Bãi cạn Scarborough

Thực thể địa lý tranh chấp Bãi cạn Scarborough
Địa lý
Scarborough Zambales Hải Khẩu Phú Lâm Cao Hùng Vị trí bãi cạn
Vị trí	Biển Đông
Tọa độ	15°11′B 117°46′Đ
Quần đảo	150 kilômét vuông (58 dặm vuông Anh)
Điểm cao nhất	Hòn đá Nam (tiếng Trung: 南岩; bính âm: Nán yán; Hán-Việt: Nam nham)
Độ cao cao nhất	3 mét (9,8 ft)
Quốc gia quản lý	Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Tranh chấp giữa
Quốc gia	Trung Hoa Dân Quốc
Thành phố	Cao Hùng
Quốc gia	Philippines
Đô thị	Masinloc
Quốc gia	Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Tỉnh	Hải Nam
Dân cư
Dân số	0

Bãi cạn Scarborough (tên gọi khác: Bajo de Masinloc) (tiếng Anh: Scarborough Shoal hoặc Scarborough Reef; tiếng Filipino: Panatag Shoal, Karburo; tiếng Trung: 黄岩岛; bính âm: Huángyán dǎo; Hán-Việt: Hoàng Nham đảo) thực chất là một đảo san hô vòng gồm nhiều đá ngầm và đá nổi ở Biển Đông, nằm giữa bãi Macclesfield và đảo Luzon của Philippines. Về mặt địa lý, bãi cạn này cách vịnh Subic khoảng 100 - 123 hải lý, cách đảo Luzon 220 km (119 hải lý) về phía tây và tiếp giáp với rãnh Manila. Bãi có dạng hình tam giác cân với chu vi khoảng 55 km, diện tích tổng thể khoảng 150 km², bao quanh một đầm phá trung tâm rộng khoảng 130 km² có độ sâu tối đa 20 m. Đây là cấu trúc duy nhất thuộc quần đảo Trung Sa (theo cách gọi của Trung Quốc) có các rạn đá nổi trên mặt nước khi thủy triều lên.

Đảo san hô này là đối tượng tranh chấp chủ quyền giữa Trung Quốc, Đài Loan và Philippines. Kể từ cuộc đối đầu năm 2012, Trung Quốc duy trì kiểm soát thực tế thực thể này, duy trì sự hiện diện liên tục của Lực lượng Cảnh sát biển tại lối vào đầm phá, dù chưa xây dựng công trình cố định nào. Về mặt hành chính, Trung Quốc xếp thực thể này thuộc quận Tây Sa, thành phố Tam Sa, tỉnh Hải Nam, đồng thời đặt trụ sở chính quyền thị trấn quần đảo Trung Sa tại đây và bố trí lực lượng tuần tra, thực thi pháp luật. Ngoài tranh chấp chủ quyền, khu vực rạn san hô này còn liên quan đến những cáo buộc hướng về phía Trung Quốc về hành vi phá hoại sinh thái và khai thác trái phép các loài động vật có vỏ thuộc danh mục bảo tồn quốc tế.

Năm 2013, Philippines khởi kiện Trung Quốc ra tòa trọng tài theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển. Đến năm 2016, tòa phán quyết các yêu sách quyền lịch sử của Trung Quốc trong đường chín đoạn không có giá trị pháp lý. Tòa cũng xác định bãi cạn Scarborough là thực thể đá theo Điều 121(3) nên không có vùng đặc quyền kinh tế, đồng thời khẳng định quyền đánh cá truyền thống của ngư dân thủ công cả 2 nước mà không đưa ra phán quyết về chủ quyền.

Bãi cạn này nằm trong phạm vi 200 hải lý tính từ đảo Luzon và được Philippines tuyên bố thuộc vùng đặc quyền kinh tế của mình. Tuy nhiên, Trung Quốc bác bỏ điều này và khẳng định chủ quyền đối với thực thể cùng vùng biển lân cận. Kể từ năm 2023, tại đây liên tục xảy ra các vụ việc giăng rào chắn nổi và đối đầu bằng vòi rồng. Vào ngày 8 tháng 11 năm 2024, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. ký Luật Vùng biển và Luật Lãnh hải Quần đảo nhằm xác định phạm vi lãnh hải, làm rõ các quyền pháp lý và thiết lập các tuyến hàng hải, hàng không để tăng cường chủ quyền. Ngay sau đó, vào ngày 10 tháng 11, Chính phủ Trung Quốc căn cứ theo luật nội địa đã công bố đường cơ sở lãnh hải của bãi cạn Scarborough. Đến tháng 9 năm 2025, Trung Quốc tiếp tục phê duyệt thành lập Khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia tại đây, vấp phải sự phản đối và biểu tình từ phía Philippines.

Tên tiếng Anh của bãi cạn này bắt nguồn từ Scarborough, một tàu buôn dân sự của Anh bị mắc cạn tại đây vào ngày 12 tháng 9 năm 1748 khi đang trên hành trình đến Trung Quốc.

Tên gọi

Trung Quốc

Vào năm Chí Nguyên thứ 16 thời nhà Nguyên (1279), Hoàng đế Nguyên Thế Tổ ban chiếu chỉ cho Quách Thủ Kính tiến hành đo đạc thiên văn tại Biển Đông và đi về phía nam qua Chu Nhai. Khu vực đo đạc được cho là bãi cạn Scarborough và vùng biển lân cận ngày nay. Từ đó, ranh giới phía đông và phía tây của Biển Đông được thiết lập, lấy vùng biển gần bãi cạn này và Ô Lân Sơn làm đường phân định. Một hải đồ đính kèm trong "Vũ bị chí" đã mô tả Thạch Đường, Vạn Sinh Thạch Đường và Thạch Hưng Thạch Đường từ tây sang đông. Thuật ngữ "Thiên Lý Trường Sa" thời Tống dùng để chỉ các đảo ở Biển Đông bao gồm các địa danh trên, trong đó Thạch Hưng Thạch Đường ám chỉ quần đảo Đông Sa và Trung Sa (gồm cả bãi cạn Scarborough). Trên bản đồ thời Nguyên, cụm từ "Vạn Lý Thạch Đường" được dùng để chỉ chung quần đảo Nam Sa. Giai đoạn này, dù tên gọi cụ thể chưa rõ ràng, vị trí địa lý của bãi cạn này sau cuộc "Khảo sát bốn biển" đã được xác định là ranh giới phía đông của vùng biển này.

Từ sau giữa thời nhà Minh, tên gọi các đảo ở Biển Đông trở nên phức tạp hơn. Năm Khang Hy thứ 56 thời nhà Thanh (1717), Giác La Mãn Bảo và Thạch Thế Phiêu lần lượt vẽ các bản đồ về tuyến đường biển vùng Đông Nam Hải và Tây Nam Hải. Trên cả 2 bản đồ này, 2 hòn đảo được thể hiện ở vùng biển phía tây tuyến hàng hải gần đảo Luzon của Philippines; hòn đảo phía bắc được bao quanh bởi bãi cát vàng mang nhãn "Mao thi chi ngũ ni nặc", còn đảo phía nam mang nhãn "Mao thi chi mã thắng vũ lạc", tách biệt với quần đảo Philippines. Nhiều học giả nhận định "Mao thi chi ngũ ni nặc" chính là đảo Hoàng Nham (bãi cạn Scarborough), cho thấy các nhà hàng hải Trung Quốc đã biết đến vị trí địa lý của đảo từ lâu. Năm Khang Hy thứ 57 (1718), chú giải trong tập bản đồ Khang Hy ghi chép chi tiết về "biên giới quốc gia" bằng một đường kẻ dày màu đen tím xen kẽ, thể hiện vị trí đảo Hoàng Nham nằm trong vùng biển được Trung Quốc xem là thuộc chủ quyền của mình. Qua thời Minh - Thanh, đảo Hoàng Nham dần tách khỏi tên gọi chung của các đảo ở Biển Đông để trở thành một thực thể địa lý riêng biệt, đánh dấu sự chuyển biến từ nhận thức khái quát sang xác định cụ thể hơn về mặt lãnh thổ. Ngoài ra, các cuốn sách lộ trình đường biển được ngư dân Hải Nam, Phúc Kiến lưu truyền qua nhiều thế hệ là những tư liệu thể hiện việc ngư dân Trung Quốc đã tiến hành hoạt động đánh bắt tại các đảo ở Biển Đông, bao gồm đảo Hoàng Nham và vùng biển lân cận.

Bãi cạn Scarborough bắt đầu được công chúng Trung Quốc chú ý nhiều hơn từ thời Trung Hoa Dân Quốc. Năm 1935 (năm Dân Quốc thứ 24), Ủy ban Thẩm định Bản đồ Đất liền và Biển của chính phủ nước này đã công bố danh sách đối chiếu địa danh Trung - Anh cho 132 thực thể tại Biển Đông, trong đó định danh bãi cạn thông thường là đảo Hoàng Nham. Bản đồ khu vực này phát hành cùng năm cũng thể hiện vị trí kèm chú thích "thuộc về Trung Quốc" dưới các đảo. Từ năm 1938 đến năm 1945, các bản đồ chính thức của Trung Quốc đổi sang dùng tên gọi "Nam Thạch". Giai đoạn này, một hải đồ Biển Đông do phía Mỹ biên soạn cũng sử dụng tên dịch thuật ngữ này và tô cùng màu với đại lục. Đến năm 1947 (năm Dân Quốc thứ 36), Bộ Nội vụ Trung Hoa Dân Quốc chuẩn hóa lại tên gọi các thực thể và chính thức công bố tên mới cho bãi cạn này là rạn san hô Dân Chủ nhằm đánh dấu sự thay đổi trong hệ thống danh xưng.

Sau khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập, tên gọi "bãi cạn Dân Chủ" vẫn tiếp tục được sử dụng cho rạn san hô này. Đến tháng 4 năm 1983, khi công bố danh sách tên địa lý tiêu chuẩn cho các đảo ở Biển Đông, Ủy ban Địa danh Trung Quốc đã chính thức chọn tên "đảo Hoàng Nham", đồng thời giữ "bãi cạn Dân Chủ" trong ngoặc đơn làm tên gọi phụ để bảo đảm tính liên tục. Khi thủy triều rút, hàng trăm tảng đá lớn nhỏ lộ ra trong đầm phá với sắc nâu vàng chủ đạo xen lẫn vài khối đá đen, đây được cho là nguồn gốc của tên gọi "đảo Hoàng Nham".

Phương Tây và Philippines

Việc người phương Tây đặt tên cho bãi cạn Scarborough bắt nguồn từ sự kiện tàu buôn cùng tên của Công ty Đông Ấn Anh bị mắc cạn tại đây vào ngày 12 tháng 9 năm 1748. Để cảnh báo cho các thế hệ sau, người Anh đã dùng tên con tàu này đặt cho rạn san hô. Sau đó, thực thể này liên tục xuất hiện trên các hải đồ phương Tây như "Bản đồ Biển Trung Hoa, Quần đảo Philippines, Quần đảo Felicia và Sulu" (1778) hay "Bản đồ mới về Biển Trung Hoa và các tuyến đường thủy" (1794). Tuy nhiên, trước thời điểm đó, trên bản đồ Velarde năm 1734, vị trí này từng được đánh dấu là “Panacot” (nghĩa là “mối đe dọa” trong tiếng Tagalog). Đến năm 1792, sau khi cuộc thám hiểm của chính phủ Tây Ban Nha xác định lại tọa độ của bãi cạn Scarborough, hải đồ xuất bản năm 1794 đã tách Scarborough và Panacot thành 2 thực thể riêng biệt.

Năm 1808, Cục Thủy văn Tây Ban Nha xuất bản "Bản đồ tổng quát Philippines", đánh dấu bãi cạn Scarborough là "Bajo de Masinloc" (Bãi Masinloc) và rạn san hô Scarborough, đặt tên theo một cảng biển trên bờ biển phía tây đảo Luzon. Tên gọi "Bajo de Masinloc" bắt nguồn từ việc người Tây Ban Nha chuyển tên của một hòn đảo nhỏ và cảng gần bờ biển vùng thuộc địa này sang bãi Scarborough. Các bản đồ xuất bản trong thời kỳ Tây Ban Nha cai trị sau đó chỉ sử dụng tên gọi này. Việc đổi tên không chỉ gây nhầm lẫn cho cộng đồng quốc tế mà còn khiến người Philippines hiểu sai rằng địa danh này có nguồn gốc từ tên bản địa.

Năm 1898, Hoa Kỳ thay thế Tây Ban Nha quản lý quần đảo Philippines, sau đó tăng cường hoạt động khảo sát và phân định ranh giới tại đây. Năm 1899, bản đồ do Công ty Martin Miller ở Chicago xuất bản có thể hiện đường "Ranh giới Hiệp ước" nhằm xác định phạm vi pháp lý của Philippines, nhưng chưa đánh dấu rõ hình dạng hay vị trí của bãi Scarborough. Đến năm 1902, Văn phòng Xuất bản Chính phủ Mỹ phát hành cuốn từ điển địa danh và địa lý kèm bản đồ, khẳng định rạn san hô này nằm ngoài biên giới Philippines. Bên cạnh các tài liệu chính thức của Mỹ, bản đồ năm 1904 do Công ty Clowell xuất bản về phạm vi quần đảo thời thuộc Tây Ban Nha cũng không bao gồm bãi Scarborough. Tương tự, bản đồ năm 1906 của Casper Hodson đã vạch rõ đường ranh giới theo Hiệp ước Paris, tiếp tục chứng minh thực tế này. Năm 1908, Công ty Sách Century tại New York phát hành bản đồ do Hodgson đo đạc chính xác và được chính quyền Mỹ phê duyệt nghiêm ngặt, trong đó bãi Scarborough vẫn nằm ngoài lãnh thổ Philippines, đồng thời tên tiếng Tây Ban Nha bị xóa bỏ để khôi phục tên tiếng Anh ban đầu. Philippines gọi thực thể này là “Panatag” (nghĩa là "bình yên") hoặc "Rạn san hô Panatag", trong khi ngư dân vùng Zambales thường gọi là “Kaburo”.

Luật quốc tế

Học thuyết pháp lý liên thời gian được thiết lập sau phán quyết của vụ kiện đảo Palmas. Theo đó, quyền lợi quy định trong hiệp ước được xem xét dựa trên luật pháp có hiệu lực tại thời điểm ký kết, chứ không phải khi xảy ra tranh chấp. Phán quyết chỉ rõ: "Nếu bất kỳ hòn đảo nào trong phạm vi mô tả được xác định thuộc sở hữu thực tế của Nhật Bản, Trung Quốc, Anh hoặc Hà Lan, Hoa Kỳ không thể giành quyền sở hữu hợp pháp từ việc coi đảo đó nằm trong phần nhượng địa của Tây Ban Nha."

Luật quốc tế quy định các yêu sách chủ quyền khác nhau tùy thuộc vào trạng thái dân cư của lãnh thổ. Trong vụ án đảo Palmas năm 1928, đối với vùng đất có người sinh sống, tòa án phán quyết rằng dù duy trì liên tục về nguyên tắc, chủ quyền không nhất thiết phải thể hiện trên thực tế tại mọi thời điểm hay mọi địa điểm. Sự gián đoạn này phụ thuộc vào việc vùng đó có cư dân hay không, thuộc lãnh thổ có chủ quyền rõ ràng hay là khu vực dễ tiếp cận từ biển cả. Ngược lại, với vùng đất hoang sơ, vụ án đảo Clipperton năm 1931 phán quyết rằng nếu một lãnh thổ hoàn toàn không có người ở ngay từ khi quốc gia chiếm đóng xuất hiện, quyền sở hữu tuyệt đối của quốc gia đó được coi là đã hoàn thành kể từ thời điểm xác lập. Việc nước Pháp không thực hiện quyền lực một cách tích cực sau đó không đồng nghĩa với việc mất đi chủ quyền đã được xác lập chắc chắn. Phán quyết này tiếp tục được khẳng định trong vụ án Đông Greenland năm 1933.

Trong Vụ án Đông Greenland giữa Na Uy và Đan Mạch, học thuyết về "ngày quan trọng" (critical date) đã chính thức được thiết lập. Tòa án Thường trực Công lý Quốc tế (PCIJ) phán quyết rằng thời điểm Na Uy ra tuyên bố sáp nhập vùng Đông Greenland vào ngày 10 tháng 7 năm 1931 chính là ngày quan trọng để xem xét các tình tiết trong vụ tranh chấp này.

Theo nguyên tắc uti possidetis juris, các quốc gia có nghĩa vụ tôn trọng ranh giới từ thời thuộc địa. Nguyên tắc này được củng cố sau vụ tranh chấp biên giới giữa Burkina Faso và Mali, khi Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) phán quyết đây là một "nguyên tắc chung, gắn liền một cách logic với tiến trình giành độc lập ở bất kỳ nơi nào". Mục tiêu cốt lõi của nguyên tắc này là bảo vệ nền độc lập và sự ổn định của những quốc gia non trẻ trước nguy cơ xung đột huynh đệ tương tàn xuất phát từ việc tranh chấp biên giới sau khi thế lực thực dân rút lui. Trước đó, khi các thuộc địa của Tây Ban Nha tại châu Mỹ giành độc lập, quy định này cũng nhằm ngăn chặn các cường quốc khác can thiệp vào những vùng đất đã được phân chia nhưng chưa có người ở hoặc chưa được khai phá.

Theo luật quốc tế, bản đồ không có giá trị xác lập chủ quyền lãnh thổ trừ khi đi kèm một hiệp ước. Tuy nhiên, bản đồ do một quốc gia đơn phương phát hành vẫn có tính chất ràng buộc với chính họ nếu mang nội dung "bất lợi cho lợi ích quốc gia". Nguyên tắc này từng được thiết lập qua vụ phân định biên giới giữa Eritrea và Ethiopia năm 2002, đồng thời được khẳng định lại trong vụ tranh chấp đảo Pedra Branca giữa Malaysia và Singapore năm 2008. Khi đó, Tòa án Công lý Quốc tế phán quyết rằng bản đồ là sự thừa nhận thực tế địa lý, đặc biệt khi quốc gia chịu ảnh hưởng tiêu cực lại tự mình biên soạn và phổ biến công khai, ngay cả khi điều đó đi ngược lại lợi ích của chính họ.

Quá trình hình thành

Sự hình thành bãi cạn Scarborough gắn liền với lịch sử tiến hóa địa chất của bồn trũng Biển Đông. Vào cuối kỷ Neogen, hoạt động phun trào đã tạo nên một dãy núi lửa ngầm hướng Bắc - Nam ở phía đông vùng biển này. Khi đáy biển giãn tủy, các đỉnh núi lửa dịch chuyển theo phương ngang cùng vỏ đại dương rồi ngưng hoạt động, sau đó bị sóng biển bào mòn thành các núi ngầm đỉnh phẳng nằm sát mặt nước. Quá trình dịch chuyển và sụt lún tự nhiên với tốc độ 0,02–0,04 mm/năm của vỏ đại dương đã tạo điều kiện cho san hô tạo rạn ký sinh, phát triển liên tục hướng lên trên để đón ánh sáng, dần dần hình thành nên một đảo san hô vòng. Vào thời kỳ băng hà cuối cùng của kỷ Đệ Tứ, khi mực nước biển xuống thấp, bề mặt rạn san hô bị xâm thực và hòa tan, tạo thành đáy đầm phá sâu 15 m như hiện tại. Khi khí hậu ấm lên làm mực nước biển dâng cao, các quần thể san hô cứng tiếp tục sinh trưởng kết hợp với quá trình tích tụ trầm tích, tạo nên các khối đá san hô có độ cao khác nhau và nhô nhẹ trên mặt nước.

Vị trí và diện tích

Sơ đồ đường ranh giới lãnh hải của bãi cạn Scarborough

Bản đồ đường cơ sở lãnh hải tại bãi Scarborough

Bãi cạn Scarborough là một đảo san hô lớn hình tam giác nằm ở khu vực Biển Đông. Thực thể này có chu vi khoảng 46 đến 55 km, diện tích bao gồm cả đầm phá bên trong khoảng 150 km², với chiều dài các cạnh đông - tây và bắc - nam đều khoảng 15 km. Về mặt địa lý, bãi cạn nằm cách đảo Hải Nam khoảng 890 km, cách đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa khoảng 610 km, và cách bãi ngầm Macclesfield khoảng 160 hải lý. Về phía đông, thực thể này cách vịnh Subic của Philippines khoảng 126 đến 123 hải lý (gần 198 km) và cách đô thị Palauig thuộc tỉnh Zambales trên đảo Luzon khoảng 220 km, ngăn cách bởi rãnh Manila sâu từ 5.000 đến 6.000 m. Điểm nhô cao nhất tại đây là đá Nam, có độ cao 1,8 m so với mực nước biển khi triều cường. Phía bắc đá Nam có một luồng lạch rộng khoảng 370 m, sâu từ 9 đến 11 m dẫn vào đầm phá, xung quanh là hệ thống các bãi đá san hô khép kín.

Môi trường Địa lý

Địa chất

Tổng quan

Bãi cạn Scarborough nằm ở trung tâm bồn trũng Biển Đông, có cấu tạo vỏ đại dương. Đảo san hô này thuộc chuỗi núi ngầm trải dài theo hướng đông - tây và là đỉnh núi cao nhất nhô lên tại đây. Nhờ các rạn san hô phát triển trên nền núi ngầm, bãi cạn vươn lên đến mặt nước và tạo thành nhiều bãi đá nổi. Các mẫu vật dưới biển sâu cho thấy dải núi ngầm này cấu thành từ đá bazan đại dương, hình thành do magma trồi lên dọc theo trục giãn đáy Biển Đông. Ngược lại, Bãi Macclesfield sở hữu cấu trúc vỏ lục địa tương tự khối Hoàng Sa, chỉ khác ở chỗ nền móng sụt lún nông hơn. Ngoài ra, tầng đá gốc Hoàng Sa xuất hiện các dị thường từ trường nhọn với biên độ dao động 400–500 nT, chứng tỏ hoạt động núi lửa tại đó diễn ra mạnh mẽ hơn.

Sự tồn tại của trục tách giãn tại khu vực bãi cạn Scarborough đã được chứng minh qua các dải dị thường từ tính đối xứng. Minh chứng rõ nét nhất nằm trong khoảng từ 5D đến 6B, có niên đại từ đầu thế Miocen (17-20 triệu năm trước), cho thấy các núi lửa đại dương tại đây được hình thành tương đối muộn. Chỉ những đỉnh núi ngầm có độ cao lớn mới tạo điều kiện cho rạn san hô phát triển. Do lớp trầm tích không từ tính ở vùng này chỉ dày khoảng 500 m, tốc độ bồi đắp của san hô diễn ra khá chậm. Dựa trên các tính toán về dòng địa nhiệt, bãi cạn Scarborough đã lộ thiên từ thế Miocen.

Do cấu trúc địa chất khác biệt, địa hình các rạn san hô vòng được hình thành ở 2 khu vực cũng có sự khác nhau. Tại vùng biển bãi ngầm Macclesfield có hoạt động kiến tạo mạnh hơn, hình thành nên các rạn san hô vòng chìm dưới nước. Trong khi đó, tại khu vực rạn san hô bãi cạn Scarborough, một rạn san hô vòng bán khép kín được tạo ra với nền móng có chứa đá bazan.

Cấu trúc địa chất

Về cấu trúc địa chất, bãi cạn Scarborough là phần mở rộng tự nhiên của thềm lục địa. Phía đông thực thể này là rãnh Manila, với điểm sâu nhất đạt 5.377 m, thuộc nhóm những khu vực sâu nhất tại Biển Đông. Rãnh đại dương này đóng vai trò như ranh giới địa lý tự nhiên ngăn cách bãi Macclesfield và quần đảo Philippines.

Đảo san hô

Đá rạn san hô trên bãi chủ yếu cấu tạo từ bộ xương san hô (aragonit), với hàm lượng canxi oxit (CaO) có thể đạt tới 50,22%. Các rạn san hô này sản sinh ra canxi cacbonat với tốc độ đáng kể, khoảng 1 × 10³ gam trên mỗi mét vuông mỗi năm.

Địa mạo học

Đảo san hô vòng

Bãi Scarborough là một rạn san hô vòng lớn hình tam giác vuông cân, có vành rạn dài 55 km, diện tích 150 km² và cao từ 0,5 đến 3 m so với mực nước biển. Khu vực bên trong là một đầm phá rộng 130 km vuông với độ sâu từ 10 đến 20 m, trong đó các rạn san hô phân bố dày đặc nhất ở 2 đầu nam bắc. Ở phía bắc rạn san hô này có một khối đá lớn cao vượt mặt nước khoảng 4 m²; tại phía tây của kênh đầm phá hướng đông nam có một khối đá rộng chừng 3 m², cùng nhiều khối đá lớn khác nằm rải rác ở rìa ngoài bãi ngầm phía tây nam.

Độ dốc của mặt ngoài rạn san hô thường khoảng 15°, riêng các sườn phía nam và phía bắc lên tới 18°, đổ dốc thẳng xuống lòng đại dương ở độ sâu từ 3.500 đến 4.000 m. Vùng rìa thềm rạn là nơi sóng vỗ mạnh, sở hữu lượng sinh vật phù du và oxy hòa tan dồi dào, tạo điều kiện lý tưởng cho san hô sinh trưởng. Tại đây, nhiều loài san hô tạo rạn phát triển mạnh mẽ đến độ sâu 20 m và tiếp tục mọc rải rác ở những tầng nước sâu hơn.

Đặc trưng địa hình của thềm rạn san hô là sự xuất hiện dày đặc các khối đá lớn, điển hình như tại Đá Nam và bãi ngầm Scarborough. Phía ngoài thềm rạn là vùng đón sóng với sườn dốc thoai thoải, mực nước sâu khoảng 0,5 - 3,5 m và có hệ thống rãnh xói mòn dạng nan quạt phát triển mạnh. Các rãnh này có vách thẳng đứng, sâu đến 3 m, tạo thành khe hở giữa các dải san hô. Đây cũng là nơi sóng vỗ mạnh, cao trên 1 m, liên tục bào mòn bề mặt rạn và hình thành nên các khe rãnh.

Trên thềm san hô rộng 600 - 900 m, mực nước sâu khoảng 0,5 m, là môi trường sinh trưởng của các giống san hô như Porites, Platygyra, Favia và Galaxea. Chúng phát triển thành các khối lớn hoặc dạng bàn nhô lên khỏi mặt nước. Sóng lớn đã lật úp một số khối đá ngầm, tập trung nhiều tại bãi Scarborough và đá Nam. Các khe rãnh trên thềm cũng bắt đầu xuất hiện hiện tượng địa chất karst. Để giảm thiểu tác động từ sóng biển, bề mặt các rạn đá này được bao phủ bởi lớp tảo xanh Halimeda.

Vùng rạn san hô liền kề đầm phá nông phía tây bắc rộng từ 1.000 đến 2.000 m, có địa hình uốn lượn. Hệ thống rãnh xói mòn cắt ngang khu vực này sâu từ 1,5 đến 3,5 m, là nơi cư trú của các sinh vật tạo rạn. Rạn san hô dốc về phía đầm với độ nghiêng 15°, nơi các chi san hô lá, san hô cành và nhiều loài khác phát triển mạnh, cho thấy điều kiện sóng gió tại đây tương đối lặng.

Đầm phá sâu 20 m, nơi các rạn san hô nhỏ đang hình thành. Những rạn san hô trẻ này có tuổi đời khoảng 470 ± 90 năm dựa theo kết quả định tuổi bằng cacbon-14. Quá trình bồi lắng tại đây cũng diễn ra mạnh mẽ, làm phẳng bề mặt đáy đầm.

Hơn 380 rạn san hô nhô lên khỏi mặt nước tại khu vực bãi Scarborough. Dưới tác động từ môi trường, chúng bị nước biển cùng nước mưa bào mòn, đồng thời trải qua quá trình cố kết bề mặt tạo bởi sự liên kết của các hạt canxit. Quá trình xói mòn này tạo nên cấu trúc rạn có nhiều khoang rỗng. Ngoài các khoảng trống tự nhiên hình thành từ bộ khung sinh trưởng của quần thể polyp san hô, tại đây còn có các hốc, rãnh do hiện tượng hòa tan và những lỗ thủng do sinh vật đục khoét, khiến các khối rạn mang hình thù như xương sọ, mà lịch sử gọi là "Đá Đầu Lâu". Khối bãi "Hoàng Nhan" là một rạn san hô lớn có màu vàng nâu nằm vùng nước nông, với phần nổi rộng 4 m², cao 1,5 m so với mực nước biển. Trong khi đó, khối Đá Nam có chu vi 8 m, diện tích mặt trên rộng 3 m², cao 1,8 m và xuất hiện nhiều vết rãnh hòa tan trên đỉnh.

Nền của rạn san hô này là một núi đại dương hình nón phẳng đầu cấu tạo từ đá bazan. Khác với địa hình sườn lục địa của Bãi Macclesfield, cấu trúc này nổi lên độc lập từ đáy biển sâu, tạo thành một đảo đại dương biệt lập. Nếu đứng từ trên bãi nhìn ra xung quanh, mực nước tại nhiều nơi trên rạn san hô chỉ sâu khoảng 1 đến 2 m, trông như một vùng biển nông. Tuy nhiên, khi quan sát từ đại dương, bãi Scarborough lại là một ngọn núi dốc đứng, bởi chỉ cách rạn đá này 10 km, độ sâu đã chạm mức 3.000 m.

Đá Bắc và Đá Nam

Giữa những rạn san hô dày đặc ở phía đông nam bãi Scarborough, 1 khối san hô lớn nhô lên cao 1,8 m so với mực nước biển, cao khoảng 3 m so với mặt bãi và có đường kính 3-4 m như 1 cột đá khổng lồ, được gọi là Đá Nam. Ở phía bắc bãi cạn cũng có 1 khối đá khác nhô khỏi mặt nước nhưng thấp hơn, được gọi là Đá Bắc. Khái niệm bãi cạn Scarborough thực chất bao gồm cả 2 khối đá này, nằm cách nhau khoảng 10 hải lý.

Tọa độ địa lý của Nam Đá và Bắc Đá lần lượt là 15°08'B, 117°48'Đ và 15°14'B, 117°44'Đ. Năm 1935, chỉ có Nam Đá được đặt tên là Nan Shi. Đến năm 1983, 2 thực thể này mới được định danh như hiện tại.

Tương tự các rạn san hô khác trong vùng, Đá Bắc và Đá Nam hình thành do tác động của gió và sóng phá hủy các rạn gốc, làm tích tụ các khối đá rạn trên đỉnh bãi. Thành phần hóa học của vật liệu cấu thành chủ yếu là canxi, với hàm lượng canxi oxit (CaO) đạt 50,22%, phần còn lại gồm một lượng nhỏ magie oxit và sắt oxit. Kết quả định tuổi bằng cacbon-14 cho thấy các khối đá rạn này được hình thành cách đây khoảng 470±90 năm.

Tập tin:Ảnh vệ tinh đảo Hoàng Nham (chụp ngày 27 tháng 12 năm 2014).jpg

Ảnh vệ tinh bãi cạn Scarborough (chụp ngày 27 tháng 12 năm 2014)

Khí hậu

Áp suất mực nước

Áp suất mực nước biển duy trì ở mức khá cao vào mùa đông (tháng 11 đến tháng 2 năm sau), tạo ra sự chênh lệch lớn giữa 2 miền bắc - nam. Ngược lại, vào mùa hè (tháng 6 đến tháng 8), chỉ số này giảm xuống còn khoảng 1002 đến 1006 hPa, với vùng tâm áp thấp tập trung ở phía tây nam. Tại bãi Scarborough, áp suất cũng thay đổi rõ rệt theo mùa, đạt khoảng 1012 hPa vào mùa đông và giảm còn 1006 hPa vào mùa hè. Tính theo ngày, mức trung bình đạt khoảng 1012 hPa trong mùa đông và duy trì quanh mức 1008 hPa vào các thời điểm khác, với biên độ dao động tối đa và tối thiểu trong khoảng 4 hPa. Đến giữa tháng 5, cùng với sự gia tăng đột ngột của sức gió bề mặt, áp suất tối thiểu bắt đầu giảm mạnh và có thể xuống tới mức 990 hPa vào tháng 10.

Nhiệt độ

Do nằm gần xích đạo, Biển Đông nhận lượng bức xạ mặt trời lớn, giữ nhiệt độ bề mặt (ở độ sâu 2 mét) ở mức cao quanh năm, thường dao động từ 10 đến 30°C. Xu hướng phân bố nhiệt độ giảm dần từ nam ra bắc, thấp hơn ở vùng ven bờ so với ngoài khơi, thấp vào mùa đông và cao vào mùa hè. Riêng tại bãi Scarborough, nhiệt độ nước biển bề mặt trung bình năm khoảng 27-28°C, đạt đỉnh ở mức 30°C vào tháng 5, tháng 6 và xuống thấp nhất khoảng 25-26°C vào tháng 1, tháng 2. Biên độ nhiệt dao động trong ngày tại đây khá nhỏ, riêng mùa đông thấp hơn các mùa khác khoảng 2°C, và mức chênh lệch giữa nhiệt độ tối cao, tối thấp so với nhiệt độ trung bình ngày cũng chỉ khoảng 2°C.

Độ ẩm

Độ ẩm tương đối trung bình ở độ cao 2 mét tại khu vực bãi Scarborough đạt mức cao nhất từ tháng 6 đến tháng 8 và thấp nhất từ tháng 11 đến tháng 1 năm sau. So với mặt bằng chung trên Biển Đông trong cùng thời điểm, chỉ số này tại đây thường thấp hơn một chút, với mức trung bình hằng ngày dao động quanh ngưỡng 80%. Trong đó, độ ẩm giảm nhẹ vào tháng 4 và tháng 5, nhưng tăng cao hơn bình quân vào tháng 8 và tháng 10. Biên độ dao động tối đa và tối thiểu hằng ngày tại độ cao này thường lần lượt là 90% và 70%.

Gió

Biển Đông mang đặc trưng khí hậu nhiệt đới gió mùa. Từ tháng 10 hàng năm, các khối không khí lạnh từ Siberia và cao nguyên Mông Cổ liên tục tràn xuống phía nam. Từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau là thời gian gió mùa đông bắc thịnh hành; trong đó gió đông bắc chiếm 57%, gió đông chiếm 22% và gió bắc chiếm 21%, vận tốc trung bình đạt khoảng 10 - 12 m/s. Bước sang tháng 4, vùng biển này bắt đầu chịu tác động của các khối khí đại dương nhiệt đới và xích đạo, chuyển sang gió mùa tây nam từ tháng 5 đến tháng 9. Gió tây nam, nam và tây lần lượt chiếm 35%, 25% và 15%, với tốc độ trung bình khoảng 4 - 8 m/s. Tháng 4 và tháng 10 đóng vai trò là giai đoạn chuyển tiếp giữa 2 mùa gió. Đặc điểm khí hậu này cũng thể hiện rất rõ nét tại bãi Scarborough. Xét theo chu kỳ nhiều năm, tốc độ gió trên biển dao động theo chu kỳ từ 2,5 đến 5 năm, với vận tốc trung bình hàng năm duy trì quanh mức 5,3 m/s.

Từ tháng 10 đến tháng 2 năm sau, tốc độ gió ở độ cao 10 m tại khu vực bãi Scarborough ở mức tương đối cao, sau đó giảm xuống từ tháng 3 đến tháng 9. Vận tốc gió trung bình năm tại đây khoảng 6-7 m/s, trong đó mùa đông không quá 10 m/s và tháng 9 đạt khoảng 4 m/s. Biến thiên vận tốc gió trung bình ngày dao động từ 4-8 m/s, lặng gió nhất vào tháng 3 và tháng 4. Trong khi đó, vận tốc gió cực đại ngày thay đổi rõ rệt theo mùa. Khoảng giữa tháng 5, do tác động từ gió mùa Biển Đông, sức gió tăng mạnh và duy trì suốt mùa hè đến tháng 12 với mức đỉnh trung bình ngày đạt 20 m/s. Riêng giai đoạn tháng 10 - tháng 11, do hoạt động của bão gia tăng, tốc độ gió có thể vượt ngưỡng 25 m/s.

Tập tin:Biến thiên trung bình hàng ngày của tốc độ gió ở độ cao 10 mét trên mặt biển gần Bãi cạn Scarborough.png

Biến thiên trung bình hàng ngày của tốc độ gió ở độ cao 10 mét trên mặt biển gần bãi Scarborough

Vào mùa đông (tháng 11 đến tháng 2 năm sau), bãi Scarborough chủ yếu chịu ảnh hưởng của gió mùa đông bắc, với các hướng thịnh hành là đông bắc, đông và bắc. Đến mùa hè (tháng 7 đến tháng 9), khu vực này chuyển sang chịu tác động của gió mùa tây nam, chủ yếu thổi theo hướng tây nam, nam và tây. Trong các giai đoạn chuyển tiếp, hướng gió có sự biến động rõ rệt: mùa xuân (tháng 3 đến tháng 6) gió dịch chuyển dần từ đông bắc sang đông, nam rồi đến tây nam; còn mùa thu (tháng 9 đến tháng 10) hướng gió lại thay đổi tuần tự từ tây nam sang nam, đông và cuối cùng quay về đông bắc.

Thủy văn

Đầm phá

Tập tin:Bãi đá ngầm bãi cạn Scarborough.jpg

Rạn san hô bãi Scarborough

Đầm phá tam giác ở trung tâm bãi cạn Scarborough có diện tích khoảng 130 km² với độ sâu tối đa 20 m. Phía đông nam bãi cạn có một luồng lạch rộng 360-400 m, sâu từ 6-11 m nối liền đầm phá với biển khơi. Lối đi này giúp điều hòa nguồn nước theo các dòng thủy triều, đồng thời cho phép tàu thuyền nhỏ ra vào để trú ẩn an toàn.

Nhiệt độ nước

Nằm giữa biển sâu, bãi Scarborough có nhiệt độ nước thường duy trì khoảng 28°C, cao hơn quần đảo Hoàng Sa từ 2 đến 3°C.

Chất lượng nước

Tập tin:Phong cảnh bãi cạn Scarborough.jpg

Phong cảnh bãi Scarborough

Kết quả khảo sát từ tháng 5 đến tháng 6 năm 2024 cho thấy chất lượng nước biển tại bãi Scarborough đạt nhóm tốt nhất (loại I). Toàn bộ các vị trí kiểm tra đều không phát hiện xyanua hay các kim loại nặng như đồng, chì, cadmi, crom tổng số, thủy ngân và asen. Hàm lượng chất rắn lơ lửng, nhu cầu oxy hóa học, nitơ vô cơ, phốt phát phản ứng, kẽm và dầu mỏ đều nằm trong ngưỡng an toàn, đáp ứng điều kiện sinh trưởng cho các rạn san hô tại Biển Đông. Chỉ số dinh dưỡng ở mức thấp, cho thấy không có hiện tượng phú dưỡng xảy ra. So với dữ liệu tháng 5 năm 2015, lượng nitơ vô cơ tại đây tiếp tục giảm, còn phốt phát phản ứng nhìn chung ổn định, cả 2 chỉ số này đều thấp hơn nhiều so với hạn mức tiêu chuẩn.

Trầm tích biển trong đầm phá bãi Scarborough được xếp vào Loại I. Các chất như xyanua, sunfua, HCH, DDT và PCB đều không được tìm thấy trong mọi mẫu thử. Hàm lượng tổng carbon hữu cơ, kim loại nặng cùng hydrocarbon dầu mỏ tại đây cũng nằm dưới hạn mức quy định của tiêu chuẩn chất lượng trầm tích biển Loại I.

Tài nguyên thiên nhiên

Tổng quan

Theo khảo sát khoa học của Viện Hải dương học Biển Đông năm 1977, bãi Scarborough có 62 loài sinh vật biển thuộc 5 ngành. Trong đó bao gồm 2 loài san hô mềm (ngành Ruột khoang), 3 loài giun nhiều tơ (ngành Giun đốt), 39 loài động vật thân mềm, 5 loài giáp xác và 13 loài động vật da gai. Nhiều hải sản giá trị cao thường được ngư dân khai thác hàng năm tại đây như bào ngư, ốc (lớp Chân bụng), sò, hàu (lớp Hai mảnh vỏ), cua (ngành Chân khớp) và hải sâm (ngành Da gai).

Bãi Scarborough sở hữu nguồn lợi thủy sản dồi dào và là ngư trường tự nhiên lý tưởng, mang lại các loại hải sản như cá mú, cá chình, cá hồng, cá vẹt, cá mập, cá heo, cá trê biển, cá ngừ cùng nhiều loài động vật thân mềm và tảo biển. Vị trí địa lý đặc thù, hệ sinh thái ưu việt cùng tính đa dạng sinh học cao mang đến cho khu vực này giá trị lớn về mặt tài nguyên, sinh thái và nghiên cứu khoa học.

San hô tạo rạn

Tập tin:San hô lá tỏa tròn tại bãi cạn Scarborough.png

San hô lá tỏa tròn

Kết quả khảo sát vào tháng 5 và 6 năm 2024 cho thấy quần thể san hô tạo rạn tại bãi Scarborough đang phát triển tốt. Ghi nhận thực tế có 109 loài thuộc 34 chi và 12 họ, tăng 45 loài so với kỳ khảo sát tháng 5 năm 2015. Toàn bộ các loài này đều thuộc danh mục động vật hoang dã bảo vệ cấp II tại Trung Quốc, trong đó Danh lục đỏ IUCN xếp 41 loài vào nhóm Sắp bị đe dọa và 14 loài ở nhóm Dễ bị tổn thương. Những cái tên chiếm ưu thế tại đây bao gồm Pocillopora verrucosa, Porites lutea, Pocillopora eydouxi, Porites lobata, Porites rus, Goniastrea retiformis và Isopora palifera.

Cá rạn san hô

Tập tin:Các rạn san hô tạo đá ngầm bên trong đầm phá của bãi cạn Scarborough 03.jpg

Các rạn san hô tạo đá ngầm bên trong đầm phá của bãi Scarborough

Tại bãi Scarborough, giới khoa học ghi nhận tổng cộng 125 loài cá thuộc 23 họ, với mật độ trung bình 165 con trên 100 m². Không chỉ mang giá trị kinh tế cao, cá rạn san hô còn đóng vai trò then chốt trong chu trình vật chất và chuyển hóa năng lượng của hệ sinh thái này. Chúng hoạt động như những bể chứa dinh dưỡng tự nhiên; chất thải của chúng giúp nâng cao năng suất sơ cấp, kích thích san hô phát triển và cân bằng dưỡng chất môi trường. Bên cạnh đó, thông qua cơ chế kiểm soát từ dưới lên trong chuỗi thức ăn, nhóm cá này còn hỗ trợ giám sát, bảo vệ và phục hồi các rạn san hô đang bị suy thoái.

Tridacna

Tập tin:Các rạn san hô tạo đá ngầm bên trong đầm phá của bãi cạn Scarborough 02.jpg

Tridacna

Đầm phá tại bãi Scarborough sở hữu quần thể tai tượng khổng lồ (Tridacna) phân bố dày đặc, đạt mật độ trung bình 25 con trên mỗi 100 m². Là loài động vật thân mềm hai mảnh vỏ lớn nhất đại dương, loài này sống cố định tại các rạn san hô, có tên trong Danh sách Đỏ IUCN và được Trung Quốc xếp vào nhóm động vật hoang dã cần bảo vệ nghiêm ngặt. Tương tự như san hô, chúng chủ yếu hấp thụ chất dinh dưỡng từ quá trình quang hợp của tảo cộng sinh để sinh trưởng. Với chức năng kiến tạo và bảo vệ cấu trúc rạn, loài tai tượng này đóng vai trò then chốt trong việc duy trì cân bằng sinh thái cũng như thúc đẩy sự phát triển của hệ thống san hô tại đây.

Tảo san hô dạng vỏ sò

Tảo san hô dạng mảng là một nhóm sinh vật kiến tạo rạn quan trọng khác tại đây. Kết quả khảo sát cho thấy độ che phủ của loài tảo này tại bãi Scarborough đạt 23,5%, tăng 5,6% so với năm 2015, minh chứng cho sự phát triển khỏe mạnh liên tục của hệ sinh thái rạn nơi này. Là nguồn cung cấp canxi cacbonat chủ lực, chúng giúp liên kết các trầm tích cacbonat cùng cấu trúc rạn, lấp đầy các khe nứt nhằm ổn định nền tảng rạn san hô. Bên cạnh đó, ấu trùng san hô thường ưu tiên bám vào bề mặt giàu canxi của loại tảo này, tạo tiền đề cho sự sinh trưởng và phục hồi của các quần thể san hô.

Thảm rong biển

Năm 2025, trong đợt khảo sát và đánh giá sinh thái rạn san hô tại vùng biển quanh bãi Scarborough do Trung tâm Sinh thái Biển Đông thuộc Bộ Tài nguyên Thiên nhiên cùng các đơn vị liên quan tiến hành, các thảm rong biển diện rộng đã được phát hiện ở phía bắc đầm phá. Cơ quan chức năng sau đó đã triển khai hoạt động nghiên cứu chuyên môn, đánh dấu lần đầu tiên thảm rong biển tại khu vực này được khảo sát thực địa.

Vào tháng 6 năm 2026, Đoàn thám hiểm khoa học của Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc đã phát hiện một quần thể hơn 50 con rùa biển xanh tại thảm cỏ biển thuộc đầm phá bãi Scarborough.

Các nhà nghiên cứu cho biết đầm phá bãi Scarborough có diện tích lớn thảm cỏ biển phát triển tốt nhờ được bảo vệ liên tục. Với các loài chủ yếu như cỏ sợi hình cầu và cỏ ưa mặn hình bầu dục, đây là nguồn thức ăn quan trọng của rùa biển xanh.

Phát hiện này chứng minh thảm cỏ biển tại đầm phá bãi Scarborough đã phát triển thành hệ sinh thái phức hợp rạn san hô - thảm cỏ biển hoàn chỉnh, là môi trường sống tốt cho các loài như rùa biển.

Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu phát hiện một bãi cát ngầm đang hình thành gần thảm cỏ biển và lộ ra khi thủy triều xuống. Trong tương lai, nơi đây có thể trở thành bãi đẻ lý tưởng, biến bãi Scarborough từ nơi kiếm ăn thành "ngôi nhà" thực sự của rùa biển xanh và rùa đồi mồi.

Sự gia tăng số lượng các loài động vật biển quý hiếm như rùa biển xanh, rùa đồi mồi và cá nạng biển tại một số đảo và rạn san hô ở Biển Đông cho thấy hiệu quả của những nỗ lực bảo vệ và phục hồi sinh thái trong khu vực. Trong đó, việc triển khai các biện pháp bảo tồn tại bãi Scarborough đã đóng vai trò tích cực trong việc duy trì hệ sinh thái và bảo vệ nguồn tài nguyên hoang dã quý hiếm này.

Bằng công nghệ flycam ít gây xáo trộn, Nhóm Thám hiểm Khoa học bãi Scarborough (Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc) đã phát hiện, theo dõi và lần đầu tiên ghi lại được những thước phim quý giá về quần thể rùa biển xanh bơi theo nhóm tại đây.

Lỗ Xanh

Ngày 25 tháng 6 năm 2026, Bộ Sinh thái và Môi trường công bố "Báo cáo khảo sát Hố Xanh bãi cạn Scarborough năm 2025". Đây là hố xanh rạn san hô đầu tiên được phát hiện tại Trung Quốc, hình thành từ sự phát triển của rạn san hô ít nhất 3.200 năm trước. Hố có diện tích bề mặt khoảng 1.491,7 m², đường kính tối đa 56,3 m và sâu 16,6 m. Cấu trúc bên trong dạng hình phễu, đáy hẹp và nước có hiện tượng phân tầng độ đục. Khu vực hố xanh cùng vùng nước lân cận sở hữu hệ sinh thái vô cùng đa dạng.

Báo cáo sinh thái

Ngày 29 tháng 12 năm 2025, Trung tâm Sinh thái Biển Đông thuộc Bộ Tài nguyên Thiên nhiên cùng các đơn vị phối hợp đã công bố "Báo cáo Khảo sát Sinh thái Rạn san hô bãi cạn Scarborough". Kết quả cho thấy hệ sinh thái rạn san hô tại đây có tình trạng tổng thể tốt, với độ che phủ trung bình của san hô cứng lên tới 38,8%, ghi nhận 135 loài thuộc 36 chi và 13 họ. Văn bản cũng nhấn mạnh việc thiết lập khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia sẽ tạo điều kiện cho các biện pháp bảo vệ, phục hồi chủ động mang tính khoa học, góp phần duy trì và nâng cao đa dạng sinh học cùng sự phát triển bền vững cho khu vực.

Ngư trường

Vùng biển xung quanh bãi Scarborough từ lâu đã là ngư trường truyền thống, nơi tàu thuyền thường xuyên tới đánh bắt hải sản. Với vị trí địa lý đặc biệt, khu vực này trở thành địa bàn khai thác hải sản ngoài khơi quan trọng vào các khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 5 và từ tháng 10 đến tháng 11 hằng năm, đồng thời là nơi tránh trú bão tự nhiên an toàn cho các ngư dân.

Bãi Scarborough này có vai trò then chốt đối với chiến lược phát triển đánh bắt xa bờ. Ngư nghiệp tại vùng biển phía Nam vốn tập trung vào 3 khu vực lớn: vịnh Bắc Bộ, vùng thềm lục địa và quần đảo Hoàng Sa. Tuy nhiên, tiềm năng của 2 vùng biển đầu tiên đã suy giảm mạnh, nguồn lợi thủy sản sơ xác và quy mô khai thác bắt đầu bị siết chặt. Vùng biển Hoàng Sa giàu tiềm năng nhưng lại nằm trong khu vực tranh chấp, khiến ngư dân gặp nhiều trở ngại tương tự như tại bãi cạn này. Thực tế đó buộc ngành thủy sản phải bước vào giai đoạn chuyển đổi quyết định. Nếu không tiếp tục mở rộng phạm vi và đẩy mạnh khai thác xa bờ, sự suy thoái là điều tất yếu. Do đó, thế bế tắc tại đây phản ánh rõ nét xu thế chuyển dịch chung của nguồn vốn ngành thủy sản.

Tranh chấp chủ quyền

Trước thập niên 1990, cộng đồng quốc tế không đưa ra ý kiến phản đối hay tranh chấp nào liên quan đến tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc đối với bãi cạn Scarborough. Dù chính phủ Philippines khi đó đã gộp khu vực này vào vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý, họ vẫn chưa đưa ra yêu sách chủ quyền chính thức do bãi cạn trên thực tế đang nằm dưới sự kiểm soát của quân đội Hoa Kỳ trú đóng tại Philippines.

Vị trí chiến lược

Bãi cạn Scarborough giữ vị trí chiến lược tại Biển Đông khi đóng vai trò như một tiền đồn phía đông ở khu vực trung tâm, án ngữ cửa ngõ phía đông của vùng biển này. Thực thể này kết nối với các rạn san hô thuộc bãi ngầm Macclesfield ở phía bắc và tạo thành trục tam giác với đảo Ba Bình ở phía nam. Vị trí này cho phép giám sát trực tiếp các hoạt động quân sự tại khu vực lân cận, trở thành một điểm tựa địa chính trị quan trọng trong cấu trúc an ninh khu vực đối với chiến lược xoay trục châu Á của Hoa Kỳ. Bên cạnh đó, vùng biển xung quanh bãi cạn sở hữu nguồn lợi thủy sản dồi dào với nhiều loài cá và động vật thân mềm có giá trị kinh tế cao, vốn là ngư trường hoạt động lâu đời của ngư dân khu vực lân cận. Lòng biển tại đây ẩn chứa trữ lượng dầu khí lớn, đồng thời là nút thắt cốt lõi trên nhiều tuyến hàng hải quốc tế huyết mạch, mang lại giá trị to lớn cho sự phát triển kinh tế và bảo đảm an ninh trong khu vực.

Là một quốc gia ngoại vi điển hình, Philippines đóng vai trò then chốt trong "chuỗi đảo thứ nhất" thuộc tầm nhìn địa chính trị dài hạn của Hoa Kỳ, từng trở thành bàn đạp để nước này can thiệp vào các vùng biển lân cận.

Tranh chấp

Thế kỷ 18-Thế kỷ 20

Tập tin:1774 map of the Philippine Islands.jpg

Bản sao năm 1774 từ bản đồ Philippines năm 1734 có thể hiện các thực thể Galit, Panacot và Lumbay. Ngược lại, tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc và Đài Loan dựa trên bản đồ có đường 11 đoạn ban hành vào năm 1947.

Tập tin:Carta Hydrographica y Chorographica de las Yslas Filipinas Dedicada al Rey Nuestro Señor por el Mariscal d. Campo D. Fernando Valdes Tamon Cavallº del Orden de Santiago de Govor. Y Capn.jpg

Bản đồ Velarde năm 1734 thể hiện các khu vực Galit, Panacot, Lumbay, Los Bajos de Paragua và Borney. Đây là một trong những bằng chứng quan trọng được Philippines sử dụng trong vụ kiện Trung Quốc tại Tòa trọng tài nhằm bác bỏ yêu sách đường chín đoạn.

Tập tin:Galit panacot lumbay.png

Galit, Panacot và Lumbay được thể hiện ở vùng biển ngoài khơi phía tây đảo Luzon trên một tấm bản đồ xuất bản năm 1734.

Tập tin:Galit, Panacot, Lumbay, and Scarborough Shoal.png

Bản đồ năm 1794 thể hiện các bãi Galit, Panacot, Lumbay và bãi cạn Scarborough nằm ngoài khơi vùng biển miền Trung Luzon.

Tập tin:Scarboro from Mannevillette.png

Bãi cạn Scarborough cùng với các bãi Galit, Panacot và Lumbay được thể hiện ngoài khơi bờ biển Trung Luzon trên bản đồ năm 1810, vốn xuất bản lần đầu vào năm 1771.

Tập tin:Philippine Island - Luzon Island - NARA - 68157141.jpg

Ảnh chụp từ trên không của bãi cạn Scarborough (1938)

Tập tin:1947 Nanhai Zhudao.png

Bản đồ thể hiện các yêu sách chủ quyền của Trung Hoa Dân Quốc tại Biển Đông, trong đó bãi cạn Scarborough nằm bên trong đường chín đoạn được đưa ra vào năm 1947.

Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Đài Loan tuyên bố người Trung Quốc đã phát hiện ra rạn san hô này từ nhiều thế kỷ trước và có lịch sử khai thác thủy sản lâu đời tại đây. Thực thể này nằm trong "đường chín đoạn" do phía Trung Quốc tự vạch ra trên bản đồ nhằm khẳng định yêu sách chủ quyền đối với các đảo và vùng biển liên quan ở Biển Đông. Ghi chép từ phía Trung Quốc cho biết năm 1279, thời nhà Nguyên, nhà thiên văn học Quách Thủ Kính đã đến vùng "Nam Hải" trong khuôn khổ một cuộc khảo sát quy mô lớn mang tên "Tứ Hải trắc nghiệm". Trong khi đó, yêu sách chủ quyền của Trung Quốc và Đài Loan dựa trên bản đồ đường 11 đoạn ban hành năm 1947.

Philippines tuyên bố chủ quyền đối với bãi cạn này dựa trên các phương pháp thụ đắc lãnh thổ của luật quốc tế công pháp. Trong số các căn cứ pháp lý, Bộ Ngoại giao nước này khẳng định đã thực hiện chiếm hữu và tài phán thực tế đối với Bajo de Masinloc kể từ khi độc lập. Theo đó, Philippines cho biết đã cắm cờ trên một số đảo đá, xây dựng ngọn hải đăng và thông báo cho Tổ chức Hàng hải Quốc tế. Họ cũng nhấn mạnh việc hải quân 2 nước Mỹ - Philippines từng sử dụng nơi đây làm trường bắn, Bộ Môi trường và Tài nguyên Thiên nhiên tổ chức các khảo sát khoa học, địa hình, hải văn, trong khi ngư dân địa phương vẫn thường xuyên đánh bắt và coi khu vực này là ngư trường truyền thống.

Bộ Ngoại giao Philippines (DFA) tuyên bố tên gọi Bajo de Masinloc (nghĩa là "bãi cạn Masinloc") khẳng định rặng san hô này thuộc đơn vị hành chính Masinloc, tỉnh Zambales của nước này. Để làm căn cứ, Philippines dẫn chứng vụ tranh chấp đảo Palmas, nơi tòa án quốc tế phán quyết chủ quyền thuộc về Hà Lan nhờ việc thực thi quyền tài phán hiệu quả, bất chấp yêu sách lịch sử từ Tây Ban Nha. Do đó, Manila lập luận rằng yêu sách lịch sử của Trung Quốc đối với bãi cạn Scarborough vẫn cần phải chứng minh bằng danh nghĩa pháp lý rõ ràng, bởi riêng lập luận lịch sử không thuộc các cơ sở được quốc tế công nhận để thụ đắc chủ quyền lãnh thổ.

Phán quyết cũng khẳng định cộng đồng quốc tế không thừa nhận yêu sách lịch sử của Trung Quốc. Đồng thời, việc ngư dân nước này đánh bắt hải sản tại đây chỉ mang tính chất truyền thống, không thể cấu thành hành vi thực thi chủ quyền quốc gia.

Chính phủ Philippines lập luận rằng cơ sở pháp lý cho yêu sách vùng đặc quyền kinh tế tại vùng biển xung quanh bãi cạn Scarborough dựa trên luật quốc tế, độc lập với quyền chủ quyền đối với đảo san hô này. Nhằm giải quyết tranh chấp, Manila từng đề xuất đưa vụ việc ra Tòa án Quốc tế về Luật Biển (ITLOS) theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), song Bắc Kinh đã bác bỏ và kiên quyết đàm phán song phương. Phía Philippines cũng khẳng định ngay từ thời thuộc địa Tây Ban Nha, ngư dân nước này đã xem khu vực trên là ngư trường truyền thống và nơi tránh trú bão an toàn.

Một số bản đồ chính thức do Tây Ban Nha và Hoa Kỳ xuất bản từ thế kỷ 18 đến thế kỷ 20 thể hiện bãi cạn Scarborough thuộc chủ quyền Philippines. Cụ thể, bản đồ hàng hải và địa lý năm 1734 vẽ 3 đảo san hô Galit, Panacot và Lumbay, trong đó hình dáng của Lumbay tương đồng với các bản đồ hiện đại. Năm 1792, đoàn thám hiểm Malaspina đã lập bản đồ (xuất bản năm 1808 tại Madrid) ghi nhận Bajo de Masinloc thuộc Philippines và đánh dấu lộ trình di chuyển quanh đảo san hô này; tài liệu này được tái bản trong Tập bản đồ điều tra dân số Philippines năm 1939 tại Manila, trước khi Trung Quốc đưa ra bản đồ yêu sách Biển Đông năm 1947 vốn không chứa địa danh bằng tiếng Trung nào tại đây. Một bản đồ địa hình năm 1820 cũng xếp đảo san hô mang tên Bajo Scarburo vào tỉnh Sambalez (nay là Zambales). Đến những năm 1900, các bản đồ của Đài thiên văn Manila và Cục Khảo sát Địa chất và Bờ biển Hoa Kỳ tiếp tục ghi nhận bãi cạn này với tên gọi Baju De Masinloc. Ngược lại, bản đồ năm 1978 của Cơ quan Thông tin Tài nguyên và Bản đồ Quốc gia Philippines không thể hiện bãi cạn Scarborough thuộc nước này. Ngoài ra, học giả Lý Hiếu Thông trong một nghiên cứu đã lập luận rằng bãi cạn Panacot không phải là Scarborough. Ông chỉ ra rằng trên bản đồ năm 1778 về Biển Trung Hoa và Philippines, bãi cạn Scarborough cùng 3 bãi cạn Galit, Panacot, Lumbay được vẽ tách biệt rõ rệt, và 3 rạn san hô này cũng từng xuất hiện trên bản đồ của Trung Quốc xuất bản từ năm 1717.

Tháng 6 năm 1898, Philippines giành độc lập sau hơn 300 năm dưới ách đô hộ của Tây Ban Nha, nhưng cùng năm đó, Hoa Kỳ đã tiến hành chiếm đóng quốc gia này. Các văn kiện pháp lý quốc tế gồm Hiệp ước Paris (1898), Hiệp ước Washington (1900) ký giữa Mỹ và Tây Ban Nha, cùng Hiệp ước Anh - Mỹ (1930) quy định rõ giới hạn lãnh thổ phía tây của Philippines là kinh tuyến 118°Đ, nghĩa là bãi cạn Scarborough nằm ngoài phạm vi này. Dù có quan điểm cho rằng bãi cạn Scarborough đã được chuyển giao cho Mỹ theo Hiệp ước Washington năm 1900, nhiều nhà phân tích chỉ ra văn kiện này thực chất chỉ liên quan đến các đảo Sibutu và Cagayan de Sulu, đồng thời các tài liệu bàn giao lãnh thổ sau đó từ Mỹ cho Philippines cũng hoàn toàn không đề cập đến bãi cạn Scarborough.

Từ năm 1933, khi thực dân Pháp chiếm đóng 9 thực thể tại quần đảo Trường Sa, một số tiếng nói tại Philippines khi đó đang là thuộc địa đã lên tiếng phản đối và cho rằng vùng biển này thuộc chủ quyền của họ.

Năm 1935, Chính phủ Trung Hoa Dân Quốc đã xếp bãi cạn này thuộc quần đảo Trung Sa. Lập trường này tiếp tục được cả chính quyền Đài Loan và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa duy trì cho đến nay.

Đầu năm 1946, Bộ trưởng Tài chính Philippines Quirino đề xuất với Tổng thống Roxas về việc chiếm giữ một số đảo thuộc quần đảo Trường Sa. Đến ngày 11 tháng 9 cùng năm, với tư cách Bộ trưởng Ngoại giao, Quirino tiếp tục gửi thư cho Tướng MacArthur Tổng tư lệnh tối cao quân đồng minh kiến nghị sáp nhập quần đảo này vào lãnh thổ Philippines, nhưng đề xuất đã bị phía Mỹ khước từ.

Năm 1947, bãi cạn này được đặt tên là bãi Dân Chủ (tiếng Trung: 民主礁 - Dân Chủ Tiều).

Tháng 9 năm 1948, Tổng thống Philippines Elpidio Quirino chỉ thị Bộ trưởng Quốc phòng cử Chuẩn đô đốc Jose Andrada đến khảo sát đảo Ba Bình cùng vùng biển lân cận. Ý định của Quirino về việc sáp nhập quần đảo Trường Sa cũng nhận được sự đồng thuận từ một số thành viên nội các nước này.

Vào đầu thập niên 1950, lực lượng quân đội Mỹ đồn trú tại vịnh Subic (Philippines) đã sử dụng bãi cạn Scarborough làm trường bắn thử nghiệm.

Năm 1956, Bắc Kinh phản đối tuyên bố của Philippines về việc các đảo ở Biển Đông thuộc chủ quyền nước này do vị trí địa lý gần kề. Trước đó, ngày 11 tháng 5 năm 1956, một người đàn ông tên Cloma tuyên bố vào năm 1947 đã dẫn hơn 40 sinh viên hàng hải đến chiếm giữ 11 hòn đảo thuộc quần đảo Trường Sa. Người này khẳng định nhóm của mình đã "khám phá", "chiếm đóng" thông qua "thám hiểm" và thành lập một "quốc gia mới" mang tên "Nhà nước Tự do" do ông làm "tổng thống". Động thái này nhận được sự ủng hộ từ một số chính trị gia Philippines. Dù thời điểm đó chưa thiết lập quan hệ ngoại giao với Philippines, Bộ Ngoại giao Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa vào ngày 29 tháng 5 năm 1956 vẫn ra tuyên bố khẳng định chủ quyền lịch sử đối với quần đảo Trường Sa (bao gồm đảo Ba Bình, đảo Nam Yết và các đảo phụ cận). Cùng lúc, chính quyền Đài Loan đã triển khai lực lượng tuần tra tại Trường Sa và tiến hành các biện pháp ngoại giao với phía Philippines. Sau đó, chính phủ Trung Quốc tiếp tục đưa ra nhiều thông điệp tái khẳng định chủ quyền đối với các quần đảo ở Biển Đông, bao gồm cả Hoàng Sa và Trường Sa, đồng thời tuyên bố không chấp nhận bất kỳ hành vi xâm phạm nào.

Năm 1957, chính phủ Philippines tiến hành khảo sát hải dương học tại khu vực này, đồng thời phối hợp với lực lượng hải quân Mỹ tại căn cứ vịnh Subic (Zambales) để làm trường bắn phục vụ mục đích quốc phòng.

Tuyên bố về lãnh hải của Trung Quốc ban hành năm 1958 có đoạn:

Chiều rộng lãnh hải của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa là 12 hải lý. Quy định này áp dụng cho toàn bộ lãnh thổ, bao gồm phần đất liền và các đảo ven bờ, cùng với Đài Loan và các đảo phụ cận, quần đảo Bành Hồ, quần đảo Đông Sa, quần đảo Tây Sa, quần đảo Trung Sa, quần đảo Nam Sa và tất cả các đảo khác tách biệt với lục địa hoặc đảo ven bờ bởi biển cả.

Năm 1965, một cột cờ cao 8,3 m treo cờ Philippines được dựng lên tại đây, cùng với một tháp sắt kiêm ngọn hải đăng nhỏ được xây dựng và đưa vào vận hành. Trong các năm 1970, 1971, 1978 và 1980, Philippines lần lượt kiểm soát các thực thể thuộc quần đảo Trường Sa gồm đảo Thị Tứ, Loại Ta, Song Tử Đông, Bình Nguyên, Bến Lạc, Trường Sa Đông, đá Núi Thị và đá Công Đo. Ngay sau đó, quốc gia này ban hành sắc lệnh tổng thống và sửa đổi hiến pháp nhằm sáp nhập các đảo, đá này vào phạm vi lãnh thổ của mình. Điển hình là Sắc lệnh số 1596 do Tổng thống Ferdinand Marcos ký ngày 11 tháng 6 năm 1978 đã gộp phần lớn quần đảo Trường Sa thành đơn vị hành chính mang tên Nhóm đảo Kalayaan; cùng ngày, Sắc lệnh số 1599 cũng được ban hành để tuyên bố vùng đặc quyền kinh tế rộng 200 hải lý (370 km). Liên quan đến vấn đề này, vào năm 1979, nhà địa lý học Hàn Chân Hoa là một trong những học giả đầu tiên nhận định điểm "Nam Hải" trong cuộc khảo sát thiên văn thời cổ đại chính là bãi cạn Scarborough. Tuy nhiên, đến năm 1980, trong văn bản chính thức liên quan đến tranh chấp chủ quyền quần đảo Hoàng Sa với Việt Nam, phía Trung Quốc lại khẳng định vị trí "Nam Hải" trong cuộc khảo sát năm 1279 thuộc quần đảo Hoàng Sa, một quan điểm sau đó được nhà địa lý học Ngưu Trọng Huân ủng hộ. Cũng sau năm 1980, chính phủ Philippines tiếp tục đưa bãi cạn Scarborough vào vùng đặc quyền kinh tế của mình, song do thực tế khu vực này lúc bấy giờ chịu sự kiểm soát từ quân đội Mỹ trú đóng tại đây nên Philippines chưa đưa ra yêu sách chủ quyền trực tiếp. Trước đó, vào cuối thập niên 1970, các cơ quan chức năng Trung Quốc cũng đã tổ chức nhiều hoạt động thám hiểm khoa học tại đảo san hô này và vùng biển xung quanh.

Năm 1983, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa chuẩn hóa tên gọi của bãi cạn Scarborough là đảo Hoàng Nham, đồng thời sử dụng Dân Chủ Tiêu làm tên gọi phụ.

Tập tin:Ph Territorial Map.png

Bản đồ thể hiện các vùng biển do Philippines tuyên bố chủ quyền, bao gồm nội thủy, lãnh hải, giới hạn theo hiệp ước quốc tế và vùng đặc quyền kinh tế.

Trung Quốc tái khẳng định chủ quyền đối với quần đảo Trung Sa trong Luật về lãnh hải và vùng tiếp giáp năm 1992. Phía Trung Quốc tuyên bố chủ quyền đối với toàn bộ các đảo, rạn san hô và bãi cạn nằm trong đường chữ U vẽ năm 1947 ở Biển Đông, bao gồm cả bãi cạn Scarborough. Cùng năm 1992, cựu Cố vấn An ninh Quốc gia Philippines Roilo Golez tuyên bố bãi cạn Scarborough thuộc lãnh thổ Philippines, làm nảy sinh tranh chấp. Sau đó, Hải quân Philippines đã trùng tu ngọn hải đăng tại đây và báo cáo để Tổ chức Hàng hải Quốc tế đưa vào Danh sách hải đăng thế giới.

Từ năm 1993, phía Manila bắt đầu triển khai các hoạt động khảo sát, điều tra và tuần tra khu vực. Khi Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) có hiệu lực vào năm 1994, chính phủ Philippines căn cứ vào phạm vi vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý để khẳng định quyền chủ quyền đối với bãi cạn, trước khi có những thay đổi trong tuyên bố chủ quyền sau đó.

Đầu năm 1997, tranh chấp song phương giữa Philippines và Trung Quốc tại bãi cạn Scarborough bắt đầu căng thẳng khi hải quân Philippines liên tục ngăn chặn các tàu Trung Quốc tiếp cận khu vực, bao gồm cả tàu chở các nhà khai thác vô tuyến nghiệp dư. Ngày 30 tháng 4 năm 1997, một đoàn thám hiểm vô tuyến gồm các thành viên Trung Quốc, Mỹ và Nhật Bản do phía Trung Quốc tổ chức đã lên bãi cạn và vấp phải sự giám sát, cản trở từ tàu chiến cùng máy bay quân sự Philippines. Đến tháng 5, 2 nước có cuộc đối đầu trực tiếp tại vùng biển này; sau 3 ngày, các tàu giám sát Trung Quốc rút lui, để Philippines kiểm soát bãi cạn. Trong năm này, Philippines đã gỡ bỏ cột mốc "Cuộc thám hiểm khoa học Biển Đông" (được Trung Quốc dựng trên Đá Nam năm 1980), phá hủy các mốc chủ quyền đặt năm 1990 và hạ quốc kỳ do phía Trung Quốc cắm tại đây. ​Vào ngày 5 tháng 6 cùng năm, Ngoại trưởng Philippines Domingo Siazon Jr. đã điều trần trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ rằng bãi cạn Scarborough là "một vấn đề mới về các tuyên bố chủ quyền chồng chéo". Sau đó, vào ngày 5 tháng 8, Philippines và Mỹ đã phối hợp tổ chức tập trận bắn đạn thật bằng không quân và hải quân ngay gần khu vực tranh chấp.

Tháng 6 năm 1999, Bộ Giáo dục Philippines đưa bãi cạn Scarborough cùng toàn bộ quần đảo Trường Sa vào bản đồ mới. Đến tháng 8, chính phủ nước này bổ sung nội dung khẳng định chủ quyền đối với quần đảo Trường Sa vào dự thảo sửa đổi hiến pháp nhằm luật hóa việc mở rộng lãnh thổ. Ngày 3 tháng 11 cùng năm, một tàu chiến của Hải quân Philippines (số hiệu 507) bị mắc cạn tại khu vực phía bắc lối vào đông nam của bãi cạn này. Phía Philippines cho biết con tàu gặp sự cố khi đang cứu hộ và ban đầu từ chối di dời bất chấp các cuộc đàm phán từ Trung Quốc. Sau đó, theo yêu cầu của Bắc Kinh, con tàu đã được kéo khỏi vị trí mắc cạn vào ngày 29 tháng 11.

2000-2020

Vào ngày 28 tháng 1 năm 2009, Thượng viện Philippines thông qua Dự luật 2699 (Đạo luật đường cơ sở lãnh hải) ở phiên thảo luận thứ ba. Văn kiện này, chủ yếu do Antonio Trillanes soạn thảo và Thượng nghị sĩ Miriam Defensor Santiago bảo trợ, phân loại nhóm đảo Kalayaan (quần đảo Trường Sa) và bãi cạn Scarborough là các chế độ đảo thuộc chủ quyền nước này. Bất chấp những tuyên bố phản đối và phản kháng ngoại giao từ phía Trung Quốc vào tháng 2 và tháng 3, Tổng thống Philippines Gloria Macapagal-Arroyo đã chính thức ký ban hành luật (RA 9522) vào ngày 10 tháng 3 năm 2009. Ngay sau đó, Đại sứ quán Trung Quốc đã lên tiếng phản đối mạnh mẽ. Dù dự luật này được đệ trình lên Liên Hợp Quốc, giới học giả của cả Trung Quốc và Philippines đều nhận định cơ quan này sẽ không phê chuẩn.

Vào ngày 10 tháng 4 năm 2012, căng thẳng tại bãi cạn Scarborough bùng phát khi chính quyền Philippines điều tàu chiến đến khu vực này, bắt giữ các ngư dân và tàu cá Trung Quốc, dẫn đến việc Bắc Kinh gửi công hàm phản đối gay gắt tại cả Bắc Kinh lẫn Manila. Phía Trung Quốc nhanh chóng cử lực lượng giám sát hàng hải và quản lý nghề cá đến hiện trường nhằm can thiệp. Bất chấp cảnh báo, Manila tiếp tục tăng cường tàu tuần tra vào ngày 12 tháng 4, đẩy cuộc đối đầu kéo dài.

Trong tháng 4 năm 2012, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã nhiều lần triệu tập đại biện lâm thời Philippines, yêu cầu các tàu khảo cổ của nước này rời khỏi vùng biển tranh chấp. Phía Philippines phản ứng bằng việc tuyên bố đệ trình vụ việc lên Tòa án Quốc tế về Luật Biển nhằm quốc tế hóa tranh chấp, đồng thời triển khai thêm tàu tuần tra và thu thập bằng chứng cáo buộc Bắc Kinh chèn ép, dù Tổng thống Aquino III khẳng định sẽ không để xảy ra xung đột quân sự. Quân đội Philippines cũng xác nhận đã hỗ trợ một số tàu cá quay lại khu vực. Đến giữa năm, sau nhiều vòng đàm phán và áp lực từ Trung Quốc, kết hợp với việc các tàu Philippines phải sơ tán do bão vào tháng 6, Bắc Kinh đã giành quyền kiểm soát trên thực tế đối với bãi cạn này. Trong thời gian này, các phóng viên Trung Quốc cũng tiếp cận rạn san hô chính để cắm cờ.

Từ ngày 16 tháng 5 năm 2012, Trung Quốc áp đặt lệnh cấm đánh bắt cá mùa hè kéo dài 2 tháng rưỡi tại Biển Đông, bao gồm cả bãi cạn Scarborough, ngoại trừ một số hình thức đánh bắt thô sơ, đồng thời duy trì lực lượng tuần tra liên tục. Phía Philippines tuyên bố không công nhận lệnh cấm này do chồng lấn vùng đặc quyền kinh tế, nhưng tự ban hành một lệnh cấm đánh bắt riêng tại Scarborough trong 2 tháng nhằm nghiên cứu bảo tồn thủy sản.

Đến tháng 6 năm 2012, các hình ảnh vệ tinh cho thấy Trung Quốc bắt đầu vận chuyển vật liệu xây dựng để thiết lập công trình tại bãi cạn Scarborough dưới sự bảo vệ của tàu giám sát hàng hải. Đến ngày 21 tháng 6 năm 2012, Trung Quốc chính thức thành lập thành phố Tam Sa thuộc tỉnh Hải Nam nhằm quản lý các quần đảo trên Biển Đông, bao gồm cả vùng biển này. Tính đến tháng 9 năm 2012, lực lượng Trung Quốc đã phong tỏa lối vào đầm phá bãi cạn Scarborough bằng dây thừng và duy trì tàu chiến canh giữ, ngăn cản hoàn toàn tàu cá Philippines tiếp cận.

Vào ngày 21 tháng 1 năm 2013, Ngoại trưởng Philippines thừa nhận Trung Quốc đã kiểm soát trên thực tế bãi cạn Scarborough và tàu bè Philippines không thể neo đậu tại đây. Đến ngày 22 tháng 1, Philippines viện dẫn Phụ lục VII của Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) để đơn phương khởi xướng vụ kiện trọng tài Biển Đông, đồng thời gửi thông báo cùng tuyên bố yêu sách cho phía Trung Quốc nhưng đã bị Bắc Kinh bác bỏ. Quá trình tố tụng này bị phía Trung Quốc cáo buộc là cố tình lách tuyên bố loại trừ của họ, lạm dụng thủ tục trọng tài để xâm phạm quyền lợi hợp pháp của Trung Quốc với tư cách thành viên UNCLOS, cũng như làm tổn hại đến tính toàn vẹn và thẩm quyền của công ước này.

Ngày 9 tháng 4 năm 2014, Mỹ và Philippines tổ chức tập trận quân sự cách bãi cạn Scarborough 220 km. Chiều ngày 25 tháng 2 cùng năm, người phát ngôn quân đội Philippines thông báo đã đặt bãi cạn này dưới quyền tài phán của Bộ Tư lệnh phía Tây, đồng thời tuyên bố sẽ có biện pháp đáp trả quân sự đối với Trung Quốc. Đến ngày 20 tháng 4 năm 2015, 2 nước tiếp tục tiến hành cuộc tập trận chung "Vai kề vai" tại vị trí cách bãi cạn Scarborough 220 km. Vào tháng 6 cùng năm, máy bay tuần tra chống ngầm P-3C của Lực lượng Phòng vệ Trên biển Nhật Bản bắt đầu bay giám sát trên Biển Đông, trước khi Nhật Bản và Philippines tổ chức diễn tập chung tại vùng biển này vào ngày 24 tháng 6.

Năm 2015, Philippines đề xuất giảm bớt mức độ yêu sách đối với một phần bang Sabah của Malaysia. Đổi lại, Kuala Lumpur cần thay đổi lập trường về các tuyên bố chủ quyền biển nhằm hỗ trợ lập luận của Manila trong vụ kiện trọng tài chống lại Trung Quốc. Tuy nhiên, phía Malaysia đánh giá đề nghị này tổn hại đến lợi ích hàng hải quốc gia cũng như gây rủi ro cho mối quan hệ giữa họ với Bắc Kinh.

Ngày 31 tháng 5 năm 2016, tờ The Philippine Star đưa tin Tổng thống Philippines Benigno Aquino III cho biết nguyên nhân khiến nước này rút lui khỏi cuộc đối đầu tại bãi cạn Scarborough là do sự can thiệp của Mỹ nhằm xoa dịu xung đột và giữ thể diện cho đôi bên.

Ngày 12 tháng 7 năm 2016, liên quan đến phán quyết của Tòa trọng tài trong vụ kiện Biển Đông, Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố phán quyết này vô hiệu, không có tính ràng buộc và Bắc Kinh không chấp nhận hay công nhận. Ngay hôm sau, Văn phòng Thông tin Quốc vụ viện Trung Quốc đã phát hành sách trắng khẳng định lập trường giải quyết tranh chấp song phương thông qua đàm phán. Theo Thẩm phán Philippines Antonio Carpio, trong quá trình tố tụng, Trung Quốc từng gửi văn bản lập trường nhắc lại sự công nhận đối với 3 hiệp ước năm 1898, 1900 và 1930. Tuy nhiên, phía Manila cho rằng các văn kiện này đã xác định giới hạn lãnh thổ của họ bao gồm cả bãi cạn Scarborough và quần đảo Trường Sa, khiến phái đoàn Philippines bất ngờ trước lập luận của Bắc Kinh.

Dù Tòa trọng tài phán quyết "đường chín đoạn" không có cơ sở pháp lý, Trung Quốc vẫn bác bỏ và tiến hành các cuộc tập trận quy mô lớn ở Biển Đông với sự tham gia của máy bay ném bom H-6K bắn tên lửa chống hạm YJ-12. Lực lượng cảnh sát biển Trung Quốc cũng liên tục xua đuổi các tàu cá Philippines cố gắng quay lại ngư trường này sau phán quyết.

Đến tháng 10 năm 2016, tân Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte sang thăm Trung Quốc nhằm tìm giải pháp cho ngư dân. Chuyến thăm dẫn đến một tuyên bố chung đề cập đến Hiến chương Liên Hợp Quốc và UNCLOS nhưng gác lại kết quả trọng tài, giúp hạ nhiệt căng thẳng. Ông Duterte sau đó cho biết Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ủng hộ giải pháp thỏa hiệp nhằm biến khu vực này thành một khu bảo tồn sinh thái cấm đánh bắt chung để giải quyết cuộc khủng hoảng chính trị.

Tại kỳ họp Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc Trung Quốc vào tháng 3 năm 2017, Thị trưởng thành phố Tam Sa lúc bấy giờ là Tiêu Kiệt tiết lộ công tác chuẩn bị đang được triển khai để xây dựng các trạm quan trắc môi trường trên một số thực thể, bao gồm bãi cạn Scarborough. Trước thông tin này, Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte cho biết ông không thể ngăn cản các dự án xây dựng của phía Trung Quốc tại đây. Tuy nhiên, vào ngày 22 tháng 3, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã lên tiếng phủ nhận kế hoạch xây dựng trạm quan trắc môi trường trên bãi cạn này.

2020-2030

Ngày 22 tháng 9 năm 2023, một tàu thuộc Cục Thủy sản và Tài nguyên Thủy sản Philippines đi vào vùng biển này. Tiếp đó, ngày 10 tháng 10, một tàu chiến của Hải quân Philippines tiếp cận khu vực bất chấp các cảnh báo từ phía Trung Quốc; Hải cảnh Trung Quốc sau đó đã triển khai lực lượng bám đuôi và yêu cầu tàu này rời đi. Đến ngày 30 tháng 10, Bộ Tư lệnh Chiến khu phía Nam của Trung Quốc cho biết đã điều động không quân và hải quân để theo dõi, ngăn chặn tàu khu trục BRP Conrado Yap (PS-39) của Philippines khi tàu này di chuyển vào vùng nước quanh bãi cạn, đồng thời cảnh báo hành động trên có thể gây tính toán sai lầm và làm leo thang tình hình. Vụ việc tiếp diễn vào ngày 9 tháng 12 khi phía Trung Quốc áp dụng các biện pháp kiểm soát đối với 3 tàu hành chính của Philippines tại đây. Liên quan đến các phản ứng quốc tế, ngày 13 tháng 12, phái đoàn Trung Quốc tại Liên minh Châu Âu (EU) đã lên tiếng phản đối tuyên bố của Cơ quan Hành động Đối ngoại Châu Âu. Phía Trung Quốc cho rằng EU đã bỏ qua thực tế khi chỉ trích các hoạt động thực thi pháp luật của họ và ủng hộ Philippines, đồng thời kêu gọi liên minh này tôn trọng quyền hạn của các bên cũng như những nỗ lực duy trì ổn định ở Biển Đông. Vào ngày 28 tháng 1 năm 2024, 4 công dân Philippines tiến vào khu vực rạn san hô bãi cạn Scarborough và bị lực lượng Cảnh sát biển Trung Quốc cảnh báo, xua đuổi. Ngày 5 tháng 2, cảnh sát biển Trung Quốc ngăn chặn một tàu tuần tra bờ biển của Philippines di chuyển vào vùng biển gần bãi cạn này. Ngày 15 tháng 2, tàu 3005 của Cục Thủy sản và Tài nguyên Thủy sản Philippines tiếp cận vùng biển phụ cận bãi cạn. Phía Trung Quốc đã áp dụng các biện pháp kiểm soát tuyến đường để buộc tàu này rời đi. Từ ngày 22 đến ngày 23 tháng 2, tàu 3002 của Cục Thủy sản và Tài nguyên Thủy sản Philippines tiến vào vùng biển gần bãi cạn và bị lực lượng chức năng Trung Quốc triển khai biện pháp giám sát, điều tiết giao thông để đẩy lùi. Ngày 30 tháng 4, lực lượng Cảnh sát biển Trung Quốc xua đuổi tàu 4410 của Tuần duyên Philippines và tàu công vụ 3004 tại khu vực này. Ngày 16 tháng 5, nhiều tàu dân sự và công vụ Philippines tập trung tại vùng biển cách bãi cạn khoảng 60 hải lý về phía đông để thực hiện các hoạt động truyền thông và giăng lưới. Phía Trung Quốc đã tiến hành giám sát, thu thập chứng cứ và kiểm soát tại chỗ. Ngày 17 tháng 5, đội tàu 3502 của Cảnh sát biển Trung Quốc tổ chức diễn tập đội hình hải quân tại vùng biển xung quanh bãi cạn. Ngày 7 tháng 8, bộ Tư lệnh Chiến khu phía Nam thuộc Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc tổ chức tuần tra chiến đấu chung gồm cả không quân và hải quân tại vùng biển và không phận lân cận nhằm thử nghiệm khả năng tác chiến phối hợp. Ngày 8 tháng 8, một máy bay quân sự NC-212 của Không quân Philippines bay vào không phận bãi cạn Scarborough, khiến Trung Quốc phải điều động lực lượng không quân và hải quân để theo dõi, cảnh báo và xua đuổi. Ngày 8 tháng 10, các tàu 3001 và 3002 của Philippines di chuyển vào vùng biển gần bãi cạn và chịu sự bám đuôi, giám sát từ phía Cảnh sát biển Trung Quốc. Ngày 8 tháng 11, tổng thống Philippines ký ban hành "Đạo luật Vùng biển Philippines" và "Đạo luật Tuyến đường thủy quần đảo Philippines" nhằm xác định phạm vi lãnh hải và quyền tài phán, trong đó bao gồm bãi cạn Scarborough và phần lớn quần đảo Trường Sa. Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngay sau đó ra tuyên bố phản đối mạnh mẽ. Ngày 10 tháng 11, chính phủ Trung Quốc chính thức công bố tọa độ đường cơ sở lãnh hải đối với bãi cạn Scarborough dựa trên Luật Lãnh hải và Vùng tiếp giáp năm 1992. Cảnh sát biển Trung Quốc cũng ra tuyên bố khẳng định sẽ tăng cường tuần tra thực thi pháp luật tại đây. Ngày 13 và 14 tháng 11, bộ Tư lệnh Chiến khu phía Nam Trung Quốc tổ chức tuần tra sẵn sàng chiến đấu trên biển và trên không; tiếp đó, lực lượng Cảnh sát biển Trung Quốc cũng tiến hành tuần tra kiểm soát trong vùng lãnh hải vừa công bố. Ngày 28 và 30 tháng 11, phía Trung Quốc tiếp tục duy trì các đợt tuần tra sẵn sàng chiến đấu và thực thi pháp luật của không quân, hải quân và cảnh sát biển quanh khu vực bãi cạn này. Ngày 2 tháng 12, phó Đại diện thường trực của Trung Quốc tại Liên Hợp Quốc gửi văn bản tuyên bố đường cơ sở lãnh hải và hải đồ liên quan của bãi cạn Scarborough cho đại diện Liên Hợp Quốc để lưu chiểu và công bố công khai. Ngày 4 tháng 12, các tàu tuần tra 9701, 4409 và tàu công vụ 3002, 3003 của Philippines tiếp cận vùng nước xung quanh bãi cạn Scarborough, tạo ra tình huống áp sát nguy hiểm với các tàu tuần tra của Trung Quốc trước khi bị áp dụng biện pháp kiểm soát. Ngày 19 tháng 12, máy bay C-208 của Philippines bay vào không phận bãi cạn Scarborough và bị Cảnh sát biển Trung Quốc theo dõi, phát tín hiệu trục xuất. Ngày 27 và 29 tháng 12 năm 2024, cảnh sát biển cùng Bộ Tư lệnh Chiến khu phía Nam Trung Quốc đã có các đợt tuần tra thực thi pháp luật và sẵn sàng chiến đấu liên hợp tại vùng biển, vùng trời quanh bãi cạn này.

Tháng 1 năm 2025, xuất hiện thông tin Cảnh sát biển Trung Quốc lần đầu tiên triển khai máy bay từ tàu sân bay tại bãi cạn Scarborough. Đến ngày 31 tháng 1, Bộ Tư lệnh Chiến khu phía Nam của quân đội Trung Quốc cùng lực lượng Cảnh sát biển đồng loạt tổ chức tuần tra sẵn sàng chiến đấu và thực thi pháp luật nhằm tăng cường kiểm soát vùng biển, vùng trời quanh khu vực này. Ngày 18 tháng 2, một máy bay C-208 của Philippines bay qua không phận bãi cạn Scarborough đã bị lực lượng hải quân và không quân thuộc Chiến khu phía Nam tổ chức theo dõi, giám sát và trục xuất. Phía Trung Quốc cáo buộc Philippines xâm phạm chủ quyền và lan truyền thông tin sai lệch. Ngày 27 tháng 2, quân đội và Cảnh sát biển Trung Quốc tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động tuần tra liên hợp, thực hiện việc kiểm soát đa chiều từ trên không đến trên biển, bao gồm cả các biện pháp ngăn chặn, lên tàu kiểm tra và bắt giữ. Ngày 20 tháng 4, người phát ngôn Hải quân Chiến khu phía Nam Trung Quốc cho biết đã triển khai lực lượng theo dõi và trục xuất tàu tuần tra số 36 của Philippines với lý do xâm nhập vùng nước quanh bãi cạn này khi chưa được cấp phép. Ngày 30 tháng 4, lực lượng Cảnh sát biển Trung Quốc duy trì hoạt động tuần tra thường nhật, áp dụng các biện pháp chặn bắt và xua đuổi tàu thuyền tại vùng biển phụ cận. Ngày 5 tháng 5, tàu tuần tra số 35 của Philippines tiếp tục tiếp cận vùng biển bãi cạn Scarborough và bị lực lượng hải quân, không quân Trung Quốc ngăn chặn. Ngày 31 tháng 5, nhân dịp Tết Đoan Ngọ, tàu Cảnh sát biển Đông Sa của Trung Quốc tổ chức diễn tập đối đầu giả định cùng các bài tập cứu hộ khẩn cấp ngay trong lúc làm nhiệm vụ tuần tra tại khu vực. Ngày 20 tháng 6, cảnh sát biển Trung Quốc áp dụng các biện pháp cưỡng chế, bao gồm cả việc phun vòi rồng để đẩy lùi tàu số 3006 của Philippines với cáo buộc cố tình xâm nhập sâu vào vùng lõi của bãi cạn. Tháng 6 và tháng 7, suốt giai đoạn này, các biên đội tàu chiến, máy bay quân sự thuộc Chiến khu phía Nam và tàu thực thi pháp luật của Cảnh sát biển Trung Quốc liên tục luân phiên tuần tra sẵn sàng chiến đấu vào các ngày 30/6, 3/7, 29/7 và 31/7 nhằm siết chặt quyền kiểm soát thực địa. Ngày 11 tháng 8, một vụ tai nạn hàng hải nội bộ nghiêm trọng và hy hữu trong vòng 20 năm của Trung Quốc đã xảy ra khi tàu tuần duyên số 3104 "Nam Ngư" (vốn là tàu hộ vệ tên lửa Type 056 cải hoán) va chạm ở tốc độ cao với tàu khu trục tên lửa Type 052D "Quế Lâm" (số hiệu 164) của Hải quân Trung Quốc gần bãi cạn Scarborough. Nguồn tin từ Philippines cho biết vụ việc khiến ít nhất 2 sĩ quan tuần duyên Trung Quốc tử vong, song Bắc Kinh không công bố thông tin thương vong. Cùng ngày, phía Trung Quốc tiến hành ngăn chặn một nhóm tàu tuần tra và tàu công vụ của Philippines. Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Trung Quốc, Giang Binh, vào ngày 15 tháng 8, cáo buộc các tàu Philippines di chuyển nguy hiểm, cắt mặt tàu Trung Quốc. Đồng thời, Bắc Kinh cũng gửi công hàm phản đối việc tàu khu trục USS Higgins của Mỹ tiến vào vùng biển này. Ngày 29 tháng 8, lực lượng Cảnh sát biển Trung Quốc hoàn thành đợt tuần tra định kỳ trong tháng. Ngày 10 tháng 9, Quốc vụ viện Trung Quốc chính thức phê duyệt đề xuất của Bộ Tài nguyên Thiên nhiên nước này về việc thành lập "Khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia đảo Hoàng Nham" thuộc quản lý của thành phố Tam Sa, tỉnh Hải Nam, với diện tích 3.523,67 ha nhằm bảo vệ hệ sinh thái rạn san hô. Động thái này vấp phải sự phản đối ngoại giao gay gắt từ Philippines, Mỹ và Liên minh Châu Âu khi các bên cho rằng đây là chiến lược đơn phương nhằm hợp pháp hóa việc chiếm đóng. Bộ Ngoại giao Trung Quốc sau đó bác bỏ các chỉ trích này. Ngày 16 tháng 9, cảnh sát biển Trung Quốc chặn một biên đội gồm hơn 10 tàu công vụ Philippines từ nhiều hướng tiếp cận bãi cạn. Trong cuộc đối đầu bằng vòi rồng, tàu công vụ số 3014 của Philippines đã xảy ra va chạm với tàu tuần tra Trung Quốc. Tại cuộc họp báo ngày 25 tháng 9, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Trung Quốc Trương Tiểu Cương tuyên bố các biện pháp đáp trả là hợp pháp và chuyên nghiệp, đồng thời nhắc lại lập trường bãi cạn này nằm ngoài phạm vi lãnh hải quy định bởi các hiệp ước quốc tế của Philippines. Ngày 1 tháng 10, nhân dịp quốc khánh Trung Quốc, các tàu cảnh sát biển (bao gồm tàu mang tên Đại Hào) đang làm nhiệm vụ kiểm soát tại Khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia bãi cạn Scarborough đã tổ chức lễ thượng cờ tại thực địa. Ngày 16 tháng 10, 2 máy bay trinh sát của Philippines bay vào không phận khu vực và bị lực lượng Cảnh sát biển Trung Quốc theo dõi, trục xuất. Đến ngày 31 tháng 10, Trung Quốc đã có đợt tuần tra thực thi pháp luật quy mô lớn đối với cả tàu thuyền và máy bay đi vào vùng biển này. Tháng 12 năm 2025, căng thẳng tiếp diễn khi một số máy bay nhỏ của Philippines bay qua không phận bãi cạn Scarborough và bị quân đội Trung Quốc xua đuổi. Chiến dịch tuần tra, kiểm soát nghiêm ngặt vùng biển và xử lý các tàu thuyền xâm nhập được lực lượng Cảnh sát biển Trung Quốc duy trì cho đến ngày 31 tháng 12 năm 2025.

Tập tin:Collision between the PLA Navy 164 and the China Coast Guard 3104 in Scarborough Shoal.webm

Tàu tuần tra hải cảnh Trung Quốc 3104 đã truy đuổi tàu tuần tra BRP Suluan của Lực lượng Cảnh sát biển Philippines bằng vòi rồng, sau đó đâm trúng tàu tuần tra PLA 164 tại bãi cạn Scarborough.

Ngày 30 và 31 tháng 1 năm 2026, lực lượng Cảnh sát biển Trung Quốc tăng cường tuần tra thực thi pháp luật và kiểm soát tàu thuyền tại vùng biển quanh bãi cạn Scarborough, đồng thời thực hiện cứu hộ một thành viên thủy thủ đoàn Philippines rơi xuống biển. Tiếp đó, Bộ Tư lệnh Chiến khu phía Nam thuộc Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) tổ chức lực lượng hải - không quân tuần tra sẵn sàng chiến đấu tại khu vực này để đối phó với các hoạt động mà họ gọi là xâm phạm và khiêu khích. Ngày 28 tháng 2, lực lượng Cảnh sát biển Trung Quốc tiếp tục triển khai đợt tuần tra và đẩy mạnh việc kiểm soát các vùng nước liên quan quanh bãi cạn này. Vào ngày 18 tháng 3, Đại tá cấp cao Trương Thế Chân, người phát ngôn Bộ Tư lệnh Chiến khu phía Nam, cho biết hai máy bay C-208 của Philippines đã bay vào không phận bãi cạn Scarborough mà không có sự chấp thuận của Bắc Kinh, khiến lực lượng hải - không quân PLA phải triển khai biện pháp giám sát và xua đuổi. Ngày 25 tháng 3, người phát ngôn Lực lượng Cảnh sát biển Trung Quốc Lưu Đức Quân cáo buộc nhiều tàu thuyền Philippines tập trung gây nhiễu hoạt động huấn luyện thường lệ của họ tại đây dưới danh nghĩa tàu cá. Ngày 29 tháng 3, PLA tiếp tục tổ chức đợt tuần tra sẵn sàng chiến đấu trên biển và trên không tại khu vực nhằm khẳng định chủ quyền. Ngày 22 tháng 4, Bắc Kinh phát hành video quảng cáo nhân dịp kỷ niệm 77 năm thành lập Hải quân PLA. Video này lồng ghép các biểu tượng liên quan đến Đài Loan, ám chỉ việc phát triển tàu sân bay thứ tư (có thể là tàu sân bay hạt nhân đầu tiên của nước này), đồng thời thể hiện mục tiêu mở rộng và quân sự hóa hơn 11.000 hòn đảo, bãi cạn mà họ tuyên bố chủ quyền trong khu vực nhằm phô diễn sức mạnh hàng hải. Ngày 30 tháng 4, Cả Lực lượng Cảnh sát biển Trung Quốc và Bộ Tư lệnh Chiến khu phía Nam đồng loạt triển khai các hoạt động tuần tra thực thi pháp luật và tuần tra sẵn sàng chiến đấu nhằm siết chặt kiểm soát vùng biển, vùng trời quanh bãi cạn Scarborough. Ngày 31 tháng 5, Lực lượng hải - không quân thuộc Bộ Tư lệnh Chiến khu phía Nam và Lực lượng Cảnh sát biển Trung Quốc tiếp tục duy trì các hoạt động tuần tra chung, giám sát và xử lý các phương tiện di chuyển trong vùng biển tranh chấp này. Ngày 5 tháng 6, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh khẳng định tại cuộc họp báo thường kỳ rằng bãi cạn Scarborough là lãnh thổ vốn có của Trung Quốc, đồng thời tuyên bố mọi hoạt động tại đây, bao gồm cả nghiên cứu khoa học, đều là quyền hợp pháp của nước này.

Ngày 9 tháng 6 năm 2026, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm khẳng định quan điểm của Bắc Kinh về chủ quyền đối với bãi cạn Scarborough cùng vùng hải lý kế cận. Đại diện này tuyên bố các hoạt động của Trung Quốc tại khu vực, bao gồm khảo sát khoa học, là hợp pháp, đồng thời đề nghị Philippines dừng những động thái mà phía Trung Quốc coi là gây hấn và làm gia tăng căng thẳng trên biển.

Ngày 30 tháng 6 vừa qua, Lực lượng Cảnh sát biển Trung Quốc tiếp tục tuần tra thực thi pháp luật tại vùng biển xung quanh Bãi cạn Scarborough. Hoạt động này nằm trong chuỗi biện pháp tăng cường kiểm soát, xử lý các tàu thuyền xâm phạm và khẳng định chủ quyền cũng như lợi ích hàng hải của quốc gia này tại khu vực kể từ đầu tháng 6.

Sự việc xảy ra ngày 24 tháng 7 năm 2026, lực lượng Hải cảnh Trung Quốc đã áp dụng các biện pháp ngăn chặn đối với một số tàu của Philippines hoạt động tại khu vực bãi cạn Scarborough.

Ngày 30 tháng 7 năm 2026, Lực lượng Hải - Không quân thuộc Bộ Tư lệnh Chiến khu phía Nam (PLA) đã tuần tra sẵn sàng chiến đấu tại vùng biển, vùng trời bãi Scarborough và phụ cận. Cùng ngày, Hải cảnh Trung Quốc cũng triển khai tuần tra thực thi pháp luật tại khu vực này.

Ngày 31 tháng 7 năm 2026, Bộ Ngoại giao Trung Quốc ra tuyên bố phản đối việc Philippines thiết lập "đường ranh giới lãnh hải" tại Bãi cạn Scarborough, khẳng định hành động này vi phạm nghiêm trọng chủ quyền của Trung Quốc và luật pháp quốc tế, đồng thời là bất hợp pháp, vô hiệu. Trung Quốc nhấn mạnh có chủ quyền không thể tranh cãi đối với Bãi Scarborough và vùng biển lân cận, cho rằng phạm vi lãnh hải Philippines xác định qua các hiệp ước quốc tế chưa từng bao gồm khu vực này. Tuyên bố cũng bác bỏ phán quyết Trọng tài Biển Đông và "Luật Vùng biển" của Philippines vì cho rằng vi phạm Hiến chương Liên hợp quốc, UNCLOS cùng các thỏa thuận song phương, đồng thời yêu cầu Philippines dừng các hành vi xâm phạm, khiêu khích để duy trì hòa bình, ổn định ở Biển Đông.

Ngày 1 tháng 8 năm 2026, Bộ Tư lệnh Chiến khu phía Nam của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc đã tổ chức tập trận chung trên biển và trên không tại vùng biển, không phận xung quanh Bãi Scarborough. Đây là hoạt động nhằm đáp trả tình hình Biển Đông, kiểm tra và nâng cao khả năng chiến đấu để bảo vệ chủ quyền và quyền hàng hải. Cùng ngày, Lực lượng Cảnh sát biển Trung Quốc cũng diễn tập thực thi pháp luật với các hoạt động như lên tàu bắt giữ, chặn bắt và kéo tàu cưỡng bức tại khu vực này. Trung Quốc khẳng định Bãi cạn là lãnh thổ của mình và bảo vệ bờ biển sẽ tiếp tục tăng cường kiểm soát tại đây.

Cải tạo đất cùng các hoạt động liên quan tại khu vực phụ cận

Một bài báo tháng 3 năm 2016 của Sáng kiến Minh bạch Hàng hải Châu Á thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) cho biết hình ảnh vệ tinh không cho thấy bất kỳ dấu hiệu bồi đắp, nạo vét hay xây dựng nào tại bãi cạn Scarborough. Lúc đó, chỉ có một tàu dân sự Trung Quốc neo đậu ở cửa đầm phá (hoạt động thường thấy trong vài năm qua) và 2 tàu cá ba thân của Philippines ở phía ngoài bãi cạn. Tuy nhiên, Đô đốc John Richardson, khi ấy là Tham mưu trưởng Hải quân Hoa Kỳ, nhận định điều này không đồng nghĩa với việc các tàu Trung Quốc không tiến hành khảo sát để chuẩn bị cho hoạt động cải tạo đất.

Tháng 9 năm 2016, tại hội nghị thượng đỉnh ASEAN, chính phủ Philippines công bố các bức ảnh nghi là hoạt động xây dựng mới của Trung Quốc tại rạn san hô này. Tuy nhiên, một quan chức chính quyền Mỹ đã nghi ngờ tuyên bố trên khi cho biết Washington không phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào tại bãi cạn Scarborough. Cùng tháng, tờ New York Times đưa tin các hoạt động tuần tra hải quân và khảo sát thủy văn của Bắc Kinh tại khu vực này vẫn tiếp diễn.

Tháng 3 năm 2017, Thị trưởng thành phố Tam Sa thông báo Trung Quốc sẽ bắt đầu chuẩn bị xây dựng một trạm giám sát môi trường tại bãi cạn Scarborough.

Các hoạt động của Trung Quốc tại khu vực bãi cạn Scarborough đã vấp phải sự chỉ trích từ giới chức Hoa Kỳ. Vào tháng 3 năm 2017, các Thượng nghị sĩ Mỹ Marco Rubio và Ben Cardin đã giới thiệu Đạo luật Trừng phạt Biển Đông và Biển Hoa Đông, nhằm áp đặt các biện pháp chế tài đối với các cá nhân và tổ chức Trung Quốc tham gia xây dựng các dự án tại hai vùng biển này.

Tháng 6 năm 2019, Lực lượng Bảo vệ bờ biển Philippines (PCG) phát hiện một tàu chiến thuộc Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc, cùng 2 tàu hải cảnh và 2 tàu dân quân biển của nước này xuất hiện gần bãi cạn.

Vào tháng 9 năm 2019, cựu Thẩm phán Tòa án Tối cao Philippines Antonio Carpio nhận định rằng Trung Quốc sẽ tìm cách bồi lấp, tôn tạo bãi cạn Scarborough ngay trong nhiệm kỳ của Tổng thống Rodrigo Duterte, trước khi Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) được ký kết. Nhận định này dựa trên tuyên bố trước đó của ông Duterte rằng Manila không thể ngăn cản các hoạt động xây dựng của Bắc Kinh do sức mạnh vượt trội của nước này.

Học giả Jay Batongbacal nhận định Thỏa thuận lực lượng thăm viếng giữa Philippines và Hoa Kỳ đã ngăn chặn việc Trung Quốc biến bãi cạn Scarborough thành đảo nhân tạo. Ông nhấn mạnh: "Bãi cạn Scarborough là mảnh ghép cuối cùng trong bức tranh mà họ đang cố gắng xây dựng. Nếu thiết lập được tất cả các căn cứ quân sự này, họ có thể hoàn toàn loại trừ các quốc gia khác khỏi Biển Đông về mặt quân sự."

Ngày 26 tháng 9 năm 2023, Lực lượng Bảo vệ bờ biển Philippines thông báo đã tiến hành chiến dịch dỡ bỏ hàng rào phao nổi do phía Trung Quốc lắp đặt gần bãi cạn ở phía đông nam. Đến năm 2024, một rào chắn nổi mới tiếp tục được triển khai tại khu vực này.

Nghiên cứu bảo tồn

Bảo vệ sinh thái

Rủi ro sinh thái

Áp lực nhiệt từ việc nhiệt độ nước biển dâng cao: Qua nhiều năm nghiên cứu, các chuyên gia quốc tế về san hô đều đồng thuận rằng hiện tượng nóng lên toàn cầu là tác nhân cốt lõi khiến các rạn san hô trên thế giới bị suy thoái nhanh chóng do hiện tượng tẩy trắng.

Dữ liệu vệ tinh cho thấy từ năm 1993, nhiệt độ bề mặt nước biển (SST) và số tuần tích lũy áp lực nhiệt (DHW) tại khu vực bãi cạn Scarborough nhìn chung có xu hướng tăng, với mức tăng SST trung bình đạt 0,021°C mỗi năm. Vùng biển này từng chịu áp lực nhiệt độ cao vào các giai đoạn 1998, 2010, 2014, 2016 và 2019-2020, trùng với các đợt san hô bị tẩy trắng quy mô lớn trên toàn cầu (1998, 2010 và 2014-2017). Dù trải qua khủng hoảng chung do biển ấm lên, hệ sinh thái rạn san hô tại đây vẫn tương đối khỏe mạnh, chứng minh khả năng thích nghi và chống chịu tốt trước tình trạng biến đổi khí hậu.

Chỉ số tích lũy ứng suất nhiệt (DHW) từ tháng 4 đã tăng mạnh so với cùng kỳ các năm trước. Điều này cho thấy dưới tác động của hiện tượng ấm lên toàn cầu, hệ sinh thái rạn san hô tại bãi cạn Scarborough có nguy cơ phải chịu áp lực nhiệt gay gắt hơn từ việc nhiệt độ nước biển tăng cao trong mùa hè này.

Nguy cơ xâm lấn từ sinh vật ăn thịt: Sao biển gai (Acanthaster planci) chủ yếu tiêu thụ san hô tạo rạn và là một trong những mối đe dọa sinh học lớn đối với hệ sinh thái này. Mỗi cá thể trưởng thành có thể phá hủy hàng trăm xentimét vuông san hô mỗi ngày; mật độ trên 30 con mỗi ha đủ khả năng làm suy thoái nghiêm trọng các rạn san hô. Tuy nhiên, loài này xuất hiện khá thưa thớt tại vùng biển quanh bãi cạn Scarborough, tác động ghi nhận được rất hạn chế nên nguy cơ bùng phát dịch hại ở mức thấp.

Tình trạng sinh thái hiện tại

Từ tháng 5 đến tháng 6 năm 2024, một nhóm chuyên gia thuộc các viện nghiên cứu sinh thái, trung tâm đại dương, giám sát biển và các phòng thí nghiệm trọng điểm đã tiến hành khảo sát thực địa hệ thống tại bãi cạn Scarborough. Hoạt động này tập trung kiểm tra chất lượng nước, trầm tích, sinh vật, rác thải biển, cùng các quần thể san hô và cá rạn sinh sống tại đây. Bằng việc kết hợp kết quả khảo sát với dữ liệu nghiên cứu khoa học và ảnh viễn thám vệ tinh qua các năm, đợt công tác đã thực hiện một cuộc đánh giá toàn diện đầu tiên về môi trường sinh thái tại khu vực này.

Ngày 10 tháng 7 năm 2024, "Báo cáo khảo sát và đánh giá về môi trường sinh thái vùng biển bãi cạn Scarborough" được công bố. Kết quả đánh giá toàn diện về chất lượng nước, sinh vật, môi trường sống và quần xã trong hệ sinh thái rạn san hô tại đây cho thấy tất cả các vị trí được khảo sát đều ở trạng thái "khỏe mạnh".

Nghiên cứu tại bãi cạn Scarborough và vùng biển lân cận đã ghi nhận nhiều kết quả bước đầu: không phát hiện xyanua trong nước, trầm tích hay thủy sản; mật độ rác thải biển được xác định ở mức tương đối thấp so với các vùng biển khơi khác trên thế giới. Bên cạnh đó, hiện trạng cá rạn san hô lần đầu tiên được khảo sát và phân tích; mật độ môi trường sống của trai tượng được định lượng cụ thể, đồng thời phát hiện thêm các quần xã sinh thái quan trọng như san hô xanh, san hô mềm và hải miên.

Khu bảo tồn thiên nhiên

Tập tin:Bản đồ phân vùng chức năng Khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia Bãi cạn Scarborough.jpg

Bản đồ phân vùng chức năng Khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia Bãi cạn Scarborough

Ngày 9 tháng 9 năm 2025, Quốc vụ viện Trung Quốc phê duyệt thành lập Khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia bãi cạn Scarborough. Đến ngày 10 tháng 9 cùng năm, Cục Lâm nghiệp và Thảo nguyên Quốc gia ban hành thông báo số 12, chính thức công bố diện tích, phạm vi ranh giới cùng các phân khu chức năng của khu bảo tồn này.

Khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia bãi cạn Scarborough nằm tại thành phố Tam Sa, tỉnh Hải Nam, có quy mô 3.523,67 ha. Trong đó, phân khu vùng lõi chiếm 1.242,55 ha và phân khu thực nghiệm là 2.281,12 ha, với mục tiêu bảo vệ trọng điểm là hệ sinh thái rạn san hô.

Trả lời câu hỏi của phóng viên

Ngày 5 tháng 6 năm 2026, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh khẳng định bãi cạn Scarborough là lãnh thổ lâu đời của nước này. Bà nhấn mạnh Trung Quốc có chủ quyền không thể tranh cãi đối với đảo và vùng biển lân cận, do đó mọi hoạt động tại đây, bao gồm cả nghiên cứu khoa học, đều hoàn toàn hợp pháp.

Ngày 17 tháng 6 năm 2026, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lâm Kiếm đã chủ trì cuộc họp báo thường kỳ. Một phóng viên hỏi: "Theo các báo cáo, dưới áp lực từ Mỹ và Philippines, Trung Quốc đã rút các cơ sở mà nước này từng lắp đặt trên bãi cạn Scarborough. Trung Quốc bình luận gì về vấn đề này?". Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm tuyên bố bãi cạn Scarborough là lãnh thổ vốn có của nước này. Vừa qua, Viện Hải dương học Biển Đông thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc đã hoàn thành cuộc khảo sát toàn diện tại rạn san hô này, với mục đích được phía Trung Quốc nêu là để nghiên cứu hệ sinh thái Biển Đông. Ông Lâm Kiếm khẳng định đây là hoạt động hợp pháp của một quốc gia có chủ quyền, đồng thời yêu cầu các bên liên quan chấm dứt các cáo buộc vô căn cứ và hành vi gây căng thẳng trên biển.

Xem thêm

• Tranh chấp bãi cạn Scarborough
• Bãi Macclesfield
• Bãi cạn Truro
• Núi ngầm Stewart
• Đường chín đoạn
• Tam Sa

Liên kết ngoài

• Bản đồ Google Map cho thấy vị trí tương quan của bãi cạn Scarborough với Philippines và Trung Quốc