Lạc Thủy (xã)

Lạc Thủy
Xã
Hành chính
Quốc gia	Việt Nam
Vùng	Đông Bắc Bộ
Tỉnh	Phú Thọ
Trụ sở UBND	Số 300 Đường Đinh Tiên Hoàng, Thôn Chi Nê
Lịch sử hình thành
Thành lập	16 tháng 6 năm 2025
Địa lý
Tọa độ: 20°29′26″B 105°46′41″Đ
Lạc Thủy Vị trí xã Lạc Thủy trên bản đồ Việt Nam
Diện tích	90,69 km²
Dân số (2025)
Tổng cộng	24.529 người
Mật độ	270 người/km²
Khác
Mã hành chính	05392
Mã bưu chính	36821
Website	lacthuy.phutho.gov.vn

Đối với các định nghĩa khác, xem Lạc Thủy (định hướng).

Lạc Thủy là một xã thuộc tỉnh Phú Thọ, Việt Nam.

Địa lý

Xã Lạc Thủy nằm ở phía nam tỉnh Phú Thọ, có vị trí địa lý:

• Phía bắc giáp xã An Nghĩa và giáp phường Tam Chúc, tỉnh Ninh Bình.
• Phía đông giáp phường Lý Thường Kiệt, xã Tân Thanh và xã Thanh Lâm, tỉnh Ninh Bình.
• Phía tây giáp xã An Bình
• Phía nam giáp xã Gia Lâm, xã Gia Hưng và xã Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình.

Xã Lạc Thủy có diện tích 90,69 km², dân số năm 2025 là 24.529 người, mật độ dân số đạt 270 người/km².

Xã này có đường Quốc lộ 37C (nối Ý Yên - Gián Khẩu - Nho Quan - đường Hồ Chí Minh) đi qua.

Hành chính

Xã Lạc Thủy được chia thành 40 khu - thôn, gồm 15 khu: 1, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11-12, 13, Chéo Vòng, Đồi Hoa, Đồng Bầu, Ngai Long và 25 thôn: Đại Đồng, Đông Yên, Đồi Chùa, Đồng Bong, Đồng Đễ, Đồng Làng, Đồng Nhất, Đồng Nội, Đồng Phú, Hoàng Đồng, Hồng Phong, Hồng Phong 2, Hồng Phong 3, Liên Hồng 1, Liên Hồng 2, Liên Sơn, Mạnh Tiến 1, Mạnh Tiến 2, Ngọc Lâm, Quyết Tiến, Rộc Trụ 1, Rộc Trụ 2, Sóc Bai, Suối Tép, Tân Tiến.

Lịch sử

Trước kia, địa bàn xã Lạc Thủy ngày nay là địa bàn của thuộc huyện Lạc Thủy, tỉnh Hòa Bình cũ.

Cuối thế kỷ XVIII, xã Khoan Dụ được thành lập cùng với việc thành lập tỉnh Mường.

Trước năm 1945, một phần xã Lạc Thủy ngày nay thuộc xã xã Yên Đội Thượng thuộc tổng Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình. Lúc này, xã Yên Đội Thượng có 11 thôn: Tràng Sơn, Hoàng Đồng, Bến Trải, Tròm É, Đồi Cả, Rộc Côm, Rộc Trụ, Rộc Rạ, Đông Yên, Đảng Thượng, Đảng Hạ.

Tháng 10 năm 1945, xã Yên Đội Thượng thuộc châu Chi Nê, tỉnh Hà Nam.

Năm 1946, xã Yên Đội Thượng được đổi tên thành xã Khoan Dụ.

Năm 1953, Chính phủ ra Quyết định tách xã Khoan Dụ ra khỏi tỉnh Hà Nam để nhập về huyện Lạc Thủy, tỉnh Hòa Bình.

Ngày 26 tháng 12 năm 1990, thị trấn Chi Nê được thành lập trên cơ sở điều chỉnh 444,5 ha diện tích tự nhiên của xã Lạc Long và 93 ha diện tích tự nhiên của xã Đồng Tâm.

Đến năm 2018:

• Thị trấn Chi Nê có diện tích 6,33 km², dân số là 6.084 người, mật độ dân số đạt 961 người/km².
• Xã Lạc Long có diện tích 8,49 km², dân số là 1.659 người, mật độ dân số đạt 195 người/km².

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 830/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hòa Bình (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Lạc Long vào thị trấn Chi Nê.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 12 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của tỉnh Vĩnh Phúc, tỉnh Hòa Bình vào tỉnh Phú Thọ.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:

• Quốc hội ban hành Nghị quyết số 203/2025/QH15 về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 16 tháng 6 năm 2025). Theo đó, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.
• Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1676/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Phú Thọ năm 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 16 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấn Chi Nê và các xã Đồng Tâm, Khoan Dụ, Yên Bồng thành xã mới có tên gọi là xã Lạc Thủy.

Sau khi thực hiện sắp xếp, xã Lạc Thủy được chia thành 40 khu - thôn, gồm 15 khu: 1, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11-12, 13, Chéo Vòng, Đồi Hoa, Đồng Bầu, Ngai Long và 25 thôn: Đại Đồng, Đông Yên, Đồi Chùa, Đồng Bong, Đồng Đễ, Đồng Làng, Đồng Nhất, Đồng Nội, Đồng Phú, Hoàng Đồng, Hồng Phong, Hồng Phong 2, Hồng Phong 3, Liên Hồng 1, Liên Hồng 2, Liên Sơn, Mạnh Tiến 1, Mạnh Tiến 2, Ngọc Lâm, Quyết Tiến, Rộc Trụ 1, Rộc Trụ 2, Sóc Bai, Suối Tép, Tân Tiến.

Ngày 24 tháng 12 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 về phân loại đô thị (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2026). Theo đó, đô thị loại IV, loại V, thị xã và thị trấn trước khi sắp xếp chưa được công nhận loại đô thị được xác định là đô thị loại III. Một phần xã Lạc Thủy được xác định là đô thị loại III (từ đô thị loại V của thị trấn Chi Nê cũ).

Dân cư

Lạc Thủy là vùng đất có nhiều dân tộc đa dạng, chủ yếu là Kinh và Mường với hai tôn giáo chính là Lương và Thiên chúa giáo cùng chung sống hòa thuận, đoàn kết từ bao đời nay.

Nhà thờ Khoan Dụ được xây dựng năm 1872 do ý đồ của người Pháp và đóng góp của giáo dân các tình Hà Nam, Ninh Bình, Nam Định cũ, ... đến định cự tại Lạc Thủy.

Di tích

Người Mường tại nơi đây thờ vua Đinh Tiên Hoàng ở đình Sóc Bai (hay đình Xác Bái) ở xã Lạc Thủy với lễ hội được tổ chức vào ngày 13 tháng 11 âm lịch hàng năm.

Vào ngày này, người rước kiệu đi đầu đám rước thường là trai đình vác cờ cắm lêu đầu những cán cờ là những bông lau để tưởng nhớ và truyền lại sự kiện vua kéo cờ bông lau kéo quân đi dẹp loạn 12 sứ quân thống nhất đất nước.