Phú Ninh (huyện)

Đối với các định nghĩa khác, xem Phú Ninh (định hướng).

Phú Ninh
Huyện
Biểu trưng
Hành chính
Quốc gia	Việt Nam
Vùng	Duyên hải Nam Trung Bộ
Tỉnh	Quảng Nam
Trung tâm hành chính	Thị trấn Phú Thịnh
Phân chia hành chính	1 thị trấn, 9 xã
Lịch sử hình thành
Thành lập	5/1/2005
Địa lý
Tọa độ: 15°36′B 108°24′Đ
Bản mẫu:MaplinkBản đồ huyện Phú Ninh Phú Ninh Vị trí huyện Phú Ninh trên bản đồ Việt Nam
Diện tích	251,47 km2
Dân số (2019)
Tổng cộng	77.204 người
Thành thị	4.302 người (6%)
Nông thôn	72.902 người (94%)
Mật độ	307 người/km²
Khác
Mã hành chính	518
Biển số xe	92-L1
Website	phuninh.gov.vn

Phú Ninh là một huyện cũ thuộc tỉnh Quảng Nam, Việt Nam.

Địa lý

Phú Ninh là một huyện đồng bằng nằm ở phía đông tỉnh Quảng Nam, có vị trí địa lý:

• Phía đông giáp thành phố Tam Kỳ và huyện Núi Thành
• Phía tây giáp huyện Tiên Phước
• Phía nam giáp huyện Bắc Trà My
• Phía bắc giáp huyện Thăng Bình.

Huyện Phú Ninh có diện tích 251,47 km², dân số năm 2019 là 77.204 người, mật độ dân số đạt 307 người/km².

Hành chính

Bản đồ hành chính Huyện Phú Ninh

Huyện Phú Ninh có 10 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Phú Thịnh (huyện lỵ) và 9 xã: Tam An, Tam Dân, Tam Đàn, Tam Đại, Tam Lãnh, Tam Lộc, Tam Phước, Tam Thái, Tam Thành.

Lịch sử

Tên gọi

Bài chi tiết: Hồ Phú Ninh

Phú Ninh vốn là tên một làng nằm ven sông Tam Kỳ thuộc tổng Phước Lợi, phủ Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam trước kia (nay là thôn Phú Ninh, xã Tam Ngọc, thành phố Tam Kỳ). Năm 1977, chính quyền tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng khởi công xây dựng công trình thủy lợi với đập nhân tạo chặn dòng sông Tam Kỳ gần thôn Phú Ninh, nên đập và hồ chứa thủy lợi hình thành được đặt tên Phú Ninh theo thôn này. Hồ Phú Ninh được khánh thành và đưa vào sử dụng năm 1986, có chức năng cung cấp nước tưới cho 23.000 ha đất nông nghiệp thuộc 4 huyện Quế Sơn, Thăng Bình, Tam Kỳ, Núi Thành.

Giai đoạn 1976 – 2025

Sau ngày 2 tháng 7 năm 1976, địa bàn huyện Phú Ninh vốn là phần phía tây của huyện Tam Kỳ thuộc tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng với 6 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 6 xã: Tam An, Tam Dân, Tam Lãnh, Tam Phước, Tam Thái và Tam Thành.

Ngày 3 tháng 12 năm 1983, chia huyện Tam Kỳ thành 2 đơn vị hành chính lấy tên là thị xã Tam Kỳ và huyện Núi Thành. Khi đó, 6 xã: Tam An, Tam Dân, Tam Lãnh, Tam Phước, Tam Thái và Tam Thành thuộc thị xã Tam Kỳ.

Ngày 12 tháng 4 năm 1985:

• Chia xã Tam Phước thành hai xã lấy tên là xã Tam Lộc và xã Tam Phước.
• Chia xã Tam Dân thành hai xã lấy tên là xã Tam Vinh và xã Tam Dân.

Ngày 29 tháng 8 năm 1994, chia xã Tam An thành hai đơn vị hành chính là Tam Đàn và Tam An.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, tách tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng thành tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng trực thuộc trung ương. Khi đó, thị xã Tam Kỳ trở thành tỉnh lỵ tỉnh Quảng Nam.

Ngày 5 tháng 1 năm 2005:

• Thành lập xã Tam Đại trên cơ sở 2.760,50 ha diện tích tự nhiên và 6.149 nhân khẩu của xã Tam Thái.
• Thành lập huyện Phú Ninh trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của các xã Tam Lãnh, Tam Thái, Tam Dân, Tam Đàn, Tam An, Tam Lộc, Tam Vinh, Tam Thành, Tam Phước, Tam Đại thuộc thị xã Tam Kỳ.

Ngày 21 tháng 12 năm 2009, thành lập thị trấn Phú Thịnh trên cơ sở điều chỉnh 648 ha diện tích tự nhiên và 4.793 nhân khẩu của xã Tam Vinh.

Ngày 24 tháng 10 năm 2024, nhập xã Tam Vinh vào thị trấn Phú Thịnh.

Huyện Phú Ninh có 10 đơn vị hành chính cấp xã, gồm thị trấn Phú Thịnh và 9 xã: Tam An, Tam Dân, Tam Đàn, Tam Đại, Tam Lãnh, Tam Lộc, Tam Phước, Tam Thái, Tam Thành.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thành phố Đà Nẵng và tỉnh Quảng Nam thành thành phố mới có tên gọi là thành phố Đà Nẵng.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:

• Kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước.
• Sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Tam An, Tam Thành, Tam Phước và Tam Lộc thành xã mới có tên gọi là xã Tây Hồ.
• Sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấn Phú Thịnh, xã Tam Đàn và xã Tam Thái thành xã mới có tên gọi là xã Chiên Đàn.
• Sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Tam Dân, Tam Đại và Tam Lãnh thành xã mới có tên gọi là xã Phú Ninh.

Như vậy sau khi sắp xếp, địa bàn huyện Phú Ninh thuộc tỉnh Quảng Nam tương ứng với 3 xã: Chiên Đàn, Phú Ninh và Tây Hồ thuộc thành phố Đà Nẵng.

Kinh tế

Ngành nghề chính của dân trong xã là nghề nông thuần túy, bên cạnh đó là các nghề phụ khác.

Phú Ninh cũng là tên gọi của một công trình thủy lợi, thủy điện và một khu du lịch sinh thái của huyện.

Xã Tam Phước là một trong 11 xã của cả nước được Ban chỉ đạo trung ương chọn để xây dựng mô hình xã điểm nông thôn mới, đại diện cho khu vực Duyên hải miền Trung.

Văn hóa - du lịch

Hồ Phú Ninh thuộc xã Tam Lãnh, Tam Dân và Tam Đại với diện tích 36 km² và là địa danh nổi tiếng với các dịch vụ du lịch. Trong đó, xã Tam Lãnh đặc biệt hơn là nơi toạ lạc của mỏ vàng Bồng Miêu là một trong những mỏ vàng lớn của Việt Nam.

Khi bạn đến thăm Phú Ninh, bạn sẽ cảm nhận được sự ưu ái nồng nàn và sự đón khách nhiệt tình của người dân ở đây.

Phú Ninh có nhiều điểm du lịch tiêu biểu như: thác Ào Ào (Tam Lộc), Tháp Chiên Đàn (Tam An), Hồ Phú Ninh (Tam Đại và Tam Lãnh), Núi Đá Ngựa (Tam Thành),...

Giao thông

Trên địa bàn huyện chỉ có 2 xã là Tam An và Tam Đàn có Quốc lộ 1 đi qua.

Ngoài ra còn có đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi chạy qua phía đông huyện song song với Quốc lộ 1 và các tỉnh lộ 615, 616 và 617 chạy qua phía bắc, trung tâm và phía nam huyện. Huyện cũng có Đường sắt Bắc - Nam đi qua, có Quốc lộ 40B nối liền cửa khẩu Bờ Y (tỉnh Kon Tum) và vùng kinh tế động lực của tỉnh Quảng Nam.

Người nổi tiếng

• Nhà chí sĩ Phan Châu Trinh