Wikibeta, Bách khoa tri thức mở

Yên Lãng (huyện)

Bản mẫu:Other Yên Lãng là một huyện cũ thuộc tỉnh Vĩnh Phú. Huyện tồn tại đến ngày 5 tháng 7 năm 1977.[1]

Lỗi Lua trong package.lua tại dòng 80: module 'Module:Navbar/configuration' not found.Bản mẫu:Thông tin đơn vị hành chính Việt Nam/cat

Địa lý

Huyện Yên Lãng có vị trí địa lý:

Lịch sử

Trước năm 1976

Ngược dòng lịch sử, đất Yên Lãng thời Hùng Vương thuộc huyện Phong Châu; thời Hán (206 TCN – 253 SCN) thuộc huyện Chu Diên; thời Ngô (năm 220 – 280) thuộc quận Tân Hưng; thời Tấn (337 – 420) quận Tân Hưng đổi là quận Tân Xương; thời Tùy (581 – 618) thuộc Châu Phong và quận Giao Chỉ; thời Đường (618 – 907) thuộc Phong Châu đô đốc phủ đạo Lĩnh Nam. Dưới các Vương triều phong kiến Việt Nam, huyện Mê Linh thuộc lộ Tam Giang, phủ Tam Đới, thời Lê thuộc trấn Sơn Tây. Từ năm 1831, sau một cuộc cải cách hành chính thì huyện Mê Linh là huyện Yên Lãng, phủ Tam Đới, tỉnh Sơn Tây[2]

Huyện Yên Lãng, (nay thuộc huyện Mê Linh, Hà Nội, và các huyện Mê Linh, Đông Anh Hà Nội), gồm 9 tổng: tổng Yên Lãng (cấp làng xã gồm: Yên Lãng, Xuân Lãng, Tuyền Mỹ, Lý Nhân, Mộ Đạo, Can Bì, Hợp Lễ, Lý Hải, Thái Lai), tổng Kim Đà (cấp làng xã gồm: Kim Đà, Hoàng Xá, Văn Quán, Khê Ngoại, Đông Cao), tổng Hạ Lôi (cấp làng xã gồm: Hạ Lôi, Lục Trì, Đại Bối, Đường Lệ, Văn Lôi, Cư Triền, Nam Cường, Nội Động), tổng Hương Canh (cấp làng xã gồm: Hương Canh (nay là thị trấn Hương Canh huyện Bình Xuyên, Vĩnh Phúc), Ngọc Canh, Tiên Hàng, Quất Lưu (nay thuộc huyện Bình Xuyên Vĩnh Phúc), Vị Nội, Vị Trù, Nội Phật, Ngoại Trạch), tổng Bạch Trữ (cấp làng xã gồm: Bạch Trữ, Đạm Nội, Nhuế Khúc, Đạm Xuyên, Tháo Miếu, Thịnh Kỳ, Đông Lỗ, Kim Tuyến), tổng Thiên Lộc (Đa Lộc) (cấp làng xã gồm: Thiên Lộc (Đa Lộc), Thiên Dưỡng, Trung Hậu, Yên Nhân, Do Nhân, Trang Việt; nay là phần đất thuộc các xã Tráng Việt (Trang Việt), Tiên Phong huyện Mê Linh, xã Kim Chung (Đa Lộc, Thiên Dưỡng-Trung Hậu (Hậu Dưỡng)) huyện Đông Anh Hà Nội), tổng Quải Mai (sau đổi là Sáp Mai) (cấp làng xã gồm: Quải Mai, Mai Châu, Đại Độ (Đại đội), Đại Đồng, Mạch Lũng; nay thuộc các xã Đại Mạch (Đại Đồng, Mạch Lũng, Mai Châu), Võng La (Quải Mai (Sáp Mai), Đại Độ (Đại đội)) huyện Đông Anh Hà Nội), tổng Hải Bối (cấp làng xã gồm: Hải Bối, Cổ Điển, Uy Nỗ Hạ (Kim Nỗ), Đồng Nhân, Tàm Xá, Yên Hà, Thọ Đồi (Thọ Đa); nay là phần đất thuộc các xã Hải Bối (Hải Bối, Cổ Điển, Đồng Nhân, Yên Hà), Kim Nỗ (Kim Nỗ, Thọ Đa), Tầm Xá(Tàm Xá) của huyện Đông Anh Hà Nội), tổng Võng La (cấp làng xã gồm: Võng La, Canh Tác, Canh Vân, Công Ngư; nay thuộc xã Võng La huyện Đông Anh).[3]

Năm 1901, huyện Yên Lãng thuộc tỉnh Phù Lỗ, năm 1904 thuộc tỉnh Phúc Yên.[4] Đầu thế kỷ XX, Yên Lãng là phủ có 9 tổng 55 làng. Từ năm 1950, khi 2 tỉnh Vĩnh Yên và Phúc Yên hợp nhất thành tỉnh Vĩnh Phúc, huyện Yên Lãng thuộc tỉnh Vĩnh Phúc. Từ năm 1955 – 1960, thị xã Phúc Yên được tái lập và là tỉnh lị của tỉnh Vĩnh Phúc. Từ sau năm 1960, tỉnh lỵ Vĩnh Phúc chuyển về thị xã Vĩnh Yên. Năm 1961, xã Kim Chung được chuyển về huyện Đông Anh của Hà Nội theo Nghị quyết của Quốc hội khóa II nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Phúc Yên vẫn là thị xã, cho đến tháng 10-1976 trở thành thị trấn thuộc huyện Yên Lãng theo Quyết định số 97 ngày 26/6/1976 của Hội đồng Chính phủ.

Giai đoạn 1976 – nay

Giai đoạn 1976 – 1977

Sau ngày 2 tháng 7 năm 1976, huyện Yên Lãng thuộc tỉnh Vĩnh Phú có 17 đơn vị hành chính cấp xã, gồm thị trấn Phúc Yên và 16 xã: Chu Phan, Đại Thịnh, Hoàng Kim, Liên Mạc, Mê Linh, Tam Đồng, Thanh Lâm, Thạch Đà, Tiến Thắng, Tiến Thịnh, Tiền Châu, Tiền Phong, Tráng Việt, Tự Lập, Vạn Yên, Văn Khê.

Ngày 5 tháng 7 năm 1977, hợp nhất huyện Bình Xuyên và huyện Yên Lãng thành một huyện lấy tên là huyện Mê Linh và sáp nhập 4 xã của huyện Yên Lạc: Văn Tiến, Nguyệt Đức, Minh Tân và Bình Định, 2 xã của huyện Kim Anh: Quang Minh và Kim Hoa vào huyện Mê Linh.[1]

Khu vực huyện Mê Linh thuộc thành phố Hà Nội

Ngày 29 tháng 12 năm 1978, sáp nhập các xã Chu Phan, Đại Thịnh, Liên Mạc, Mê Linh, Tam Đồng, Thạch Đà, Thanh Lâm, Tiền Châu, Tiền Phong, Tiến Thắng, Tiến Thịnh, Tự Lập, Tráng Việt, Hoàng Kim, Văn Khê, Vạn Yên, Quang Minh, Kim Hoa và thị trấn Phúc Yên thuộc huyện Mê Linh của tỉnh Vĩnh Phú vào thành phố Hà Nội.[5]

Ngày 12 tháng 8 năm 1991, chuyển huyện Mê Linh của thành phố Hà Nội về tỉnh Vĩnh Phú.[6]

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, chia tỉnh Vĩnh Phú thành hai tỉnh là tỉnh Phú Thọ và tỉnh Vĩnh Phúc. Khi đó, huyện Mê Linh thuộc tỉnh Vĩnh Phúc.[7]

Ngày 9 tháng 12 năm 2003, thành lập thị xã Phúc Yên trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của thị trấn Phúc Yên, thị trấn Xuân Hòa và các xã Phúc Thắng, Tiền Châu, Nam Viêm, Cao Minh, Ngọc Thanh thuộc huyện Mê Linh.[8]

Ngày 29 tháng 5 năm 2008, chuyển toàn bộ huyện Mê Linh, tỉnh Vĩnh Phúc về thành phố Hà Nội.[9]

Ngày 8 tháng 5 năm 2009, xác lập địa giới hành chính của huyện Mê Linh thuộc thành phố Hà Nội.[10]

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:

  • Kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước.[11]
  • Sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Hạ Mỗ, xã Tân Hội, một phần diện tích tự nhiên, toàn bộ quy mô dân số của các xã Liên Hà, Hồng Hà, Liên Hồng, Liên Trung (huyện Đan Phượng), một phần diện tích tự nhiên của xã Văn Khê (huyện Mê Linh), phần còn lại của phường Tây Tựu (quận Bắc Từ Liêm) và phần còn lại của xã Tân Lập (huyện Đan Phượng) thành xã mới có tên gọi là xã Ô Diên.
  • Sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Phương Đình, một phần diện tích tự nhiên, toàn bộ quy mô dân số của các xã Trung Châu, Thọ Xuân và Thọ An, một phần diện tích tự nhiên của xã Hồng Hà (huyện Đan Phượng) và xã Tiến Thịnh (huyện Mê Linh) thành xã mới có tên gọi là xã Liên Minh.
  • Sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Võng La, một phần diện tích tự nhiên, toàn bộ quy mô dân số của các xã Kim Chung, Đại Mạch, Kim Nỗ (huyện Đông Anh), một phần diện tích tự nhiên của xã Tiền Phong (huyện Mê Linh) và xã Hải Bối (huyện Đông Anh) thành xã mới có tên gọi là xã Thiên Lộc.
  • Sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Tráng Việt, một phần diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Tiền Phong, Văn Khê, Mê Linh, một phần diện tích tự nhiên của xã Đại Thịnh (huyện Mê Linh) và xã Hồng Hà, phần còn lại của các xã Liên Hà, Liên Hồng, Liên Trung (huyện Đan Phượng), phần còn lại của xã Đại Mạch (huyện Đông Anh) thành xã mới có tên gọi là xã Mê Linh.
  • Sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Chu Phan, Hoàng Kim, Liên Mạc, một phần diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Thạch Đà, một phần diện tích tự nhiên của xã Văn Khê, phần còn lại của các xã Tiến Thịnh (huyện Mê Linh), Trung Châu, Thọ Xuân, Thọ An và phần còn lại của xã Hồng Hà (huyện Đan Phượng) thành xã mới có tên gọi là xã Yên Lãng.
  • Sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Tam Đồng, Tiến Thắng, Tự Lập, một phần diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Đại Thịnh, Kim Hoa, Thanh Lâm, phần còn lại của xã Văn Khê và phần còn lại của xã Thạch Đà thành xã mới có tên gọi là xã Tiến Thắng.
  • Sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấn Chi Đông, thị trấn Quang Minh, phần còn lại của xã Mê Linh, phần còn lại của xã Tiền Phong, phần còn lại của xã Đại Thịnh, phần còn lại của xã Kim Hoa và xã Thanh Lâm thành xã mới có tên gọi là xã Quang Minh.[12]

Khu vực thành phố Phúc Yên thuộc tỉnh Vĩnh Phúc

Ngày 9 tháng 12 năm 2003:

  • Thành lập thị xã Phúc Yên trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của thị trấn Phúc Yên, thị trấn Xuân Hòa và các xã Phúc Thắng, Tiền Châu, Nam Viêm, Cao Minh, Ngọc Thanh thuộc huyện Mê Linh.
  • Thành lập phường Hùng Vương trên cơ sở 65,20 ha diện tích tự nhiên và 7.430 nhân khẩu của thị trấn Phúc Yên; 93,40 ha diện tích tự nhiên và 1.911 nhân khẩu của xã Phúc Thắng.
  • Thành lập phường Trưng Trắc trên cơ sở 97,24 ha diện tích tự nhiên và 8.168 nhân khẩu của thị trấn Phúc Yên.
  • Thành lập phường Trưng Nhị trên cơ sở 169,04 ha diện tích tự nhiên và 6.934 nhân khẩu của thị trấn Phúc Yên.[8]

Ngày 7 tháng 2 năm 2018, thành lập thành phố Phúc Yên trên cơ sở thị xã Phúc Yên.[13]

Ngày 14 tháng 11 năm 2024, thành lập phường Hai Bà Trưng trên cơ sở nhập phường Trưng Trắc và phường Trưng Nhị.[14]

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của tỉnh Vĩnh Phúc, tỉnh Hòa Bình và tỉnh Phú Thọ thành tỉnh mới có tên gọi là tỉnh Phú Thọ.[15]

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:

  • Kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước.[11]
  • Sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các phường Hùng Vương, Hai Bà Trưng, Phúc Thắng, Tiền Châu và Nam Viêm thành phường mới có tên gọi là phường Phúc Yên.[16]

Như vậy sau khi sắp xếp, địa bàn huyện Yên Lãng thuộc tỉnh Vĩnh Phú trước ngày 5 tháng 7 năm 1977 tương ứng với phần lớn của 2 xã: Mê Linh, Quang Minh, Tiến Thắng, Yên Lãng, một phần của 3 xã: Liên Minh, Ô Diên, Thiên Lộc thuộc thành phố Hà Nội và một phần của phường Phúc Yên thuộc tỉnh Phú Thọ hiện nay.

Chú thích

Trang Bản mẫu:Tham khảo/styles.css không có nội dung.

  1. ^ a ă Quyết định số 178-CP ngày 5 tháng 7 năm 1977 của Hội đồng Chính phủ về việc hợp nhất và điều chỉnh địa giới một số huyện thuộc tỉnh Vĩnh Phú.
  2. ^ Quốc Sử quán triều Nguyễn, Đại Nam nhất thống chí, (bản dịch của Viện Sử học), NXB Thuận Hóa, 1992, tập 3, trang 160-172.
  3. ^ Quốc sử quán triều Nguyễn. Đại Nam thực lục, tập 2, tái bản lần thứ hai, NXB. Hà Nội, Hà Nội, 2022, tr. 167
  4. ^ Annuaire general de L'Indochine, các năm 1901 và 1904
  5. ^ Nghị quyết ngày 29 tháng 12 năm 1978 của Quốc hội khóa VI, Kỳ họp thứ 4 phê chuẩn việc phân vạch lại địa giới thành phố Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, các tỉnh Hà Sơn Bình, Vĩnh Phú, Cao Lạng, Bắc Thái, Quảng Ninh và Đồng Nai.
  6. ^ Nghị quyết ngày 12 tháng 8 năm 1991 của Quốc hội khóa VIII, Kỳ họp thứ 9 về việc điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
  7. ^ Nghị quyết ngày 6 tháng 11 năm 1996 của Quốc hội khóa IX, Kỳ họp thứ 10 về việc chia và điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh.
  8. ^ a ă Nghị định số 153/2003/NĐ-CP ngày 9 tháng 12 năm 2003 của Chính phủ về việc thành lập thị xã Phúc Yên và huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc.
  9. ^ Nghị quyết số 15/2008/QH12 ngày 29 tháng 5 năm 2008 của Quốc hội về việc điều chỉnh địa giới hành chính thành phố Hà Nội và một số tỉnh có liên quan.
  10. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  11. ^ a ă Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  12. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  13. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  14. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  15. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  16. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).

Tham khảo

Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “Article stub box”.

Lấy từ “https://wikibeta.org/index.php?title=Yên_Lãng_(huyện)&oldid=5514735”