Vương Duy Trinh
| Vương Duy Trinh | |
|---|---|
| Tên chữ | Tử Cán |
| Tên hiệu | Hương Trì Đạm Trai |
| Thông tin cá nhân | |
| Sinh | |
Nơi sinh | Hà Nội, Đại Nam |
| Mất | |
Ngày mất | Liên bang Đông Dương |
| Gia quyến | |
Thân phụ | Vương Đình Thực |
| Học vấn | |
Học vị | Cử nhân |
| Chức quan |
|
| Quốc gia | Đại Nam |
| Thời kỳ | Nhà Nguyễn |
| Tác phẩm | Thanh Hóa kỉ thắng
|
Vương Duy Trinh (? – ?, chữ Hán: 王維楨) tên tự là Tử Cán (子幹)[1] hiệu Hương Trì hoặc Đạm Trai là nhà chính trị, nhà văn hóa, nhà biên khảo, nhà thơ Việt Nam sống dưới triều đại nhà Nguyễn.[2] Ông từng giữ chức Hiệp biện Đại học sĩ, Ngự sử, Quang Lộc tự khanh, Bố Chính sứ, Thượng thư Bộ Binh, Tổng đốc hai tỉnh Quảng Nam và Thanh Hóa.[2][3][4]
Tiểu sử và hậu duệ
Vương Duy Trinh là người gốc Minh Hương, nguyên quán làng Văn Trì, phường Phú Diễn, thành phố Hà Nội.[2] Bố ông là Vương Đình Thực đỗ Sinh đồ khoa Ất Dậu đời Minh Mạng (1825), làm Giáo thụ, là tác giả cuốn “Hải Dương phong vật chí”.[5]
Hậu duệ của ông có Nhà phê bình Mỹ thuật Vương Như Chiêm và Nghệ sĩ nhân dân Vương Duy Biên.[6]
Sự nghiệp
Năm 1870 (niên hiệu Tự Đức thứ 23), ông đỗ Cử nhân, đến năm 1884 được cử làm Ngự sử dưới triều Kiến Phúc và tham gia xử vụ án tham ô lớn ở Thanh Hóa.
Theo hồi kí Lô Giang tiểu sử của Nguyễn Văn Mại, Vương Duy Trinh từng làm Tổng đốc Quảng Nam, sau đó được kế nhiệm bởi Đào Tấn. Vương Duy Trinh về kinh làm Hội đồng chấm thi Hội,[2][7][8] được thăng làm Bố chánh Thanh Hóa năm 1889, rồi Thự Tuần phủ Thanh Hoá kiêm quyền hộ Tổng đốc Nam Ngãi, và lênTổng đốc Thanh Hóa đến năm 1906.[9][10]
Năm 1903, Vương Duy Trinh phát hiện một bài thơ viết bằng dạng chữ viết lạ, được gọi là hỏa tự,[a] ông dịch bài thơ ra chữ Hán với tựa đề “Mời trầu” và khẳng định đây là chữ viết từ thời Vua Hùng.[11]
Năm 1904, trong cương vị Tổng đốc Thanh Hóa, ông đã soạn Đông Sơn huyện văn chỉ bị kí, Thanh Hóa Vĩnh Lộc huyện chí (1876), Thanh Hóa kỉ thắng (1903) và Thanh Hóa quan phong. Vương Duy Trinh còn đề văn bia tại một số nơi trong tỉnh Thanh Hóa như: làng Trinh Hà, xã Hoằng Phú (1897),[12] bia Võng Châu ở núi Hàm Rồng (1900) và tấm bia chùa Đào Viên (1905), ở động Long Quang,[2] Đền thờ nàng Bình Khương.[13]
Tác phẩm
Cuốn Thanh Hóa quan phong dịch sang chữ quốc ngữ, hiệu đính và phát hành năm 1973 bởi Bộ văn hoá giáo dục và thanh niên[14] và năm 2020 bời Nhà xuất bản Thanh Hóa.[9]
Cuốn Thanh Hóa kỷ thắng được Vũ Ngọc Định và Nguyễn Huy Khuyến dịch, chú, giới thiệu; hiệu đính bởi Đinh Khắc Thuân, được Nhà xuất bản Thanh Hóa phát hành năm 2022.[15]
- Đông Sơn huyện văn chỉ bị kí, (1844, ghi chép những người đỗ đạt trong 27 năm của Đông Sơn)
- Thanh Hóa Vĩnh Lộc huyện chí (1876, dư địa chí huyện Vĩnh Lộc)
- Thanh Hóa kỉ thắng (hoàn thành 25/05/1903, dư địa chí tỉnh Thanh Hóa)[16]
- Thanh Hóa quan phong (văn hóa dân gian địa phương)
- Hương Trì học thảo thi sao, Hương Trì học thảo văn sao, Hương Trì văn tảo
Vinh danh
Tham khảo
Chú giải
- ^ chữ mô phỏng ngọn lửa
Nguồn
- ^ Trịnh Khắc Mạnh (2007). Tên tự tên hiệu các tác giả Hán Nôm. Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin.
- ^ a b c d e Phạm Văn Hưng (ngày 20 tháng 11 năm 2023). "Vương Duy Trinh – nhà chính trị, nhà biên khảo, nhà thơ". Tạp chí Người Hà Nội. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2025.
- ^ Lê Tiên Long (ngày 7 tháng 8 năm 2022). "Bia Khuyến học Thanh Hoá – dấu ấn đặc biệt của xứ Thanh". Tạp chí điện tử Công dân và Khuyến học. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2025.
- ^ Chu Hảo (ngày 22 tháng 3 năm 2023). "Phan Châu Trinh trước khi sang Pháp". Viện Phan Châu Trinh. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2025.
- ^ Bùi Xuân Đính (ngày 12 tháng 12 năm 2004). "Làng Văn Trì". hanoimoi.vn. Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 9 năm 2023. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2025.
- ^ Việt Văn (ngày 9 tháng 11 năm 2017). "NSND Vương Duy Biên: Trái tim họa sĩ và cái đầu nhà quản lý". Báo Lao Động. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2025.
- ^ Châu Yến Loan (ngày 10 tháng 4 năm 2020). "Trần Đình Phong - Nhà sư phạm mẫu mực". Văn hóa Nghệ An. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2025.
- ^ Đỗ Minh Điền (ngày 30 tháng 8 năm 2018). "Tiến sĩ Trần Đạo Tiềm - vị văn thần lỗi lạc - Tạp chí Sông Hương". Tạp chí Sông Hương. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2025.
- ^ a b Chi Anh (ngày 21 tháng 5 năm 2021). ""Thanh Hóa quan phong" - sưu tầm các sáng tác dân ca, phong tục tập quán". Báo và Phát Thanh, Truyền hình Thanh Hóa. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2025.
- ^ K.H (ngày 18 tháng 7 năm 2020). ""Thanh Hóa quan phong" sẽ ra mắt độc giả vào tháng 10/2020". Báo và Phát Thanh, Truyền hình Thanh Hóa. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2025.
- ^ Phạm Ngọc Dương (ngày 15 tháng 4 năm 2011). "Bảo tàng Lịch sử Quốc gia". Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2025.
- ^ "Giới thiệu một vài nét về Di tích Quốc gia – Đền thờ Triệu Việt Vương, xã Hoằng Trung, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa". Cổng thông tin điện tử huyện Hoằng Hóa. ngày 23 tháng 11 năm 2024. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2025.
- ^ Lê Văn Sự. "Chuyện xây thành cửa đông và đền thơ bia ký nàng Bình Khương". Cổng thông tin điện tử Thành Nhà Hồ. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2025.
- ^ "Thanh Hoá Quan Phong / Vương Duy Trinh". Thư viện Đại học Sư phạm Hà Nội. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2025.
- ^ Nguyên Linh (ngày 20 tháng 3 năm 2022). "Tập sách "Thanh Hóa kỷ thắng" của Vương Duy Trinh: Lan tỏa vẻ đẹp đất và người xứ Thanh". Báo và Phát Thanh, Truyền hình Thanh Hóa. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2025.
- ^ P.V.T. "1770 năm cuộc khởi nghĩa bà triệu và những giá trị lịch sử trường tồn". Tạp chí Xứ Thanh. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2025.
- ^ Lâm Bằng (ngày 5 tháng 1 năm 2021). "Nên tôn tạo Cửa Tả Hạc Thành". Luật sư Việt Nam (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2025.
Liên kết ngoài
- Thanh Hóa quan phong (Bản số hóa của Hội Bảo tồn Di sản chữ Nôm)
- Thanh Hoá kỷ thắng (Bản số hóa của Hội Bảo tồn Di sản chữ Nôm)
- Những 'vụ án' văn chương khoa cử ở triều Nguyễn (VnExpress)