ISBN 2-86276-319-5
  • Attard-Marainchi, Marie-Françoise; Échinard, Pierre; Jordi, Jean-Jacques; Lopez, Renée; Sayad, Abdelmalek; Témime, Émile (2007), Migrance – histoires des migrations à Marseille, Éditions Jeanne Laffitte, ISBN 978-2-86276-450-4, single book comprising 4 separate volumes: La préhistoire de la migration (1482-1830); L'expansion marseillaise et «l'invasion italienne» (1830-1918); Le cosomopolitisme de l'entre-deux-guerres (1919-1945); Le choc de la décolonisation (1945-1990).

Liên kết ngoài

Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện về Marseille.
Stub icon

Bài viết liên quan đến Pháp này vẫn còn sơ khai. Bạn hãy giúp Wikipedia mở rộng nội dung để bài được hoàn chỉnh hơn.

Lấy từ “https://wikibeta.org/index.php?title=Marseille&oldid=50837”