Yasa

Venerable Yasa
Venerable Yasa
Tôn giáo	Phật giáo
Cá nhân
Sinh	Thế kỷ 6 TCN; Varanasi, Ấn Độ
Sự nghiệp tôn giáo

Tập tin:044 The Buddha gives Ordination to Yasa and his Friends who become Arahants and converts Yasa's Family to Steam-Enterers (9270751097).jpg

Sự cải đạo của Yasa; một hình ảnh trong một ngôi chùa Thái Lan ngày nay.

Yasa hay Da Xá là vị tỳ kheo thứ sáu trong tăng đoàn của Đức Phật và là người thứ sáu đạt được quả vị A-la-hán. Câu chuyện về sự xuất gia của ngài được tìm thấy trong Luật tạng của đại tạng kinh Pali, tại chương thứ bảy của Đại phẩm (Kd 1.7).

Trong kinh điển Hán ngữ, Yasa được gọi là Da Xá (耶舍), Da Thâu Đà (耶輸陀), Trí Độ Da Xá (智度耶舍). Ngài đã dẫn dắt 50 người bạn quy y Phật giáo, trở thành một phần trong đại chúng 1.250 vị thường đi theo Đức Phật. Một trăm năm sau khi Phật Niết-bàn, lại có một vị trưởng lão tên là Da-xá đã xướng xuất kỳ kết tập kinh điển lần thứ hai.^[1]^[2]^[3]^[4]

Cuộc đời

"Da-xá" có nghĩa là lọng báu, lọng ngọc. Do khi ngài ra đời, trên không trung tự nhiên xuất hiện chiếc lọng báu, nên mới được đặt tên như vậy

Yasa sống vào thế kỷ VI TCN tại vùng đất mà ngày nay là Uttar Pradesh và Bihar ở miền bắc Ấn Độ. Yasa được nuôi dưỡng trong sự nhung lụa tại Varanasi. Cha ngài, trưởng giả Câu-lê-ca (俱梨迦), là một thương gia giàu có. Khi còn là một thanh niên, Yasa thường trải qua mùa mưa trong một biệt thự của gia đình, được một nhóm nữ nhạc công phục vụ. Một buổi sáng, ngài thức dậy và thấy các nữ nhân cùng nhạc cụ của họ nằm la liệt, xáo trộn trên sàn nhà. Điều đó làm Yasa liên tưởng đến một nghĩa địa (Pali: susānaṁ). Tại đây, ngài đã nhận ra mối nguy hiểm tất yếu (Pali: ādīnavo) của một cuộc sống chìm đắm trong dục lạc và trở nên nhàm chán (Pali: nibbidāya). Yasa thốt lên: "Thật là tai hại! Thật là tai ương!" (Pali: upaddutaṁ vata bho, upassaṭṭhaṁ vata bho.) Ngài rời khỏi biệt thự và đi về phía vườn lộc uyển ở Isipatana.

Vào thời điểm đó, Đức Phật đang trú tại vườn lộc uyển, nơi mà chỉ năm ngày trước đó, năm vị tỳ-khưu đầu tiên của Ngài đều đã đắc quả A-la-hán. Đức Phật đang đi kinh hành ở một khoảng trống gần nơi Yasa đang lẩm bẩm "Tôi bị đau khổ, tôi bị tai hại", Ngài liền gọi Yasa lại và mời ngài ngồi xuống. Yasa cởi đôi dép vàng, đảnh lễ rồi ngồi xuống. Đức Phật đã giảng một bài pháp, và Yasa đạt được tầng thánh đầu tiên, Tu-đà-hoàn (Sơ quả).

Ban đầu, Đức Phật nói về lòng bố thí (Dana), trì giới (sila), các cõi trời (sagga), sự nguy hại của dục lạc (kamadinava), và lợi ích của sự xuất gia (nekkhammanisamsa), trước khi dạy về Tứ Diệu Đế. Mẹ của Yasa nhận ra sự vắng mặt của con trai mình và báo cho chồng, người sau đó đã sai kỵ binh đi bốn hướng để tìm Yasa.

Cha của Yasa đi về hướng Isipatana, theo dấu vết do đôi dép vàng để lại. Khi cha của Yasa gặp Đức Phật và hỏi Ngài xem có thấy Yasa không, Đức Phật mời ông ngồi xuống rồi thuyết một bài pháp. Do đó, cha của Yasa, trưởng giả Câu-lê-ca (俱梨迦), trở thành vị cư sĩ nam (Ưu-bà-tắc) đầu tiên quy y Tam Bảo (Phật, Pháp, Tăng) trong lịch sử Phật giáo.

Yasa, người ở gần đó và đã nghe bài pháp giảng cho cha mình, đã đắc quả A-la-hán. Sau khi hai cha con đoàn tụ, người cha đã mời Đức Phật cùng Tăng đoàn đến nhà thọ thực vào ngày hôm sau. Sau đó, Đức Phật đã xuất gia cho Yasa.

Đức Phật cùng sáu vị A-la-hán đã đến thăm nhà Yasa vào ngày hôm sau. Mẹ và vợ cũ của Yasa nhờ đó trở thành hai nữ cư sĩ đầu tiên. Như vậy, mẹ của Yasa cũng là vị cư sĩ nữ (Ưu-bà-di) đầu tiên trong lịch sử Phật giáo.

Khi nghe tin Yasa xuất gia, bốn người bạn thân nhất của ngài là Vimala, Subahu, Punnaji và Gavampati đã theo ngài vào tăng đoàn và họ cũng đắc quả A-la-hán. Trong vòng hai tháng, thêm 50 người bạn nữa của Yasa đã gia nhập Tăng đoàn và đắc quả A-la-hán, nâng tổng số vị A-la-hán lên thành 60 người.

Tham khảo

^ 《佛本行集經》卷36：「彼時世間成就一十一阿羅漢：第一世尊，二五比丘，三耶輸陀，及其在家最勝朋友四大長者善男子是。」 Kinh Phật Bản Hạnh Tập, quyển 36: "Bấy giờ, trên thế gian đã thành tựu 11 vị A-la-hán: Thứ nhất là Thế Tôn, tiếp đến là 5 vị tỳ-khưu, thứ ba là Da-th输-đà (Yasa), cùng với bốn đại trưởng giả thiện nam tử là những người bạn tối thắng của ngài khi còn ở nhà."
^ "佛陀的行化與涅槃 Sự hành hóa và Niết-bàn của Đức Phật. Hiệp hội Phật giáo Hồng Kông. 2019. (Lưu trữ từ bản gốc ngày 17-08-2020) (Tiếng Trung)" (bằng tiếng 中文). 香港佛教聯合會. 2019. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 8 năm 2020.{{Chú thích web}}: Quản lý CS1: ngôn ngữ không rõ (liên kết)
^ 《佛本行集經》卷35：「此子初生，上有寶蓋，自然出現，以是因緣，名聞流布，遍於一切，是故此子，應名上傘。於是後人相共稱喚，為耶輸陀(耶輸陀者隋言上傘)。」 Kinh Phật Bản Hạnh Tập, quyển 35: "Đứa trẻ này khi mới sinh ra, phía trên tự nhiên xuất hiện chiếc lọng báu, do nhân duyên ấy mà tiếng tăm lan truyền khắp nơi, vì vậy đứa trẻ này nên đặt tên là Thượng Tản (lọng trên). Từ đó về sau mọi người cùng nhau gọi tên là Da-thâu-đà (Da-thâu-đà theo tiếng nhà Tùy có nghĩa là Thượng Tản)."
^ 《根本說一切有部毘奈耶破僧事》卷六：「時波羅[病-丙+尼]斯城諸長者等。聞第一長者子耶舍，剃除鬚髮，被於法服，隨佛世尊而作弟子。其第二長者子，名曰富樓那。其第三長者子，名曰無垢。第四長者子，名曰驕梵拔提。第五長者子，名曰妙肩。聞耶舍出家，咸作是念：今耶舍童子，生於貴家。富有珍寶，身體端嚴，恒受快樂。捨其所好，為佛弟子。將知如來甚大威德，法亦微妙，我等應當剃除鬚髮，侍養如來，學受勝法。」 Căn Bản Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ Tỳ-nại-da Phá Tăng Sự, quyển 6: "Bấy giờ, các vị trưởng giả ở thành Ba-la-nại nghe tin vị con trai trưởng giả thứ nhất là Da-xá (Yasa) đã cạo bỏ râu tóc, khoác áo pháp, theo Đức Phật Thế Tôn làm đệ tử. Người con trai trưởng giả thứ hai tên là Phú-lâu-na (Punnaji). Người con trai trưởng giả thứ ba tên là Vô Cấu (Vimala). Người con trai trưởng giả thứ tư tên là Kiêu-phạm-bạt-đề (Gavampati). Người con trai trưởng giả thứ năm tên là Diệu Kiên (Subahu). Khi nghe tin Da-xá xuất gia, họ đều nghĩ rằng: 'Nay gã tuổi trẻ Da-xá sinh ra trong nhà dòng dõi quý tộc, giàu có nhiều châu báu, thân hình đoan trang, thường hưởng thụ sung sướng, vậy mà lại từ bỏ những thứ mình yêu thích để làm đệ tử Phật. Qua đó đủ biết Như Lai có uy đức rất lớn, giáo pháp cũng vô cùng vi diệu, chúng ta cũng nên cạo bỏ râu tóc, phụng sự Như Lai, học hỏi thọ nhận giáo pháp thù thắng.' "

Nguồn

Tỳ kheo Brahmali (bản dịch, tiếng Anh và tiếng Pali) (2021). Câu chuyện về sự xuất hành / Pabbajjākathā ( Kd 1.7). Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2025 từ "Sutta Central" tại https://suttacentral.net/pli-tv-kd1/en/brahmali#pli-tv-kd1:7.1.0 .
IB Horner (dịch sang tiếng Anh) (1951). Khi Yasa ra đi ( Vua 1:7). Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2025 từ "Sutta Central" tại https://suttacentral.net/pli-tv-kd1/en/horner .
Narada (2010) [1988]. "Chapter VII. The Teaching of the Dhamma". The Buddha and his teachings (PDF) (ấn bản thứ 3). Buddhist Publication Society. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2025.
Nhất Hạnh, Thich (1987). "Chapter 23. Dharma Nector". Old Path White Clouds: Walking in the Footsteps of the Buddha.

Lỗi Lua trong Mô_đun:Authority_control tại dòng 152: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).

[1] 《佛本行集經》卷36：「彼時世間成就一十一阿羅漢：第一世尊，二五比丘，三耶輸陀，及其在家最勝朋友四大長者善男子是。」 Kinh Phật Bản Hạnh Tập, quyển 36: "Bấy giờ, trên thế gian đã thành tựu 11 vị A-la-hán: Thứ nhất là Thế Tôn, tiếp đến là 5 vị tỳ-khưu, thứ ba là Da-th输-đà (Yasa), cùng với bốn đại trưởng giả thiện nam tử là những người bạn tối thắng của ngài khi còn ở nhà."

[2] "佛陀的行化與涅槃 Sự hành hóa và Niết-bàn của Đức Phật. Hiệp hội Phật giáo Hồng Kông. 2019. (Lưu trữ từ bản gốc ngày 17-08-2020) (Tiếng Trung)" (bằng tiếng 中文). 香港佛教聯合會. 2019. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 8 năm 2020.{{Chú thích web}}: Quản lý CS1: ngôn ngữ không rõ (liên kết)

[3] 《佛本行集經》卷35：「此子初生，上有寶蓋，自然出現，以是因緣，名聞流布，遍於一切，是故此子，應名上傘。於是後人相共稱喚，為耶輸陀(耶輸陀者隋言上傘)。」 Kinh Phật Bản Hạnh Tập, quyển 35: "Đứa trẻ này khi mới sinh ra, phía trên tự nhiên xuất hiện chiếc lọng báu, do nhân duyên ấy mà tiếng tăm lan truyền khắp nơi, vì vậy đứa trẻ này nên đặt tên là Thượng Tản (lọng trên). Từ đó về sau mọi người cùng nhau gọi tên là Da-thâu-đà (Da-thâu-đà theo tiếng nhà Tùy có nghĩa là Thượng Tản)."

[4] 《根本說一切有部毘奈耶破僧事》卷六：「時波羅[病-丙+尼]斯城諸長者等。聞第一長者子耶舍，剃除鬚髮，被於法服，隨佛世尊而作弟子。其第二長者子，名曰富樓那。其第三長者子，名曰無垢。第四長者子，名曰驕梵拔提。第五長者子，名曰妙肩。聞耶舍出家，咸作是念：今耶舍童子，生於貴家。富有珍寶，身體端嚴，恒受快樂。捨其所好，為佛弟子。將知如來甚大威德，法亦微妙，我等應當剃除鬚髮，侍養如來，學受勝法。」 Căn Bản Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ Tỳ-nại-da Phá Tăng Sự, quyển 6: "Bấy giờ, các vị trưởng giả ở thành Ba-la-nại nghe tin vị con trai trưởng giả thứ nhất là Da-xá (Yasa) đã cạo bỏ râu tóc, khoác áo pháp, theo Đức Phật Thế Tôn làm đệ tử. Người con trai trưởng giả thứ hai tên là Phú-lâu-na (Punnaji). Người con trai trưởng giả thứ ba tên là Vô Cấu (Vimala). Người con trai trưởng giả thứ tư tên là Kiêu-phạm-bạt-đề (Gavampati). Người con trai trưởng giả thứ năm tên là Diệu Kiên (Subahu). Khi nghe tin Da-xá xuất gia, họ đều nghĩ rằng: 'Nay gã tuổi trẻ Da-xá sinh ra trong nhà dòng dõi quý tộc, giàu có nhiều châu báu, thân hình đoan trang, thường hưởng thụ sung sướng, vậy mà lại từ bỏ những thứ mình yêu thích để làm đệ tử Phật. Qua đó đủ biết Như Lai có uy đức rất lớn, giáo pháp cũng vô cùng vi diệu, chúng ta cũng nên cạo bỏ râu tóc, phụng sự Như Lai, học hỏi thọ nhận giáo pháp thù thắng.' "

[1]

[2]

[3]

[4]