Sông Vàm Thuật
| Sông Vàm Thuật | |
|---|---|
| Tập tin:Vam Thuat River 2022.jpg Một đoạn sông Vàm Thuật năm 2022 | |
Vị trí tại Việt Nam | |
| Vị trí | |
| Quốc gia | Việt Nam |
| Tỉnh | Thành phố Hồ Chí Minh |
| Đặc điểm địa lý | |
| Cửa sông | sông Sài Gòn |
• tọa độ | 10°49′47,77″B 106°41′31,88″Đ / 10,81667°B 106,68333°Đ |
Sông Vàm Thuật là một dòng sông tại Thành phố Hồ Chí Minh, nối với sông Sài Gòn ở ngã ba Vàm Thuật. Trong quy hoạch đường thủy của thành phố, Vàm Thuật là đoạn đầu của tuyến đường thủy nội địa địa phương "Sông Vàm Thuật - Bến Cát - Trường Đay - kênh Tham Lương - rạch Nước Lên", nối từ sông Sài Gòn đến sông Bến Lức.[1]
Dòng sông nằm trong khu vực các quận Gò Vấp, Quận 12 và Bình Thạnh cũ. Ở phía An Phú Đông, khu 4 phía nam của phường này giáp sông Sài Gòn ở phía đông, giáp sông Vàm Thuật ở phía tây và phía nam, giáp rạch Gia ở phía bắc.[2] Tên Bến Cát cũng xuất hiện trong một số tài liệu về di tích ven sông, như cách gọi "sông Bến Cát (nay là sông Vàm Thuật)" trong hồ sơ về miếu Sa Tân.[3]
Ven sông có các di tích như Phù Châu miếu trên cồn đất giữa sông và miếu Sa Tân ở bờ Gò Vấp.[4][3] Ở phía An Phú Đông, Vườn Cau Đỏ là nơi Hội nghị cán bộ tỉnh Gia Định quyết định thành lập Chiến khu An Phú Đông ngày 25 tháng 12 năm 1945.[5] Quy hoạch quận Gò Vấp năm 1998 xác định sông Vàm Thuật - Bến Cát là một trong các trục chính tổ chức không gian phát triển của quận.[6]
Địa lý và tên gọi
Sông Vàm Thuật là đoạn đầu của hành lang thủy nối sông Sài Gòn với Bến Cát, Trường Đay, kênh Tham Lương và rạch Nước Lên. Tuyến đường thủy nội địa địa phương "Sông Vàm Thuật - Bến Cát - Trường Đay - kênh Tham Lương - rạch Nước Lên" dài 30 km, cấp kỹ thuật V, có điểm đầu tại ngã ba sông Sài Gòn và điểm cuối tại ngã ba sông Bến Lức.[1] Vàm Thuật nằm trên tuyến Vành đai trong của giao thông thủy nội thành, theo trình tự sông Sài Gòn - sông Vàm Thuật - rạch Bến Cát - sông Trường Đay - kênh Tham Lương - kênh 19/5 - rạch Nước Lên - sông Bến Lức - kênh Đôi - kênh Tẻ - sông Sài Gòn.[1]
Ở bờ đông của sông, khu 4 phía nam phường An Phú Đông có diện tích 221,22 ha theo đồ án quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000 năm 2014. Khu vực này là khu dân cư hiện hữu cải tạo kết hợp xây dựng mới, với phía đông giáp sông Sài Gòn, phía tây và phía nam giáp sông Vàm Thuật.[2] Cao độ xây dựng tối thiểu trong khu vực là 2 m. Hệ thống thoát nước bẩn được tách riêng với thoát nước mưa; các tuyến cống được quy hoạch đi ngầm, kích thước từ 400 mm đến 2.000 x 2.000 mm.[2]
Một cồn đất nhỏ giữa sông là vị trí của Phù Châu miếu; cồn đất này có hình bàn chân và diện tích khoảng 2.500 m².[4] An Phú Đông là một bán đảo nhỏ hẹp hình bầu dục, rộng khoảng 10 km², có ba mặt đông, tây và nam giáp sông Sài Gòn và sông Vàm Thuật, còn bên trong có nhiều sông, rạch nhỏ.[5]
Tên Bến Cát xuất hiện trong các tài liệu về di tích ven sông. Bài giới thiệu Phù Châu miếu của Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài viết rằng khu vực Gò Vấp và Quận 12 hiện nay từng chạy dọc theo sông Vàm Thuật, "xưa gọi là Bến Cát".[4] Hồ sơ về miếu Sa Tân dùng cách gọi "sông Bến Cát (nay là sông Vàm Thuật)" khi định vị di tích ở Phường 5, Gò Vấp.[3]
Quy hoạch Gò Vấp năm 1998 xác định sông Vàm Thuật - Bến Cát là một trong các trục chính tổ chức không gian phát triển của quận, cùng với các đường trục qua ngã sáu Gò Vấp.[6] Các khu vực thấp dưới 2 m dọc rạch Bến Cát - Vàm Thuật phải được tôn nền trên 2 m, kết hợp hệ thống đê bao và cống bọng để ngăn triều, tiêu thoát nước.[6]
Di tích và lịch sử ven sông
Phù Châu miếu, còn gọi là miếu Nổi, nằm trên cồn đất giữa sông Vàm Thuật. Khu miếu trước đây thuộc xã Hạnh Thông, tổng Bình Trị Thượng, huyện Gò Vấp, tỉnh Gia Định.[7] Theo tục truyền được bài báo ghi lại, vào giữa thế kỷ XVIII có người làm nghề chài lưới lập miếu thờ tại khoảng đất nổi trên sông. Sau nhiều năm bỏ hoang từ năm 1975 đến tháng 5 năm 1990, miếu được đại tu lần thứ ba.[7]
Sách Gia Định xưa và nay của Huỳnh Minh, được Sài Gòn Giải Phóng dẫn lại năm 2023, mô tả Miếu Nổi là di tích lâu đời trên cồn nhỏ giữa sông Bến Cát, chi nhánh sông Bình Lợi.[8] Theo Lịch sử quận Gò Vấp được bài báo dẫn lại, đến năm 1945 miếu đã có mái ngói và cột gỗ, nhưng diện tích còn nhỏ; sau giai đoạn xuống cấp, miếu được cấp phép trùng tu năm 1991 và được xếp hạng di tích cấp thành phố năm 2014.[8] Danh sách di tích của Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh ghi Miếu Nổi tại Phường 5, Gò Vấp được xếp hạng theo Quyết định 1761/QĐ-UBND ngày 10 tháng 4 năm 2014.[9] Năm 2022, Phù Châu miếu tại Phường 5, Gò Vấp được liệt kê là một di tích cấp thành phố nằm giữa sông Vàm Thuật.[10]
Bên bờ Gò Vấp, miếu Sa Tân cũng mang dấu vết của tên Bến Cát. Năm xây dựng miếu hiện chưa xác định; theo lời một số cụ cao niên trong vùng được hồ sơ di tích ghi lại, miếu được xây dựng vào khoảng thế kỷ XIX bên bờ sông Bến Cát, tức sông Vàm Thuật, thuộc xã Hạnh Thông, tổng Bình Trị Thượng, huyện Gò Vấp cũ.[3] Mặt tiền ban đầu của miếu quay về sông Bến Cát trước khi được xoay về hướng đường Trần Bá Giao như hiện nay; trong khuôn viên miếu có một lối đi nội bộ dẫn ra bến đò kết nối với Phù Châu miếu giữa sông.[3] Đến năm 1955, miếu Ông Chài đổi tên thành miếu Sa Tân.[11]
Miếu Sa Tân có diện tích khoảng 150 m², gồm ba gian hai chái và mang dáng dấp đình làng Nam Bộ kết hợp trang trí chịu ảnh hưởng văn hóa người Hoa. Từ khuôn viên miếu có một cầu gỗ dài 100 m vươn ra sông Vàm Thuật để nối với Miếu Nổi.[11] Miếu Sa Tân được xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp thành phố theo Quyết định 4268/QĐ-UBND ngày 20 tháng 11 năm 2020.[9]
Đình Hanh Phú là một di tích ven sông ở phía An Phú Đông. Tài liệu giới thiệu di tích của Trường Trung học cơ sở Nguyễn Huệ, Quận 12 đặt đình tại đường Vườn Lài, bên bờ sông Vàm Thuật; theo tài liệu này, đình hình thành sau khi thôn Hanh Phú ổn định, và đến năm 1940 thôn Hanh Phú sáp nhập với thôn An Lộc Đông thành xã An Phú Đông, tổng Bình Trị Thượng, quận Gò Vấp, tỉnh Gia Định.[12] Trong danh sách di tích của Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh, Đình Hanh Phú có tên di tích "Đình Hanh Phú - Kho lương thực của Ban Tiếp tế tỉnh Gia Định ở Căn cứ An Phú Đông", địa chỉ đường Vườn Lài, phường An Phú Đông, và số quyết định xếp hạng 3270/QĐ-UBND ngày 27 tháng 7 năm 2007.[9]
Ở phía An Phú Đông, sông Vàm Thuật là một phần của địa hình sông rạch bao quanh vùng chiến khu cũ. Năm 1944, An Phú Đông thuộc tổng Bình Trị Thượng, quận Gò Vấp, tỉnh Gia Định; sau năm 1975 là một xã của huyện Hóc Môn, còn về sau tương ứng với các phường An Phú Đông, Thạnh Lộc và Thạnh Xuân của Quận 12 cũ.[13] Năm 1947, Pháp sáp nhập các làng ở đây thành xã An Phú Đông; đến năm 1997, xã An Phú Đông của huyện Hóc Môn chuyển thành phường của Quận 12.[14]
Ngày 25 tháng 12 năm 1945, Hội nghị cán bộ tỉnh Gia Định họp tại Vườn Cau Đỏ quyết định thành lập Chiến khu An Phú Đông, chiến khu đầu tiên của tỉnh Gia Định.[5] Sài Gòn Giải Phóng năm 2023 ghi theo Lịch sử quận Gò Vấp rằng trước ngày 30 tháng 4 năm 1975, Miếu Nổi từng là nơi sinh hoạt chi bộ Đảng và là điểm để lực lượng đặc công từ An Phú Đông qua sông đánh kho đạn, kho xăng dầu.[8]
Đường thủy và giao thông
Tuyến "Sông Vàm Thuật - Bến Cát - Trường Đay - kênh Tham Lương - rạch Nước Lên" thuộc khu vực nội thành trong bảng phân cấp đường thủy nội địa địa phương kèm Quyết định 66/2009/QĐ-UBND, dài 30 km, cấp kỹ thuật V. Tuyến có điểm đầu tại ngã ba sông Sài Gòn và điểm cuối tại ngã ba sông Bến Lức.[1] Năm 2025, Quyết định 993/QĐ-UBND công bố danh mục luồng đường thủy nội địa địa phương giai đoạn 2024-2026, trong đó tuyến "Sông Vàm Thuật - Bến Cát - Trường Đay - Tham Lương - rạch Nước Lên" dài 32,20 km, có điểm hạ lưu tại sông Bến Lức, điểm thượng lưu tại sông Sài Gòn, cấp quy hoạch V; cột cấp khai thác của tuyến không được đánh giá và phần ghi chú nêu tuyến đang thi công.[15]
Ngã ba Vàm Thuật - sông Sài Gòn là một mốc trong các thông báo luồng đường thủy của thành phố. Năm 2020, khi hạn chế lưu thông đường thủy tại khu vực cầu tạm An Phú Đông, Sở Giao thông Vận tải Thành phố Hồ Chí Minh xác định một điểm phao báo hiệu tại ngã ba này và một điểm khác trên tim luồng sông Vàm Thuật, cách vị trí công trình khoảng 500 m về phía hạ lưu.[16] Năm 2023, thành phố tiếp tục thông báo hạn chế luồng trên tuyến sông Vàm Thuật - Bến Cát - Trường Đai - Tham Lương tại khu vực ngã ba Vàm Thuật - sông Sài Gòn để phục vụ thi công cầu tạm An Phú Đông.[17]
Cầu thép An Phú Đông được thông xe ngày 31 tháng 12 năm 2020, nối Quận 12 với Gò Vấp cũ qua sông Vàm Thuật. Công trình dài 240 m, rộng 12,5 m, có 2 làn xe hỗn hợp và phần bộ hành hai bên; cầu dùng kết cấu dầm thép Bailey, tĩnh không thông thuyền 25 x 4 m và vận tốc thiết kế 30 km/h.[18] Cầu thay thế phà hiện hữu, đồng thời có các hạng mục cải tạo đường đầu cầu dài khoảng 1 km phía Quận 12 cũ, cống hộp tại rạch Chín Xiểng để thoát nước ra sông Vàm Thuật và kè dự ứng lực dọc bờ sông phía Gò Vấp, Quận 12 cũ.[18] Trong thời gian thi công, khu vực cầu tạm từng phải hạn chế luồng để sửa chữa, khắc phục sự cố nhịp thông thuyền sau vụ sà lan va vào công trình ngày 16 tháng 10 năm 2020.[16]
Trước khi có cầu, bến đò An Phú Đông là một điểm qua sông Vàm Thuật giữa Gò Vấp và An Phú Đông. Bến chính thức hoạt động khoảng năm 1996; theo lời một chủ quán ven sông trong bài Tuổi Trẻ năm 2020, bến mở từ 3 giờ 30 sáng đến 23 giờ 30 hằng ngày và vẫn chạy phà khi có người cần qua sông đi cấp cứu ban đêm.[14] Cầu thép An Phú Đông thay phà hiện hữu và giúp rút ngắn cự ly đi lại giữa An Phú Đông với Gò Vấp khoảng 10 km so với đi đường vòng.[19] Sau khi cầu được đưa vào sử dụng, bến phà qua sông Vàm Thuật tại khu vực nội thành thành phố dừng hoạt động.[19]
Dự án cầu Vàm Thuật được Thành phố Hồ Chí Minh chuẩn bị đầu tư để kết nối đường Đặng Thùy Trâm ở Bình Lợi Trung với khu vực đường Vườn Lài ở An Phú Đông. Dự án xây dựng cầu Vàm Thuật và nâng cấp, mở rộng đường Vườn Lài dự kiến trình chủ trương đầu tư trong quý 3 năm 2026, lập báo cáo nghiên cứu khả thi trong giai đoạn quý 4 năm 2026 đến quý 2 năm 2027, khởi công quý 4 năm 2027 và hoàn thành năm 2029.[20][21] Cầu được đề xuất bằng bê tông cốt thép, rộng khoảng 16-20 m, đáp ứng 4 làn xe; tổng mức đầu tư ước tính khoảng 1.136 tỷ đồng, trong đó hơn 800 tỷ đồng dành cho bồi thường và giải phóng mặt bằng.[21]
Chỉnh trang và môi trường
Sông Vàm Thuật nằm trong phạm vi các dự án tiêu thoát nước và cải tạo môi trường kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên. Năm 2010, UBND thành phố duyệt đồ án điều chỉnh quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị Nhà máy xử lý nước thải lưu vực Tham Lương - Bến Cát tại phường An Phú Đông, Quận 12, tỷ lệ 1/2000. Khu vực quy hoạch có quy mô 136.119 m²; phía đông giáp khu dân cư hiện hữu, phía bắc giáp khu quy hoạch công viên cây xanh và đường dự phóng, còn các phía còn lại giáp sông Vàm Thuật.[22] Nhà máy xử lý nước thải sinh hoạt trong lưu vực Tham Lương - Bến Cát trước khi xả ra nguồn tiếp nhận. Trong khu quy hoạch có phần đất cây xanh ven sông Vàm Thuật rộng 11.754 m².[22] Trong khu nhà máy, văn bản quy hoạch phân phần đất xây dựng công trình, cây xanh, giao thông nội bộ, kênh thoát nước và hồ điều hòa; riêng phần đất nhà máy xử lý nước thải chiếm 114.368 m² trong tổng diện tích khu quy hoạch.[22]
Cống kiểm soát triều Vàm Thuật nằm ở bờ hữu thuộc Phường 13, Bình Thạnh cũ và bờ tả thuộc An Phú Đông, Quận 12 cũ. Công trình được phê duyệt đầu tư cuối tháng 2 năm 2012 sau khi UBND thành phố chấp thuận cấp vốn ngân sách.[23] Tổng mức đầu tư khi đó được nêu là 407 tỷ đồng, gồm 269 tỷ đồng xây lắp và các chi phí khác; trong đó 12 tỷ đồng dành cho bồi thường 5.777 m² mặt bằng, còn 19.123 m² đã được giải tỏa trong giai đoạn 1 của dự án kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên và dự án bờ hữu ven sông Sài Gòn.[23] Theo chủ đầu tư được bài báo dẫn, cống Vàm Thuật được thiết kế để tăng cường ngăn triều và điều tiết nước mưa từ các khu dân cư hai bên bờ sông Vàm Thuật và kênh Tham Lương đổ ra sông Sài Gòn.[23]
Năm 2017, Đầu tư Tài chính dẫn báo cáo năm 2016 của Chi cục Bảo vệ môi trường Thành phố Hồ Chí Minh, trong đó hệ thống Vàm Thuật - Tham Lương tại hai vị trí An Lộc và Tham Lương có amoni, COD, BOD5 và coliform vượt quy chuẩn ở các thời điểm quan trắc được nêu.[24] Bài báo mô tả điểm ô nhiễm của sông bắt đầu rõ từ nơi Vàm Thuật gặp hệ thống kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên, còn đoạn ngược về phía Hóc Môn vẫn còn nhiều khoảng nước trong hơn.[24] Đoạn từ cầu An Lộc đến cầu Bến Phân thuộc khu vực Thạnh Xuân có nước đen và mùi hôi; một lãnh đạo phường Thạnh Xuân được dẫn lời cho rằng nguồn ô nhiễm đổ về từ tuyến kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên.[24]
Năm 2019, đoạn sông Vàm Thuật qua phường Thới An và bờ sông phía các phường 13, 14 của Gò Vấp cũ có tình trạng rác, xà bần và chất thải dọc hai bên bờ; một số nhánh rạch đổ ra sông cũng bị bít dòng chảy vì rác và xà bần.[25] Tháng 10 năm 2020, Sở Giao thông Vận tải Thành phố Hồ Chí Minh và Công ty Cổ phần Công trình giao thông Sài Gòn thí điểm vớt, thu gom chất thải rắn bằng thiết bị cơ giới trên đoạn sông Vàm Thuật - Bến Cát. Hệ thống thử nghiệm gồm một sà lan chứa rác khoảng 250 tấn, một tàu thu gom rác tự động, hai máy gắp rác nhỏ và một tàu kéo; theo đơn vị thực hiện được VietnamPlus dẫn lại, hệ thống có thể thu gom hơn 40 tấn rác trong một ca làm việc 7 giờ và được thí điểm trong hai tháng trước khi thành phố đánh giá khả năng ứng dụng rộng hơn.[26]
Năm 2024, Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh thông qua điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án xây dựng hạ tầng và cải tạo môi trường kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên. Nội dung điều chỉnh bổ sung tuyến đường tại khu vực cống kiểm soát triều Vàm Thuật và Nước Lên, xây dựng 4 đoạn đường giao thông ở hai vị trí cống với tổng chiều dài 640 m, bề rộng xe chạy 12 m.[27] Dự án cũng bổ sung 39 cửa xả thoát nước và 75 bến lấy nước phòng cháy chữa cháy dọc tuyến, đồng thời điều chỉnh tổng mức đầu tư từ 8.200 tỷ đồng lên hơn 9.030 tỷ đồng và thời gian thực hiện từ giai đoạn 2021-2025 sang 2021-2026.[27] Năm 2025, một đoạn bờ trái dài khoảng 640 m từ cống Vàm Thuật đến cuối tuyến thuộc gói thầu XL-10 là một trong các đoạn đường ven kênh được chuẩn bị thông xe kỹ thuật.[28]
Ở phía nam, tuyến chính của dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm kết thúc tại sông Vàm Thuật. Ngày 10 tháng 5 năm 2025, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với UBND quận Gò Vấp, Bình Thạnh và các đơn vị liên quan khởi công dự án nạo vét, cải tạo môi trường và xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm, đoạn từ kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè đến sông Vàm Thuật.[29] Dự án có tổng chiều dài khoảng 8,8 km, trong đó tuyến chính từ kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè đến sông Vàm Thuật dài 6,6 km và ba tuyến nhánh Cầu Sơn, Bình Lợi, Bình Triệu dài 2,2 km; gói thầu XL-03 từ đường Lương Ngọc Quyến đến sông Vàm Thuật dài 1,3 km.[29] Các hạng mục chính của dự án gồm nạo vét, xây kè, xây hệ thống thu gom nước thải và thoát nước, làm đường dọc tuyến, cây xanh, công viên và chiếu sáng.[29] Năm 2026, dự án này đi qua các phường Gia Định, Bình Thạnh, Bình Lợi Trung và An Nhơn, có tổng mức đầu tư hơn 17.200 tỷ đồng và được thành phố yêu cầu đẩy nhanh để phấn đấu hoàn thành trong năm 2027.[30]
Xem thêm
- Sông Vàm Thuật – Bến Cát – Trường Đay – Kênh Tham Lương – Rạch Nước Lên
- Sông Sài Gòn
- Rạch Xuyên Tâm
- Phù Châu miếu
Chú thích
- ^ a b c d "Quyết định số 66/2009/QĐ-UBND về duyệt Quy hoạch mạng lưới đường thủy và cảng, bến khu vực thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn từ nay đến năm 2020". Công báo Thành phố Hồ Chí Minh. Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. ngày 14 tháng 9 năm 2009. tr. 24, 28. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ a b c "Đồ án quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000 Khu 4 - phía Nam Phường An Phú Đông, Quận 12". Báo điện tử Chính phủ. ngày 11 tháng 6 năm 2014. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ a b c d e "Đình An Hội và miếu Sa Tân được xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Thành phố". Trang tin Điện tử Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh. ngày 27 tháng 11 năm 2020. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ a b c "Ngôi miếu Nổi đặc biệt ở Sài Gòn". Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài. ngày 8 tháng 10 năm 2012. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ a b c "Phát huy truyền thống anh hùng, vươn mình bứt phá". Nhân Dân. ngày 21 tháng 8 năm 2025. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ a b c "Quyết định 6861/QĐ-UB-QLĐT về việc phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chung quận Gò Vấp". Công báo Thành phố Hồ Chí Minh. Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. ngày 21 tháng 12 năm 1998. tr. 3–4. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ a b Lê Vân; T.T.D. (ngày 2 tháng 9 năm 2020). "Mùa Vu lan viếng Miếu Nổi Phù Châu 200 tuổi nằm giữa sông Bến Cát - Sài Gòn". Tuổi Trẻ. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ a b c Văn Tuấn (ngày 18 tháng 6 năm 2023). "Bình yên cổ miếu". Báo Sài Gòn Giải Phóng. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ a b c "Danh sách các công trình, địa điểm đã được quyết định xếp hạng di tích trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh (tính đến hết tháng 10 năm 2022)". Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh. ngày 7 tháng 11 năm 2022. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ Minh Khanh (ngày 16 tháng 6 năm 2022). "Quận Gò Vấp: Khai thác tiềm năng phát triển các sản phẩm du lịch". Trang tin Điện tử Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ a b Uyển Nhi (ngày 8 tháng 6 năm 2025). "Miếu cổ gần 200 tuổi ở TP.HCM: Giai thoại người đánh cá vớt được pho tượng lạ". Thanh Niên. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ "Giới thiệu các di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn quận: Đình Hanh Phú". Trường Trung học cơ sở Nguyễn Huệ. ngày 13 tháng 2 năm 2022. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ "Từ chiến khu đến chiến khu - Bài 1: Nghĩa tình An Phú Đông". Báo Sài Gòn Giải Phóng. ngày 21 tháng 9 năm 2020. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ a b Lê Vân (ngày 29 tháng 10 năm 2020). "Sài Gòn nhớ nhớ thương thương - Kỳ 3: An Phú Đông, vườn xưa bên phố". Tuổi Trẻ. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ "Quyết định số 993/QĐ-UBND về công bố danh mục luồng đường thủy nội địa địa phương trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn năm 2024 đến năm 2026". Công báo Thành phố Hồ Chí Minh. Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. ngày 14 tháng 3 năm 2025. tr. 73. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ a b "Hạn chế lưu thông đường thủy trên tuyến sông Vàm Thuật Quận 12". Trung tâm Báo chí Thành phố Hồ Chí Minh. ngày 9 tháng 11 năm 2020. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ "TPHCM: thông báo luồng đường thủy nội địa địa phương". Trung tâm Báo chí Thành phố Hồ Chí Minh. ngày 6 tháng 2 năm 2023. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ a b Nguyễn Kim (ngày 31 tháng 12 năm 2020). "Thông xe cầu thép An Phú Đông nối Quận 12 và quận Gò Vấp". Báo điện tử Chính phủ. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ a b Tiến Lực (ngày 31 tháng 12 năm 2020). "TP.HCM: Chính thức thông xe cầu thép thay thế phà An Phú Đông". VietnamPlus. Thông tấn xã Việt Nam. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ Châu Tuấn (ngày 1 tháng 6 năm 2026). "Hai bờ sông Vàm Thuật chờ cây cầu mở lối thẳng vào trung tâm TP.HCM". Tuổi Trẻ. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ a b Uyển Nhi; Vũ Phượng (ngày 28 tháng 5 năm 2026). "TP.HCM dự kiến xây cầu hơn 1.100 tỉ nối vùng ven đến trung tâm năm 2027". Thanh Niên. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ a b c "Đồ án điều chỉnh quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị Nhà máy xử lý nước thải lưu vực Tham Lương - Bến Cát". Công báo Thành phố Hồ Chí Minh. Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. ngày 17 tháng 9 năm 2010. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ a b c Ngọc Xuân (ngày 19 tháng 3 năm 2012). "Tháng 6-2012, khởi công xây dựng cống Vàm Thuật". Báo Sài Gòn Giải Phóng. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ a b c "Nước sông Vàm Thuật đen quánh". Báo Sài Gòn Đầu Tư Tài Chính. ngày 20 tháng 2 năm 2017. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ "Những điểm đen về rác - Bài 1: Những dòng kênh ngập ngụa rác". Báo Sài Gòn Giải Phóng. ngày 6 tháng 8 năm 2019. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ "TP.HCM thử nghiệm hệ thống công nghệ thu gom rác trên sông rạch". VietnamPlus. Thông tấn xã Việt Nam. ngày 9 tháng 10 năm 2020. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ a b S. Hải (ngày 14 tháng 11 năm 2024). "Điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án Xây dựng hạ tầng và cải tạo môi trường kênh Tham Lương – Bến Cát – rạch Nước Lên". Trang tin Điện tử Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ Phương Nhi (ngày 23 tháng 4 năm 2025). "Tất bật trải nhựa 3,7km đường đầu tiên ven kênh Tham Lương, thông xe kỹ thuật trước 30-4". Trung tâm Báo chí Thành phố Hồ Chí Minh. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ a b c Linh Anh (ngày 10 tháng 5 năm 2025). "Khởi công dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm vốn đầu tư hơn 17.200 tỷ đồng". Báo điện tử Chính phủ. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.
- ^ Lê Anh (ngày 29 tháng 6 năm 2026). "Đẩy nhanh thi công dự án rạch Xuyên Tâm, phấn đấu hoàn thành trong năm 2027". Báo điện tử Chính phủ. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2026.